Η νέα Κνεσέτ ορκίστηκε, αλλά η αριθμητική για τον σχηματισμό κυβέρνησης παραμένει δύσκολη – Το σενάριο συνεργασίας με το UTJ και το Σας, η στάση της Ra’am και της Κοινής Λίστας και οι προθεσμίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης
Σε μια περίοδο έντονων πολιτικών διεργασιών εισέρχεται το Ισραήλ, καθώς η 26η Κνεσέτ ορκίστηκε την Τρίτη 10 Νοεμβρίου, ενώ ο Γκάντι Αϊζενκότ έχει αναλάβει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, επιχειρώντας να εξασφαλίσει την απαραίτητη κοινοβουλευτική πλειοψηφία των 61 εδρών.
Παρά τις 67 συστάσεις που συγκέντρωσε από βουλευτές κατά τη διαδικασία των διαβουλεύσεων με τον πρόεδρο της χώρας, Ισαάκ Χέρτσογκ, ο Αϊζενκότ δεν έχει εξασφαλίσει ακόμη τις ψήφους που απαιτούνται για να σχηματίσει κυβέρνηση. Το βασικό εμπόδιο είναι η στάση των κομμάτων που θα μπορούσαν να αλλάξουν τις κοινοβουλευτικές ισορροπίες, κυρίως του Λίμπερμαν και των υπερορθόδοξων παρατάξεων.
Την ίδια ώρα, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρή κοινοβουλευτική βάση, ενώ τα δύο αραβικά κόμματα, με συνολικά 19 έδρες, αποκτούν αυξημένη σημασία στις διαβουλεύσεις για την επόμενη ημέρα.
Η νέα σύνθεση της Κνεσέτ και οι πολιτικοί συσχετισμοί
Οι εκλογές της 27ης Οκτωβρίου διαμόρφωσαν ένα κοινοβούλιο με έντονα κατακερματισμένη σύνθεση. Σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα, οι έδρες κατανέμονται ως εξής:
- Likud του Μπενιαμίν Νετανιάχου: 27 έδρες
- Yashar: 21 έδρες
- Be’Yahad: 12 έδρες
- Κοινή Λίστα: 11 έδρες
- Δημοκρατικοί: 8 έδρες
- Ra’am: 8 έδρες
- Yisrael Beytenu του Αβιγκντόρ Λίμπερμαν: 7 έδρες
- Otzma Yehudit: 7 έδρες
- Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά (UTJ): 7 έδρες
- Shas: 6 έδρες
- Θρησκευτικός Σιωνισμός: 6 έδρες
Με βάση τους πολιτικούς συσχετισμούς, το μπλοκ που στηρίζει τον Νετανιάχου συγκεντρώνει 53 έδρες, ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης διαθέτουν συνολικά 48. Οι δύο αραβικές παρατάξεις, η Ra’am και η Κοινή Λίστα, συγκεντρώνουν από κοινού 19 έδρες, αριθμός που αποτελεί ιστορικό υψηλό για την κοινοβουλευτική τους εκπροσώπηση.
Στην ορκωμοσία της νέας Κνεσέτ συμμετείχαν και 46 νέοι βουλευτές, σύμφωνα με τις περισσότερες δημοσιογραφικές καταγραφές.
Η εντολή στον Αϊζενκότ και οι 67 συστάσεις
Ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, ανέθεσε στον Γκάντι Αϊζενκότ την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, μετά τις διαβουλεύσεις με τους εκπροσώπους των κοινοβουλευτικών κομμάτων.
Κατά τη διαδικασία, 67 βουλευτές υπέδειξαν τον Αϊζενκότ, ενώ 46 τάχθηκαν υπέρ του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Οι επτά βουλευτές του UTJ δεν συνέστησαν κανέναν από τους δύο.
Ωστόσο, οι συστάσεις προς τον πρόεδρο δεν ταυτίζονται με τις ψήφους που μπορεί να εξασφαλίσει ένας υποψήφιος σε ψηφοφορία εμπιστοσύνης. Ο Αϊζενκότ χρειάζεται να διαμορφώσει μια λειτουργική κοινοβουλευτική πλειοψηφία, κάτι που εξακολουθεί να αποτελεί δύσκολη εξίσωση.
Η αρχική προθεσμία που έχει στη διάθεσή του είναι 28 ημέρες, έως τις 6 Δεκεμβρίου, με δυνατότητα παράτασης κατά 14 ημέρες, έως τις 20 Δεκεμβρίου.
Η μάχη για την προεδρία της Κνεσέτ και οι κοινοβουλευτικές θέσεις
Παράλληλα με τις διεργασίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης, η αντιπολίτευση επιχειρεί να αποκτήσει τον έλεγχο σημαντικών κοινοβουλευτικών θέσεων.
Στις 10 Νοεμβρίου κατατέθηκαν περισσότερες από 61 υπογραφές βουλευτών υπέρ της διαδικασίας αντικατάστασης του σημερινού προέδρου της Κνεσέτ, Αμίρ Οχανά. Η πρωτοβουλία προέρχεται από το αντιπολιτευτικό μπλοκ και συγκεντρώνει υποστήριξη από βουλευτές διαφορετικών κομμάτων, μεταξύ των οποίων και εκπροσώπους των αραβικών παρατάξεων.
Ως υποψήφιος για τη θέση του προέδρου της Κνεσέτ προωθείται ο Ματάν Καχανά.
Παράλληλα, οι ηγέτες των κομμάτων της αντιπολίτευσης συμφώνησαν σε μια κατανομή σημαντικών κοινοβουλευτικών θέσεων. Ειδικότερα:
- Ο Ματάν Καχανά προορίζεται για την προεδρία της Κνεσέτ.
- Ο Αβιγκντόρ Λίμπερμαν προορίζεται για την προεδρία της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και Άμυνας.
- Η Λιράν Αβισάρ Μπεν Χόριν προορίζεται για την προεδρία της Επιτροπής Οικονομικών.
- Ο Ρόι Φόλκμαν προορίζεται για την προεδρία της Επιτροπής Διακανονισμών.
Η συμφωνία αποτυπώνει την προσπάθεια συντονισμού της αντιπολίτευσης, ωστόσο οι συγκεκριμένες υποψηφιότητες και κατανομές θα πρέπει να περάσουν από τις προβλεπόμενες κοινοβουλευτικές διαδικασίες.
Ο Λίμπερμαν και η αριθμητική των 61 εδρών
Καθοριστικός για τις εξελίξεις θεωρείται ο ρόλος του Αβιγκντόρ Λίμπερμαν, ο οποίος έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο συμμετοχής σε κυβέρνηση που θα εξαρτάται από την κοινοβουλευτική στήριξη των αραβικών κομμάτων.
Ο επικεφαλής του Yisrael Beytenu έχει παρουσιάσει, ωστόσο, ένα διαφορετικό αριθμητικό σενάριο για τη συγκρότηση πλειοψηφίας 61 εδρών, χωρίς τη συμμετοχή των αραβικών παρατάξεων.
Ο υπολογισμός του βασίζεται στις 48 έδρες του αντιπολιτευτικού μπλοκ, τις επτά του UTJ και τις έξι του Shas, οι οποίες αθροίζονται σε 61.
Η πρόταση προϋποθέτει, βέβαια, ότι τα δύο υπερορθόδοξα κόμματα θα μπορούσαν να απομακρυνθούν από το μπλοκ του Νετανιάχου και να στηρίξουν μια διαφορετική κυβερνητική λύση.
Ο Λίμπερμαν έχει δηλώσει ότι δεν επιθυμεί κυβέρνηση μειοψηφίας που θα στηρίζεται στα αραβικά κόμματα, ενώ εμφανίζεται διατεθειμένος να εξετάσει συμβιβασμούς στο ζήτημα της στράτευσης των υπερορθόδοξων.
Το ζήτημα της στράτευσης και οι επαφές με τους υπερορθόδοξους
Το ζήτημα της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας των υπερορθόδοξων αποτελεί ένα από τα βασικά εμπόδια για οποιαδήποτε συμφωνία με το UTJ και το Shas.
Ο Αϊζενκότ και ο Λίμπερμαν φέρονται να έχουν συμφωνήσει στην έναρξη επαφών με τις υπερορθόδοξες παρατάξεις, προκειμένου να εξεταστεί το ενδεχόμενο μιας διαφορετικής ρύθμισης για τη στράτευση.
Δημοσιογραφικές πληροφορίες αναφέρουν ότι μεταξύ των σεναρίων που έχουν συζητηθεί βρίσκεται και μια μεταβατική ρύθμιση περιορισμένης διάρκειας, ενδεχομένως ενός έτους ή 18 μηνών. Ωστόσο, δεν έχει ανακοινωθεί συμφωνία ούτε έχει διαμορφωθεί οριστικό πλαίσιο.
Για το UTJ υπάρχουν αναφορές περί ενδιαφέροντος να εξετάσει μια νέα πολιτική διευθέτηση. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το κόμμα έχει δεσμευτεί να στηρίξει κυβέρνηση Αϊζενκότ.
Ακόμη πιο ξεκάθαρη είναι η δημόσια στάση του Shas, το οποίο έχει διαψεύσει τα σενάρια περί συμφωνίας με τον Αϊζενκότ.
Το Shas παραμένει στο πλευρό του Νετανιάχου – Η θέση του Αριέ Ντερί
Το Shas ανακοίνωσε ότι εξακολουθεί να στηρίζει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και ότι δεν βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με άλλον πολιτικό σχηματισμό για τη συμμετοχή του σε κυβέρνηση Αϊζενκότ.
Η θέση αυτή δυσκολεύει σημαντικά το αριθμητικό σενάριο που παρουσίασε ο Λίμπερμαν, καθώς οι έξι έδρες του Shas είναι απαραίτητες για να συμπληρωθεί η πλειοψηφία των 61, εφόσον συμμετάσχει και το UTJ.
Στο μεταξύ, ο Αριέ Ντερί αποχώρησε από την εκλογική λίστα του Shas και δεν θα συμμετέχει στη νέα Κνεσέτ. Παραμένει, ωστόσο, πρόεδρος του κόμματος, καθώς η αποχώρησή του από την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση δεν σημαίνει παραίτηση από την κομματική ηγεσία.
Η πολιτική επιρροή του Ντερί στο Shas παραμένει σημαντική, γεγονός που καθιστά τη στάση του κόμματος καθοριστική για τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Ra’am και Κοινή Λίστα: Διαφορετικές στρατηγικές για την επόμενη ημέρα
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η στάση των δύο αραβικών κομμάτων, τα οποία διαθέτουν συνολικά 19 έδρες, αλλά δεν ακολουθούν την ίδια πολιτική στρατηγική.
Η Ra’am του Μανσούρ Αμπάς έχει εκφράσει την πρόθεσή της να στηρίξει μια κυβέρνηση υπό τον Αϊζενκότ. Η στάση αυτή θα μπορούσε να διευκολύνει τον σχηματισμό κυβέρνησης, χωρίς να σημαίνει απαραίτητα ότι η παράταξη θα συμμετάσχει με υπουργούς σε έναν κυβερνητικό συνασπισμό.
Από την πλευρά της, η Κοινή Λίστα δεν έχει δεσμευτεί ότι θα συμμετάσχει σε κυβέρνηση Αϊζενκότ. Η πολιτική της θέση επικεντρώνεται στην απομάκρυνση του Νετανιάχου από την εξουσία και στην υποστήριξη μιας εναλλακτικής πολιτικής λύσης από τη θέση της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης.
Επομένως, είναι σημαντικό να διαχωρίζεται η ενδεχόμενη ψήφος εμπιστοσύνης ή η εξωτερική κοινοβουλευτική στήριξη από την επίσημη συμμετοχή σε κυβερνητικό συνασπισμό.
Η στάση των αραβικών κομμάτων αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η κοινοβουλευτική τους δύναμη είναι αυξημένη σε σχέση με προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις.
Η κυβέρνηση Μπένετ-Λαπίντ του 2021 αποτέλεσε την πρώτη στην ιστορία του Ισραήλ στην οποία συμμετείχε επίσημα αραβικό κόμμα στον κυβερνητικό συνασπισμό. Η σημερινή συζήτηση, ωστόσο, αφορά διαφορετικές πολιτικές ισορροπίες και διαφορετικές μορφές πιθανής κοινοβουλευτικής στήριξης.
Η ένταση στην ορκωμοσία και η αντιπαράθεση στην Κνεσέτ
Η ορκωμοσία της νέας Κνεσέτ δεν πραγματοποιήθηκε χωρίς εντάσεις.
Κατά τη διαδικασία ορκωμοσίας του βουλευτή της Κοινής Λίστας, Γιουσέφ Τζαμπαρίν, ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ διέκοψε με φωνές και ειρωνικά σχόλια, ρωτώντας σε ποιον δεσμεύεται ο βουλευτής, αναφερόμενος στη Χαμάς.
Ο πρόεδρος της Κνεσέτ, Αμίρ Οχανά, παρενέβη και προειδοποίησε ότι θα απομακρύνει από την αίθουσα όποιον συνεχίσει να διακόπτει τη διαδικασία.
Το περιστατικό ανέδειξε το ιδιαίτερα τεταμένο πολιτικό κλίμα που επικρατεί στο ισραηλινό κοινοβούλιο, όπου οι αντιπαραθέσεις γύρω από την ασφάλεια, την εκπροσώπηση των αραβικών πολιτών και τη σύνθεση της επόμενης κυβέρνησης παραμένουν έντονες.
Ο Νετανιάχου εξακολουθεί να έχει ισχυρή βάση
Παρά την ανάθεση της εντολής στον Αϊζενκότ, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν έχει χάσει την κοινοβουλευτική του επιρροή.
Το μπλοκ που τον στηρίζει διαθέτει 53 έδρες, ενώ η στάση του Shas και του UTJ παραμένει καθοριστική για τη διατήρηση των σημερινών πολιτικών συσχετισμών.
Παράλληλα, οι ισχυρισμοί που διατυπώθηκαν από πολιτικά στελέχη της δεξιάς περί προβλημάτων στην εκλογική διαδικασία και «κλεμμένων εκλογών» δεν συνοδεύτηκαν από διαπιστώσεις των αρμόδιων αρχών περί παρατυπιών που να αλλοιώνουν το αποτέλεσμα. Οι σχετικές καταγγελίες πρέπει, συνεπώς, να αντιμετωπίζονται ως πολιτικοί ισχυρισμοί και όχι ως αποδεδειγμένα περιστατικά νοθείας.
Τα επόμενα βήματα και η δύσκολη εξίσωση της κυβέρνησης
Ο Αϊζενκότ έχει μπροστά του περιορισμένο χρονικό διάστημα για να εξασφαλίσει την απαραίτητη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Η προθεσμία των 28 ημερών λήγει στις 6 Δεκεμβρίου, ενώ μπορεί να παραταθεί έως τις 20 Δεκεμβρίου.
Το βασικό ερώτημα είναι εάν θα καταφέρει να εξασφαλίσει τη στήριξη των υπερορθόδοξων κομμάτων, χωρίς να οδηγηθεί σε πολιτικό συμβιβασμό που θα προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό του αντιπολιτευτικού μπλοκ.
Η στάση του Shas, το οποίο επιμένει στη στήριξη του Νετανιάχου, αποτελεί αυτή τη στιγμή ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια. Το UTJ παραμένει πιθανός συνομιλητής, αλλά δεν έχει δεσμευτεί για τη στήριξη νέας κυβέρνησης.
Την ίδια στιγμή, η Ra’am εμφανίζεται διατεθειμένη να προσφέρει κοινοβουλευτική υποστήριξη, ενώ η Κοινή Λίστα διατηρεί διαφορετική προσέγγιση, χωρίς να έχει ανακοινώσει πρόθεση συμμετοχής σε κυβερνητικό συνασπισμό.
Η ορκωμοσία της 26ης Κνεσέτ σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας κοινοβουλευτικής περιόδου, όχι όμως και το τέλος της πολιτικής αβεβαιότητας. Ο Αϊζενκότ καλείται να μετατρέψει τις 67 συστάσεις σε πραγματική κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ενώ ο Νετανιάχου εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά πολιτικά στηρίγματα και να διεκδικεί ρόλο στις εξελίξεις.
Η έκβαση των διαπραγματεύσεων με το UTJ, το Shas και τα αραβικά κόμματα θα κρίνει εάν το Ισραήλ θα αποκτήσει νέα κυβέρνηση ή εάν η προσπάθεια σχηματισμού θα οδηγηθεί σε αδιέξοδο.
Δείτε και το σχετικό βίντεο του OPEN
