Αν έχετε δανειστεί ποτέ το πουκάμισο κάποιου του αντίθετου φύλου, έχετε πιάσει τον εαυτό σας να παλεύει με τα κουμπιά. Στα ανδρικά ρούχα το κούμπωμα έχει συνήθως τα κουμπιά στη δεξιά πλευρά, και στα γυναικεία στην αριστερή. Για το γιατί, υπάρχουν δύο δημοφιλείς εξηγήσεις. Καμία δεν έχει αποδειχθεί.
Η εξήγηση με τις υπηρέτριες
Η πιο διαδεδομένη θεωρία για τις γυναίκες λέει ότι η ένδυση των ευκατάστατων γυναικών, με τα πολλά στρώματα, τα κορσέδες και τους ογκώδεις γύρους, απαιτούσε βοήθεια από υπηρέτριες. Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι δεξιόχειρες, και μια υπηρέτρια που στέκεται απέναντι από τη δέσποινα κουμπώνει πιο εύκολα όταν τα κουμπιά βρίσκονται στην αριστερή πλευρά της ντυμένης, δηλαδή στα δεξιά της υπηρέτριας. Η αδυναμία της εξήγησης είναι προφανής: αφορά μόνο τις γυναίκες που είχαν προσωπικό, όχι τις περισσότερες γυναίκες της εποχής, που έντυναν μόνες τους τον εαυτό τους.
Η εξήγηση με το σπαθί
Για τους άνδρες, το επιχείρημα είναι ότι τα ρούχα ήταν σχεδιασμένα ώστε να μην εμποδίζουν όποιον τραβούσε σπαθί ή όπλο. Ένα σπαθί που φοριέται αριστερά τραβιέται με το δεξί χέρι, και αν το ρούχο ήταν κουμπωμένο προς την άλλη φορά, η λαβή θα μπορούσε να πιαστεί πάνω του. Και εδώ δεν υπάρχει τεκμηριωμένη απόδειξη, μόνο λογική και επανάληψη από συγγραφείς.
Κυκλοφορούν και άλλες, πιο αδύναμες εκδοχές. Σύμφωνα με μία, οι μητέρες κρατούσαν το μωρό στο αριστερό χέρι και ξεκουμπώνονταν πιο εύκολα με το δεξί. Δεν φαίνεται να υπάρχει ιστορική απόδειξη, οπότε αντιμετωπίζεται ως λαϊκή ερμηνεία.
Τα κουμπιά δεν ήταν πάντα για κούμπωμα
Ένα σημείο που βοηθά να καταλάβουμε τη σύγχυση είναι ότι τα κουμπιά είχαν πολύ διαφορετική ιστορία από αυτή που φανταζόμαστε. Τα παλαιότερα γνωστά ευρήματα, από τον πολιτισμό της κοιλάδας του Ινδού περίπου πριν από 4.500 έως 5.000 χρόνια, ήταν κυρίως διακοσμητικά. Το κούμπωμα με κουμπότρυπα εμφανίζεται, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, τον 13ο αιώνα στη Γερμανία. Στην Αναγέννηση τα κουμπιά ήταν είδος πολυτέλειας, σε σειρές πάνω σε ζακέτες. Το πώς και πότε καθιερώθηκε η διάκριση ανάλογα με το φύλο, δεν έχει καταγραφεί με ακρίβεια.
Γιατί παρέμεινε
Η δημοσιογράφος Μέγκαν Γκάρμπερ έχει περιγράψει το φαινόμενο ως απομεινάρι παλιάς παράδοσης που μεταφέρθηκε αυτόματα στο σήμερα. Είναι πιθανό ότι η μαζική παραγωγή ρούχων απλώς διατήρησε τη σύμβαση. Αυτό είναι ίσως το πιο πειστικό κομμάτι της ιστορίας: δεν χρειάζεται να ήταν λογική η αρχική επιλογή για να επιβιώσει, αρκεί που κανείς δεν είχε λόγο να την αλλάξει.
