Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν διανύει τον ένατο μήνα του, με τις ευρείας κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις να έχουν περιοριστεί, αλλά τη σύγκρουση να παραμένει ενεργή. Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι δεν σχεδιάζει νέα επίθεση «προς το παρόν», ενώ ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών συνεχίζεται και η Τεχεράνη διατηρεί σημαντική δυνατότητα παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Η απόφαση Τραμπ: αναμονή με το δάχτυλο στη σκανδάλη
Μετά τη συνάντησή του τη Δευτέρα στον Λευκό Οίκο με τον πρωθυπουργό του Κατάρ, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι, βασικό μεσολαβητή στις επαφές με την Τεχεράνη, ο Αμερικανός πρόεδρος έγραψε στο Truth Social ότι οι ΗΠΑ δεν θα ξεκινήσουν νέα στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν για την ώρα.
Ο Τραμπ επικαλέστηκε «θετική δυναμική» προς τον τερματισμό της σύγκρουσης και την επιθυμία των συμμάχων του στον Κόλπο – Κατάρ, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν και Κουβέιτ – να διατηρηθεί η σημερινή κατάσταση. Ταυτόχρονα, προειδοποίησε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις παραμένουν σε πλήρη ετοιμότητα, εφόσον αλλάξουν τα δεδομένα.
Σε δηλώσεις του στους δημοσιογράφους, ο Τραμπ εκτίμησε ότι υπάρχουν καλές πιθανότητες για συμφωνία και ότι η ιρανική πλευρά συνομιλεί με ευγενικό τόνο. Νωρίτερα, σε συνέντευξή του στο CNN, είχε συνδέσει την αποφυγή νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης με την πρόοδο των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την επαναλειτουργία των Στενών.
Οι απαιτήσεις του παραμένουν σταθερές: πλήρες άνοιγμα του Ορμούζ και δέσμευση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
Η απάντηση της Τεχεράνης: «Ποιες συνομιλίες;»
Η ιρανική πλευρά εμφανίζεται πολύ λιγότερο αισιόδοξη. Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, κάλεσε την Ουάσιγκτον να σταματήσει να διαδίδει πληροφορίες για συνομιλίες που, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν πραγματοποιούνται, επιμένοντας ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αποδεχθούν τις επτά προϋποθέσεις που έχει θέσει η Τεχεράνη.
Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έχει δηλώσει επίσης ότι το Ιράν δεν υποχωρεί από τις προϋποθέσεις του για τον τερματισμό του πολέμου και την επαναλειτουργία των Στενών. Βασικό ιρανικό αίτημα είναι η άρση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
Σύμφωνα με τους Financial Times, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου πιέζει τον Τραμπ, σε σχεδόν καθημερινή βάση, να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, κάτι που έχει προκαλέσει ανησυχία σε αραβικές και μουσουλμανικές ηγεσίες. Από ισραηλινής πλευράς, ωστόσο, υπάρχουν πηγές που αρνούνται ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια τέτοια οργανωμένη εκστρατεία πίεσης.
Διπλή «θηλιά»: Ναυτικός αποκλεισμός και «Iron Gate»
Ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών, ο οποίος επιβλήθηκε αρχικά στις 13 Απριλίου, παρέμεινε σε ισχύ έως τις 18 Ιουνίου και επανήλθε στις 14 Ιουλίου, συνεχίζεται.
Ο αποκλεισμός αφορά τη θαλάσσια κυκλοφορία προς και από τα ιρανικά λιμάνια και τις παράκτιες περιοχές και όχι το σύνολο της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) αναφέρει ότι από τον Ιούλιο έχει εκτρέψει 147 πλοία και έχει ακινητοποιήσει πέντε που αρνήθηκαν να συμμορφωθούν. Σε ένα από τα πρόσφατα περιστατικά, αμερικανικό στρατιωτικό αεροσκάφος άνοιξε πυρ στην πρύμνη φορτηγού πλοίου ανατολικά του Χορ Φακάν, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, το πλοίο επιχείρησε να παραβιάσει τον αποκλεισμό.
Στον αποκλεισμό προστίθεται πλέον η Task Force Iron Gate, μονάδα που συγκρότησε ο διοικητής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, με αποστολή τον συντονισμό των αμερικανικών ενεργειών για τον εντοπισμό και τη διακοπή της μεταφοράς όπλων, τεχνολογίας διπλής χρήσης και αγαθών που υπόκεινται σε κυρώσεις μέσω των χερσαίων συνόρων του Ιράν και της Κασπίας.
Η μονάδα διαθέτει μικρό προσωπικό, περίπου 20 άτομα, στην Τάμπα της Φλόριντα. Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι, σε συνδυασμό με τον ναυτικό αποκλεισμό, ελάχιστα πράγματα πλέον εισέρχονται ή εξέρχονται από το Ιράν.
Τι συμβαίνει στο νερό
Η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ δεν έχει σταματήσει, αλλά παραμένει δραματικά μειωμένη. Η εβδομαδιαία αναφορά του βρετανικού UKMTO κατέγραψε 170 εξερχόμενες και 155 εισερχόμενες διελεύσεις, επίπεδο περίπου 65% χαμηλότερο από τα προπολεμικά δεδομένα.
Τα περισσότερα πλοία που εκπέμπουν σήμα εντοπισμού χρησιμοποιούν τη βόρεια, ιρανική διαδρομή. Η νότια διαδρομή, την οποία υποστηρίζουν οι ΗΠΑ, αντιμετωπίζει αυξημένους κινδύνους.
Το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης ισχυρίστηκε ότι εξουδετέρωσε συστήματα ναυσιπλοΐας στη νότια πλευρά του στενού, προκαλώντας προβλήματα στις κινήσεις των πλοίων και στις φορτώσεις πετρελαίου. Ο ισχυρισμός αυτός δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Παράλληλα, στις 10 Νοεμβρίου οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι δύο δεξαμενόπλοια τυλίχθηκαν στις φλόγες στην περιοχή. Σύμφωνα με την ιρανική εκδοχή, το ένα πλοίο προσέκρουσε σε ναυτική νάρκη, ενώ για το δεύτερο δεν διευκρινίστηκε η αιτία της πυρκαγιάς. Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα, ενώ η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι οι νάρκες έχουν καθαριστεί.
Παρά τους κινδύνους, ορισμένες ναυτιλιακές εταιρείες επιχειρούν να διατηρήσουν τις μεταφορές. Ο πρόεδρος της Bahri Ship Management δήλωσε ότι ο σαουδαραβικός ναυτιλιακός όμιλος στέλνει δεξαμενόπλοια μέσα από το Ορμούζ σε συντονισμό με τον αμερικανικό στρατό.
Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία που μεταδίδει το Bloomberg, οι φορτώσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από το Κατάρ έχουν ανακάμψει περίπου στο μισό των προπολεμικών επιπέδων.
Αγορές: Ανακούφιση με ημερομηνία λήξης;
Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν απότομα τη Δευτέρα, μετά τη δήλωση Τραμπ ότι δεν σχεδιάζει νέα πλήγματα. Στις 10 Νοεμβρίου, η τιμή του Brent υποχώρησε κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, για πρώτη φορά από τις 31 Αυγούστου.
Η πτώση, ωστόσο, αντανακλά κυρίως τις προσδοκίες για αποκλιμάκωση και όχι την αποκατάσταση της κανονικής ενεργειακής τροφοδοσίας. Όσο η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από τα προπολεμικά επίπεδα, η αγορά ενέργειας θα εξακολουθεί να αντιδρά έντονα σε κάθε εξέλιξη και δήλωση από την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.
Το μεγάλο ερώτημα
Ο πόλεμος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026 με αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στο Ιράν. Από τότε, το Ορμούζ έχει μετατραπεί σε ένα από τα ισχυρότερα διαπραγματευτικά χαρτιά της Τεχεράνης: μια θαλάσσια δίοδος στην οποία μπορεί να ασκεί σημαντική πίεση μέσω στρατιωτικών απειλών και παρεμβάσεων στη ναυσιπλοΐα.
Η Ουάσιγκτον απαντά με οικονομική και ναυτική πίεση, διατηρώντας τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, ενώ ο Τραμπ εμφανίζεται προς το παρόν απρόθυμος να εγκρίνει νέα μεγάλης κλίμακας πλήγματα.
Το αν αυτή η εύθραυστη ισορροπία θα οδηγήσει σε συμφωνία ή σε νέο γύρο σύγκρουσης εξαρτάται από το αν οι δύο πλευρές θα βρουν μια φόρμουλα που θα συνδέει την άρση του αποκλεισμού με την ασφαλή επαναλειτουργία των Στενών και τις εγγυήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Μέχρι τότε, το Ορμούζ παραμένει ένα από τα σημαντικότερα και πιο ευαίσθητα σημεία της παγκόσμιας ενεργειακής και γεωπολιτικής ισορροπίας.