Ένα από τα μεγαλύτερα ιστορικά μυστήρια της Ευρώπης παραμένει η ταυτότητα του «Ανθρώπου με τη Σιδερένια Μάσκα», ενός κρατούμενου που πέρασε πάνω από 34 χρόνια στη φυλακή υπό το καθεστώς απόλυτης μυστικότητας κατά τη βασιλεία του Λουδοβίκου XIV.
Η πραγματική ιστορία πίσω από τον θρύλο
Ο κρατούμενος συνελήφθη το καλοκαίρι του 1669 και πέθανε στις 19 Νοεμβρίου 1703 στη Βαστίλλη. Μεταφερόταν από φυλακή σε φυλακή (Pinerolo, Îles Sainte-Marguerite, Bastille) υπό την αυστηρή επίβλεψη του φρουρού Bénigne Dauvergne de Saint-Mars.
Σύμφωνα με ιστορικά έγγραφα, όταν μεταφερόταν ή όταν υπήρχε κίνδυνος να τον δουν, φορούσε μαύρη μάσκα από βελούδο (όχι σιδερένια, όπως έγινε γνωστό αργότερα). Η μάσκα αυτή δεν κάλυπτε ολόκληρο το πρόσωπό του και στόχος της ήταν να αποτρέψει την αναγνώρισή του, όχι να του προκαλέσει βασανιστήρια.
Η επικρατούσα ιστορική άποψη
Σήμερα, η συντριπτική πλειονότητα των ιστορικών συμφωνεί ότι ο «Άνθρωπος με τη Σιδερένια Μάσκα» ήταν ο Eustache Dauger (ή Danger / d’Anger), ένας απλός υπηρέτης (valet) γαλλικής αριστοκρατικής οικογένειας.
Ο Dauger συνελήφθη χωρίς επίσημη κατηγορία ή δίκη και κρατήθηκε σε απόλυτη απομόνωση. Δεν επιτρεπόταν να μιλάει με κανέναν, ούτε καν με τους φρουρούς του, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις. Ο ίδιος ο υπουργός Πολέμου Louvois ανέφερε σε επιστολή του ότι επρόκειτο για «μόνο έναν υπηρέτη» (un valet).
Οι λόγοι της μακροχρόνιας κράτησής του παραμένουν ασαφείς, αλλά πιθανότατα σχετίζονταν με ευαίσθητα κρατικά μυστικά που γνώριζε — είτε από υπηρεσία σε σημαντικούς αριστοκράτες, είτε από εμπλοκή σε κάποιο σκάνδαλο της εποχής.
Οι διάσημες θεωρίες συνωμοσίας
- Ο αδελφός (ή δίδυμος αδελφός) του Λουδοβίκου XIV: Δημοφιλέστερη εκδοχή, που ξεκίνησε από τον Voltaire και έγινε θρυλική από τον Αλέξανδρο Δουμά στο μυθιστόρημα «Ο Ιππότης του Μπραζελόν» (The Man in the Iron Mask). Δεν υπάρχει καμία ιστορική απόδειξη.
- Ercole Matthioli: Ιταλός διπλωμάτης που πρόδωσε μυστική συμφωνία με τη Γαλλία. Πιθανή, αλλά οι χρονολογίες δεν ταιριάζουν απόλυτα.
- Νικόλας Φουκέ: Ο πεσμένος υπουργός Οικονομικών. Αποκλείστηκε, καθώς πέθανε νωρίτερα.
- Άλλες θεωρίες: Νόθος γιος του βασιλιά, Άγγλος ευγενής, κ.ά.
Γιατί παρέμεινε μυστικό για αιώνες;
Η απόλυτη μυστικότητα οφειλόταν στη raison d’État (λόγος κράτους) του Λουδοβίκου XIV. Ο «Βασιλιάς Ήλιος» χρησιμοποιούσε τέτοιες πρακτικές για να εξαφανίζει άτομα που θεωρούσε επικίνδυνα για το κύρος ή την ασφάλεια του θρόνου του, χωρίς να δίνει εξηγήσεις.
Ο θάνατός του καταγράφηκε με ψεύτικο όνομα («Marchioly») και θάφτηκε σε ανώνυμο τάφο. Το μυστικό του πέθανε μαζί του.
Συμπέρασμα
Παρότι ο θρύλος του «Ανθρώπου με τη Σιδερένια Μάσκα» συνεχίζει να γοητεύει εκατομμύρια ανθρώπους μέσα από λογοτεχνία, ταινίες και ντοκιμαντέρ, η ιστορική έρευνα δείχνει ότι επρόκειτο για έναν απλό υπηρέτη που γνώριζε κάτι που δεν έπρεπε. Το μεγαλείο του μυστηρίου του δεν βρίσκεται στην ταυτότητά του, αλλά στην απόλυτη αποτελεσματικότητα του απόλυτου μοναρχικού κράτους να εξαφανίζει έναν άνθρωπο για δεκαετίες χωρίς να αφήνει ίχνη.
