Η Μπάρμπαρα ΜακΚλίντοκ (Barbara McClintock, 1902–1992) δούλεψε με αραβόσιτο και κατέληξε σε ένα συμπέρασμα που ήταν δύσκολο να χωνέψει η βιολογία της εποχής: ότι το γονιδίωμα δεν είναι ένα σταθερό «χειρόγραφο», αλλά έχει στοιχεία που μπορούν να αλλάζουν θέση πάνω στα χρωμοσώματα. Για την ανακάλυψη της γενετικής μετάθεσης τιμήθηκε το 1983 με το βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής. Ήταν η μόνη γυναίκα που κέρδισε αδιαίρετο Νόμπελ σε αυτή την κατηγορία.
Τι ανακάλυψε
Η έρευνά της έδειξε ότι υπάρχουν «στοιχεία ελέγχου» που μπορούν να μετακινούνται σε διαφορετικά σημεία ενός χρωμοσώματος και, με τη μετακίνησή τους, να αλλάζουν τη συμπεριφορά γειτονικών γονιδίων. Στο αραβόσιτο, αυτό φαινόταν σε εξωτερικά χαρακτηριστικά, όπως οι κηλίδες και τα χρώματα των κόκκων, που άλλαζαν με τρόπους που δεν εξηγούσε η σταθερή θέση των γονιδίων. Η εργασία της «The Origin and Behavior of Mutable Loci in Maize» δημοσιεύθηκε το 1950 στα Proceedings of the National Academy of Sciences. Οι πηγές διαφέρουν ως προς τα έτη των κύριων δημοσιεύσεων (κάποιες αναφέρουν και το 1953), γι’ αυτό δεν δίνουμε ημερομηνία για την αποδοχή της από την κοινότητα.
Το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας της πέρασε στο Εργαστήριο Cold Spring Harbor, στη Νέα Υόρκη.
Η καθυστέρηση
Το Νόμπελ ήρθε περισσότερο από τριάντα χρόνια μετά τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων της. Η ιστορικός Έβελιν Φοξ Κέλερ, που έγραψε βιογραφία της ΜακΚλίντοκ, αποδίδει τη χρονική απόσταση εν μέρει σε φύλο και σε προκαταλήψεις. Πρόκειται για ερμηνεία ιστορικού και όχι για γεγονός που μετριέται· δεν γνωρίζουμε πόσο ευθύνεται το φύλο και πόσο η ίδια η δυσκολία της ιδέας.
Γιατί μετράει σήμερα
Οι μεταθετικοί παράγοντες, που σήμερα λέγονται μεταθετά στοιχεία ή «γονίδια που πηδούν», αναγνωρίστηκαν αργότερα ως μέρος των γονιδιωμάτων και άλλων οργανισμών, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου. Η ιστορία της ΜακΚλίντοκ είναι υπενθύμιση ότι μια ιδέα μπορεί να είναι σωστή πολύ πριν υπάρξουν τα εργαλεία για να τη στηρίξουν.
Τι ξέρουμε και τι όχι
Επιβεβαιώνονται το Νόμπελ του 1983, ο τίτλος της κεντρικής εργασίας το 1950 και η εργασία στο Cold Spring Harbor. Η επίδραση του φύλου στην καθυστέρηση είναι ερμηνεία. Δεν αναφέρουμε αναλυτικά τις αντιδράσεις των συναδέλφων της, γιατί δεν τις επιβεβαιώσαμε.
