Σήμερα το ρολόι χειρός μοιάζει αυτονόητο. Πριν από ενάμιση αιώνα ήταν σχεδόν κόσμημα για γυναίκες, και οι άνδρες που σεβάζονταν τον εαυτό τους κρατούσαν ρολόι τσέπης με αλυσίδα. Η αλλαγή δεν έγινε από τη μόδα, αλλά από στρατιωτικές και πρακτικές ανάγκες.
Ένα κόσμημα για τις κυρίες
Τα πρώτα ρολόγια που φοριούνταν στον καρπό ήταν βραχιόλια με ωρολογιακό μηχανισμό. Το αρχαιότερο που σώζεται φτιάχτηκε το 1806 για την Ιωσηφίνα ντε Μποαρνέ. Το 1810 ο Αμπραάμ-Λουί Μπρεγκέ έφτιαξε ένα για τη βασίλισσα της Νάπολης, αδελφή του Ναπολέοντα. Το 1868 η Patek Philippe κατασκεύασε ένα για μια Ουγγαρέζα κόμισσα, και συχνά παρουσιάζεται ως το πρώτο ελβετικό ρολόι χειρός, χωρίς όμως να υπάρχει ανεξάρτητη επιβεβαίωση αυτού του τίτλου.
Για περίπου έναν αιώνα, τα ρολόγια χειρός φορούσαν σχεδόν αποκλειστικά γυναίκες. Μια συχνή εξήγηση είναι ότι τα γυναικεία φορέματα δεν είχαν τσέπες, όμως αυτή η εξήγηση δεν στηρίζεται σε τεκμηρίωση.
Ο στρατός ανακαλύπτει τον καρπό
Η στροφή άρχισε στα πεδία των μαχών. Βρετανοί αξιωματικοί χρησιμοποιούσαν ρολόγια καρπού ήδη από τη δεκαετία του 1880, μεταξύ άλλων στον Τρίτο Αγγλο-Βιρμανικό Πόλεμο το 1885. Όταν ένας διοικητής πρέπει να συντονίσει επίθεση με το ρολόι, δεν έχει χρόνο να ψάχνει στην τσέπη. Η Mappin & Webb έβγαλε το 1898 το «campaign watch» για την εκστρατεία στο Σουδάν και αύξησε την παραγωγή για τον Δεύτερο Πόλεμο των Μπόερ.
Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος έκανε τα πράγματα οριστικά. Με τα χαρακώματα και τον συντονισμένο βομβαρδισμό του πυροβολικού, το ρολόι στον καρπό έγινε πρακτική ανάγκη. Το βρετανικό War Office τα διένειμε το 1917. Σύμφωνα με το βρετανικό ωρολογιακό περιοδικό Horological Journal της ίδιας χρονιάς, πριν τον πόλεμο το βραχιολάκι ήταν «λίγο χρησιμοποιούμενο από το ισχυρό φύλο», ενώ τώρα ήταν συνηθισμένο στους στρατιώτες.
Ο αεροπόρος και το Santos
Στον πολιτικό χώρο, η πιο γνωστή ιστορία είναι του Λουί Καρτιέ και του Βραζιλιάνου αεροπόρου Αλμπέρτο Σαντός-Ντουμόν. Το 1904, ο πρωτοπόρος της αεροπλοΐας ζήτησε από τον φίλο του ένα ρολόι που να μην χρειάζεται να βγάλει από την τσέπη όταν είχε και τα δύο χέρια στα χειριστήρια του αερόπλοιού του. Το αποτέλεσμα ήταν το Cartier Santos, ένα τετράγωνο ρολόι χειρός. Η Cartier το διέθεσε στο εμπόριο αργότερα, κατά μία εκδοχή το 1911. Δεν ήταν το πρώτο ρολόι χειρός, ούτε καν το πρώτο για άνδρες, αν και συχνά παρουσιάζεται έτσι.
Η νίκη και η επόμενη ανατροπή
Στη δεκαετία του 1930 η ισορροπία είχε αλλάξει. Το 1930 οι ελβετικές εξαγωγές ρολογιών τσέπης και χειρός ήταν περίπου ίσες, και το 1934 τα ρολόγια χειρός ξεπερνούσαν σχεδόν κατά διπλάσιο τα ρολόγια τσέπης. Η επόμενη μεγάλη ανατροπή ήρθε με το κουάρτζ. Το Seiko Astron 35SQ κυκλοφόρησε στις 25 Δεκεμβρίου 1969 και, μέσα σε μία δεκαετία, το κουάρτζ ανέτρεψε την παγκόσμια αγορά και έφερε σε κρίση τη μηχανική ωρολογοποιία της Ελβετίας.
