Ένα παιδί τεσσάρων ή πέντε ετών κάθεται μόνο του σε ένα δωμάτιο. Μπροστά του υπάρχει ένα marshmallow (ζαχαρωτό). Αν το φάει αμέσως, θα πάρει μόνο εκείνο. Αν περιμένει, θα πάρει δύο. Το περίφημο «τεστ του marshmallow» έγινε μία από τις πιο γνωστές εικόνες της ψυχολογίας, γιατί φαινόταν να δείχνει ότι η ικανότητα να αναβάλλεις την ικανοποίηση προβλέπει την επιτυχία στη ζωή. Η νεότερη έρευνα συμπληρώνει την ιστορία.
Το αρχικό πείραμα
Ο ψυχολόγος Γουόλτερ Μίσελ και οι συνεργάτες του έκαναν τα πρώτα πειράματα τη δεκαετία του 1960 στο νηπιαγωγείο Bing του Πανεπιστημίου Στάνφορντ. Συμμετείχαν περίπου 90 παιδιά, που μπορούσαν να περιμένουν έως και 20 λεπτά. Όσα άντεξαν περισσότερο, σύμφωνα με τα συμπεράσματα των ερευνητών, είχαν αργότερα καλύτερη ακαδημαϊκή πορεία.
Η μελέτη του 2018
Το 2018 οι Τάιλερ Γουότς, Γκρεγκ Ντάνκαν και Χαονάν Κουάν δημοσίευσαν στο Psychological Science μια «εννοιολογική επανάληψη» του πειράματος με πάνω από 900 παιδιά (918, στις περισσότερες αναφορές) από πιο ποικίλο κοινωνικοοικονομικό φάσμα. Τα παιδιά χρειαζόταν να περιμένουν 7 λεπτά. Οι ερευνητές κοίταξαν πώς τα πήγαν στα 15 τους χρόνια.
Βρήκαν ότι όσα περίμεναν περισσότερο είχαν κάπως καλύτερες επιδόσεις στα μαθηματικά και στην ανάγνωση. Η σχέση όμως ήταν μικρή και εξαφανίστηκε σε μεγάλο βαθμό όταν συνυπολογίστηκαν τα χαρακτηριστικά της οικογένειας και του πρώιμου περιβάλλοντος. Για παιδιά με μητέρες που δεν είχαν ολοκληρώσει κολέγιο, κάθε επιπλέον λεπτό αναμονής στα 4 χρόνια συνδεόταν με κέρδος περίπου ενός δέκατου της τυπικής απόκλισης στις επιδόσεις στα 15. Δεν βρέθηκε σχέση με μεταγενέστερα χαρακτηριστικά προσωπικότητας ή συμπεριφοράς.
Γιατί η διαφορά
Το δείγμα του Στάνφορντ ήταν σχετικά ομοιογενές. Η μεγαλύτερη και πιο ποικίλη μελέτη έδειξε ότι η επίδοση στο τεστ δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει τη μετέπειτα πορεία, γιατί το οικογενειακό και κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον επηρεάζει και το πώς πάει ένα παιδί στο τεστ και το πώς πάει στη ζωή του. Η Γουότς και οι συνεργάτες της υπογραμμίζουν ότι μια παρέμβαση που αλλάζει μόνο την ικανότητα αναμονής, χωρίς να αλλάζει τις ευρύτερες γνωστικές και συμπεριφορικές δεξιότητες, μάλλον θα έχει πολύ μικρό αποτέλεσμα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η αυτορρύθμιση δεν μετράει. Σημαίνει ότι ένα λεπτό αναμονής μπροστά σε ένα γλυκό δεν είναι ένδειξη μοίρας. Είναι μια φωτογραφία ενός παιδιού, σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον, μια συγκεκριμένη στιγμή.
