Στα μέσα του 19ου αιώνα, στο Γενικό Νοσοκομείο της Βιέννης, πολλές γυναίκες που είχαν μόλις γεννήσει πέθαιναν λίγες ημέρες μετά από πυρετό, που τότε ονομαζόταν «πυρετός της λοχείας». Το 1847 ένας νεαρός Ούγγρος γιατρός, ο Ίγκνατς Ζέμελβαϊς (Ignaz Semmelweis), βρήκε έναν τρόπο να μειώσει δραματικά τους θανάτους. Δεν ήταν φάρμακο. Ήταν το πλύσιμο των χεριών.
Δύο κλινικές, δύο ποσοστά
Το νοσοκομείο είχε δύο μαιευτικές κλινικές. Στην πρώτη γεννούσαν οι γυναίκες που φρόντιζαν γιατροί και φοιτητές ιατρικής. Στη δεύτερη, μαίες. Η θνησιμότητα στην πρώτη ήταν περίπου τριπλάσια. Ο Ζέμελβαϊς, που εργαζόταν στην πρώτη, δεν μπορούσε να το εξηγήσει.
Το 1847 πέθανε ο συνάδελφός του Γιάκομπ Κόλετσκα, αφού τραυματίστηκε με νυστέρι κατά τη διάρκεια νεκροψίας. Τα συμπτώματα και τα ευρήματα στο σώμα του έμοιαζαν με εκείνα των γυναικών με πυρετό της λοχείας. Ο Ζέμελβαϊς συμπέρανε ότι «πτωματικά σωματίδια» στα χέρια των γιατρών και των φοιτητών, που έρχονταν στις γυναίκες κατευθείαν από τις νεκροψίες, ήταν η αιτία.
Το μέτρο και το αποτέλεσμα
Επέβαλε στους γιατρούς να απολυμαίνουν τα χέρια τους με διάλυμα χλωριούχου ασβεστίου πριν εξετάσουν τις γυναίκες. Σύμφωνα με τη βιογραφία του από το Ίδρυμα Science History, η θνησιμότητα στην κλινική του έπεσε από περίπου 18% σε λίγο πάνω από 1% το 1848. Άλλες πηγές μιλούν γενικά για πτώση από 18% σε λιγότερο από 2%.
Η απόρριψη
Τα συμπεράσματά του συγκρούονταν με τις επικρατούσες απόψεις της εποχής. Οι συνάδελφοι αρνήθηκαν να τα δεχθούν. Ο ανώτερός του, ο Γιόχαν Κλάιν, τον απέλυσε από το νοσοκομείο το 1849. Ο Ζέμελβαϊς επέστρεψε στην Ουγγαρία, εργάστηκε στο νοσοκομείο Αγίου Ροκ στην Πέστη και το 1861 δημοσίευσε το βιβλίο του «Η αιτιολογία, η έννοια και η πρόληψη του πυρετού της λοχείας».
Στα τελευταία του χρόνια η ψυχική του υγεία επιδεινώθηκε. Εισήχθη σε ψυχιατρικό ίδρυμα στο Όμπερντεμπλινγκ, κοντά στη Βιέννη, και πέθανε εκεί το 1865. Οι ιδέες του έγιναν αποδεκτές αργότερα, μετά τον θάνατό του.
Η περίπτωσή του δεν είναι απλώς μια ιστορία αδικίας. Δείχνει ότι ένα σωστό μέτρο, με μετρήσιμο αποτέλεσμα, μπορεί να μην πείσει όσο δεν υπάρχει εξήγηση που να το στηρίζει. Ο Ζέμελβαϊς είχε τα δεδομένα. Του έλειπε η θεωρία των μικροβίων.
