Ένα εντυπωσιακό εύρημα ήρθε στο φως στη νότια Τουρκία, φέρνοντας πίσω στη ζωή τη λατρεία της υγείας στον αρχαίο ελληνικό κόσμο. Στην Άσπενδο, αρχαία ελληνική πόλη της Παμφυλίας κοντά στην Αττάλεια, αρχαιολόγοι αποκάλυψαν ένα μαρμάρινο σύμπλεγμα αγαλμάτων του Ασκληπιού, του θεού της ιατρικής, μαζί με τον γιο και βοηθό του, Τελέσφορο.
Ένα εύρημα ύψους 2,20 μέτρων, ηλικίας σχεδόν 1.800 ετών
Το γλυπτό, ύψους περίπου 2,20 μέτρων, χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 2ου αιώνα μ.Χ., στη διάρκεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορικής περιόδου. Την ανακάλυψη ανακοίνωσε ο Τούρκος υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Mehmet Nuri Ersoy, μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσής του, χαρακτηρίζοντάς την «ένα σύμβολο θεραπείας ηλικίας περίπου 1.800 ετών» που ήρθε ξανά στο φως.
Το άγαλμα εντοπίστηκε ανάμεσα στα ερείπια της βόρειας πτέρυγας μιας μνημειακής πύλης, στη δυτική πλευρά της Ανατολικής Πλατείας της πόλης, κατά μήκος του δρόμου του Θεάτρου. Η ανασκαφή πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος «Κληρονομιά για το Μέλλον» του τουρκικού υπουργείου, που στηρίζει αρχαιολογικές έρευνες και αναστηλώσεις σε όλη τη χώρα.
Ο θεός της ίασης δίπλα στον μικρό βοηθό του
Ο Ασκληπιός απεικονίζεται ως ώριμη, γενειοφόρος μορφή, ντυμένος με το παραδοσιακό ελληνικό ιμάτιο που πέφτει σε πλούσιες πτυχές στη μέση και τα πόδια του, ενώ το δεξί του χέρι —που δεν έχει διασωθεί— πιθανότατα ακουμπούσε στο γνωστό ραβδί με το φίδι, σύμβολο της ιατρικής μέχρι σήμερα. Μπροστά στο αριστερό πόδι του θεού στέκεται, σε μικρότερη κλίμακα, ο Τελέσφορος, θεότητα συνδεδεμένη με την ανάρρωση και την ολοκλήρωση της θεραπείας, απεικονιζόμενος με μακρύ ένδυμα με κουκούλα που του δίνει μια στηλόμορφη όψη.
Οι αρχαιολόγοι τονίζουν ότι η παράλληλη απεικόνιση των δύο θεοτήτων αναπαριστά ολόκληρη τη διαδικασία της θεραπείας — από την αντιμετώπιση της ασθένειας έως την πλήρη ανάρρωση — και αποτελεί σημαντική μαρτυρία για τη λατρεία του Ασκληπιού και τον ρόλο που έπαιζαν οι πεποιθήσεις γύρω από την υγεία στην καθημερινή και κοινωνική ζωή της ρωμαϊκής Ασπένδου.
Μια θέση τιμής στην καρδιά της πόλης
Το σημείο όπου βρέθηκε το σύμπλεγμα δεν ήταν κάποιο απομονωμένο ιερό, αλλά ένας δημόσιος και τελετουργικός χώρος μεγάλης σημασίας για την πόλη, σύνδεσμος με τη μνημειακή πύλη της Ανατολικής Πλατείας. Το γεγονός ότι ο θεός της υγείας τοποθετήθηκε σε τόσο κεντρικό σημείο, εκεί όπου οι κάτοικοι περνούσαν καθημερινά για να πάνε στο θέατρο ή στην αγορά, δείχνει πόσο κεντρικό ρόλο έπαιζε η ιατρική φροντίδα στη ζωή της αρχαίας κοινωνίας.
Δεν είναι το μόνο εύρημα
Λίγες μέρες μετά την ανακάλυψη του αγάλματος, οι ανασκαφές στην Άσπενδο έφεραν στο φως και έναν τάφο ηλικίας περίπου 2.400 ετών, ο οποίος πιστεύεται ότι ανήκε σε παλαιστή, στη Ανατολική Νεκρόπολη της πόλης — την πρώτη ταφική περιοχή αυτού του τύπου που εντοπίζεται εκεί. Νομίσματα της Ασπένδου με απεικονίσεις παλαιστών, που βρέθηκαν στον τάφο, ενισχύουν την υπόθεση ότι ο νεκρός είχε σχέση με τον αθλητισμό της εποχής.
Μια πόλη που συνεχίζει να εκπλήσσει
Η Άσπενδος, γνωστή κυρίως για το εντυπωσιακά καλά διατηρημένο ρωμαϊκό της θέατρο, αποδεικνύεται και πάλι πηγή πολύτιμων αρχαιολογικών ευρημάτων. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το άγαλμα του Ασκληπιού και του Τελέσφορου θα συμβάλει σημαντικά στην κατανόηση των θρησκευτικών πρακτικών, της υγείας και της κοινωνικής ζωής στην πόλη κατά τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική περίοδο, ρίχνοντας νέο φως στον τρόπο με τον οποίο ο αρχαίος ελληνικός κόσμος αντιμετώπιζε την ασθένεια και τη θεραπεία.