Ένα συμπλήρωμα που πωλείται ήδη ελεύθερα, κυρίως για τη μείωση της χοληστερόλης, ίσως αποκτήσει έναν απρόσμενο νέο ρόλο. Κινέζοι ερευνητές έδειξαν ότι η παντεθίνη, παράγωγο της βιταμίνης Β5, μπορεί να περιορίσει την υπερβολική δραστηριότητα κυττάρων του ανοσοποιητικού που εμπλέκονται στην ψωρίαση, μειώνοντας την ψωριασιόμορφη φλεγμονή σε ποντίκια και παρουσιάζοντας ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε μια μικρή κλινική δοκιμή σε ανθρώπους.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 27 Οκτωβρίου στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Experimental Medicine και φέρνει στο φως μια σύνδεση που λίγοι θα περίμεναν: τον μεταβολισμό της χοληστερόλης μέσα στα ίδια τα κύτταρα του ανοσοποιητικού.
Οι «συντονιστές» που ξεφεύγουν
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα δενδριτικά κύτταρα. Λειτουργούν σαν ανιχνευτές και διοικητές της άμυνας του οργανισμού: εντοπίζουν ξένες ουσίες, τις «δείχνουν» στα Τ-λεμφοκύτταρα και απελευθερώνουν χημικά σήματα που προκαλούν φλεγμονή. Όταν όμως γίνονται υπερδραστήρια, αντί να προστατεύουν, μπορούν να συντηρούν χρόνια φλεγμονή – όπως συμβαίνει στην ψωρίαση και σε άλλα αυτοάνοσα νοσήματα.
Ένζυμα, παντεθίνη και χοληστερόλη
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τη Wei-Na Zhang από το State Key Laboratory of Biomedical Analysis στο Πεκίνο και συνεργάτες από το ίδιο εργαστήριο και το Πρώτο Ιατρικό Κέντρο του Γενικού Νοσοκομείου του Κινεζικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, εντόπισε ασυνήθιστα αυξημένα επίπεδα ενζύμων που ονομάζονται Vanins στα δενδριτικά κύτταρα ασθενών με ψωρίαση και άλλα αυτοάνοσα νοσήματα.
Τα ένζυμα αυτά συμμετέχουν στον μεταβολισμό της παντεθίνης, η οποία συνδέεται με τη βιταμίνη Β5 και αποτελεί πρόδρομη ουσία για τη σύνθεση του συνενζύμου Α. Όταν η δραστηριότητα των Vanins αυξάνεται, περιορίζονται τα διαθέσιμα επίπεδα παντεθίνης μέσα στα κύτταρα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό ευνοεί την αυξημένη παραγωγή χοληστερόλης στο εσωτερικό τους, η οποία με τη σειρά της συμβάλλει στην υπερβολική ενεργοποίηση των δενδριτικών κυττάρων.
Η μελέτη εστιάζει στη χοληστερόλη μέσα στα ανοσοκύτταρα και δεν αποδεικνύει ότι η αυξημένη χοληστερόλη στο αίμα προκαλεί ψωρίαση.
Όταν οι επιστήμονες μείωσαν τα επίπεδα των Vanins, τα δενδριτικά κύτταρα «ηρέμησαν» και διέγειραν λιγότερο τα Τ-λεμφοκύτταρα. Ένα φάρμακο που αναστέλλει τα ένζυμα αυτά περιόρισε την εμφάνιση ψωριασιόμορφης φλεγμονής σε ποντίκια. Αντίστοιχα αποτελέσματα έδωσε και η απευθείας χορήγηση παντεθίνης, η οποία μείωσε τη συσσώρευση χοληστερόλης στα κύτταρα και την υπερβολική ανοσολογική ενεργοποίηση.
Η δοκιμή σε ανθρώπους
Στο κλινικό σκέλος συμμετείχαν 24 ασθενείς με ήπια κατά πλάκας ψωρίαση. Όλοι έλαβαν την καθιερωμένη τοπική αλοιφή καλσιποτριόλης/βηταμεθαζόνης – συνδυασμό ενός παραγώγου της βιταμίνης D με ένα κορτικοστεροειδές. Οι μισοί πήραν επιπλέον δισκία παντεθίνης, σε δοσολογία 300 mg δύο φορές την ημέρα.
Μετά από 12 εβδομάδες, η ομάδα της παντεθίνης παρουσίασε μεγαλύτερη βελτίωση, με το όφελος να είναι πιο εμφανές στους ασθενείς που είχαν διαταραχές των λιπιδίων του αίματος (δυσλιπιδαιμία) στην αρχή της θεραπείας.
Γιατί χρειάζεται ψυχραιμία
Οι ίδιοι οι ερευνητές βάζουν φρένο στον ενθουσιασμό. Η δοκιμή ήταν πολύ μικρή και πρέπει να ιδωθεί ως μια πρώτη ένδειξη ότι η συγκεκριμένη θεραπευτική προσέγγιση μπορεί να έχει κλινικό ενδιαφέρον, όχι ως επιβεβαίωση ότι στους ανθρώπους λειτουργεί ο ίδιος μηχανισμός που παρατηρήθηκε στο εργαστήριο.
Η παντεθίνη δοκιμάστηκε ως συμπληρωματική και όχι ως αυτόνομη θεραπεία. Τα αποτελέσματα δεν αρκούν για να τεκμηριώσουν την αποτελεσματικότητά της ως θεραπείας της ψωρίασης, ενώ απαιτούνται μεγαλύτερες κλινικές μελέτες πριν από οποιαδήποτε σχετική σύσταση.
Γι’ αυτό, όποιος πάσχει από ψωρίαση δεν θα πρέπει να ξεκινήσει ή να αλλάξει θεραπεία ή συμπλήρωμα χωρίς τη γνώμη του δερματολόγου ή του θεράποντος γιατρού του.
Μια νέα θεραπευτική πόρτα
Πέρα από την ψωρίαση, η ανακάλυψη του άξονα Vanin–παντεθίνης–χοληστερόλης ανοίγει έναν δρόμο που μέχρι τώρα είχε μείνει σχετικά ανεξερεύνητος: τη θεραπευτική παρέμβαση σε αυτοάνοσα νοσήματα μέσω του μεταβολισμού των ανοσοκυττάρων.
Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν από μεγαλύτερες κλινικές μελέτες, η παντεθίνη θα μπορούσε να εξεταστεί ως συμπληρωματική θεραπευτική επιλογή στις υπάρχουσες αγωγές. Προς το παρόν, ωστόσο, πρόκειται για ένα ενδιαφέρον ερευνητικό εύρημα και όχι για καθιερωμένη θεραπεία.
Πηγή μελέτης: Cao A.-P. et al., «Vanin-pantethine metabolic axis shapes dendritic cell function and affects inflammatory disorder progression», Journal of Experimental Medicine, 2026; 223(11). DOI: 10.1084/jem.20252558.