Τη δεκαετία του 1950, δεν επιτρεπόταν στις γυναίκες να δουλεύουν στα ερευνητικά πλοία του Ινστιτούτου Lamont του Πανεπιστημίου Κολούμπια. Έτσι, η Μαρί Θαρπ δούλευε με όσα έφερναν οι άλλοι: χιλιάδες μετρήσεις βάθους από τον Ατλαντικό. Από αυτά τα δεδομένα έφτιαξε χάρτες που άλλαξαν την εικόνα μας για τον πλανήτη.
Ο δρόμος προς τη χαρτογραφία
Η Θαρπ γεννήθηκε στις 30 Ιουλίου 1920 στο Ιψιλάντι του Μίσιγκαν. Σπούδασε αγγλικά και μουσική, πήρε μεταπτυχιακό στη γεωλογία πετρελαίου από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και αργότερα πτυχίο μαθηματικών. Στην πρώτη της δουλειά, σε πετρελαϊκή εταιρεία στην Τάλσα, δεν της επέτρεπαν να βγει για εργασία πεδίου. Το 1948 μετακόμισε στη Νέα Υόρκη και προσλήφθηκε στο Γεωλογικό Παρατηρητήριο Lamont για να σχεδιάζει.
Η κοιλάδα που κανείς δεν ήθελε να δει
Εκεί συνεργάστηκε με τον γεωλόγο Μπρους Χίζεν. Εκείνος συνέλεγε στη θάλασσα τις μετρήσεις βάθους με ηχοβολιστικά και εκείνη τις μετέτρεπε σε χάρτες. Το 1952, ευθυγραμμίζοντας έξι κατακόρυφες τομές του βυθού κατά μήκος του Ατλαντικού, η Θαρπ παρατήρησε ότι σε όλες, στο κέντρο της υποθαλάσσιας οροσειράς, υπήρχε μια εγκοπή σε σχήμα V. Συμπέρανε ότι επρόκειτο για κοιλάδα ρήγματος, ένα σημείο όπου ο βυθός ανοίγει.
Η ιδέα είχε μεγάλη σημασία, γιατί στήριζε τη θεωρία της μετακίνησης των ηπείρων, που τότε θεωρούνταν από πολλούς γεωλόγους σχεδόν αιρετική. Η ίδια έχει διηγηθεί ότι ο Χίζεν αντέδρασε λέγοντας ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να ισχύει, γιατί έμοιαζε πολύ με τη μετακίνηση των ηπείρων. Η απόρριψή του έχει περιγραφεί και ως υποτίμηση του τύπου «κουβέντες γυναικών», αν και η ακριβής διατύπωση στηρίζεται σε μεταγενέστερες αφηγήσεις. Χρειάστηκαν μήνες και νέα δεδομένα για να πειστεί. Καθοριστικό ήταν ότι τα επίκεντρα σεισμών στον Ατλαντικό, σε χάρτη που ετοίμαζε ένας άλλος συνεργάτης, ο Χάουαρντ Φόστερ, έπεφταν πάνω στην κοιλάδα.
Χάρτες που έμοιαζαν με τοπίο
Το 1957 οι Θαρπ και Χίζεν δημοσίευσαν φυσιογραφικό χάρτη του βυθού του Βόρειου Ατλαντικού. Επειδή στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου η δημοσίευση λεπτομερών βυθομετρικών χαρτών ήταν περιορισμένη, ο χάρτης σχεδιάστηκε σαν ανάγλυφο τοπίο, όπως θα φαινόταν ο βυθός αν αδειάζαμε το νερό. Η Θαρπ εντόπισε αργότερα ανάλογες κοιλάδες στον Ινδικό Ωκεανό, την Αραβική Θάλασσα, την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Άντεν. Το 1977 το National Geographic δημοσίευσε τον χάρτη ολόκληρου του ωκεάνιου βυθού που ζωγράφισε ο Χάινριχ Μπέραν με βάση τη δουλειά τους.
Παρά τη συμβολή της, το όνομά της έλειπε από βασικές δημοσιεύσεις για την τεκτονική των πλακών μεταξύ 1959 και 1963. Το 1964 απολύθηκε από το Lamont μετά από διαμάχη ανάμεσα στον διευθυντή Μορίς Γιούινγκ και τον Χίζεν, και συνέχισε να δουλεύει από το σπίτι της με χρηματοδότηση από συμβόλαια του αμερικανικού ναυτικού. Σε αποστολή πήρε μέρος για πρώτη φορά το 1968.
Η αναγνώριση
Η αναγνώριση ήρθε αργά. Το 1997 η Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου τη συμπεριέλαβε ανάμεσα στους τέσσερις σπουδαιότερους χαρτογράφους του 20ού αιώνα. Πήρε, μεταξύ άλλων, το Μετάλλιο Χάμπαρντ της National Geographic Society το 1978. Πέθανε στις 23 Αυγούστου 2006. Σήμερα ένας κρατήρας στη Σελήνη και ένα πλοίο του αμερικανικού ναυτικού φέρουν το όνομά της.
