Μια ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας (USC) αναπτύσσει μια διαφορετική προσέγγιση στην ανοσοθεραπεία του καρκίνου, αξιοποιώντας ανώριμα κύτταρα από τα οποία προέρχονται σημαντικά κύτταρα του ανοσοποιητικού. Αντί να τροποποιούν γενετικά ώριμα ανοσοκύτταρα, οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν στους πρόδρομους πληθυσμούς τους, δημιουργώντας μια ανανεώσιμη και επεκτάσιμη πηγή κυττάρων που μπορούν να αξιοποιηθούν σε κυτταρικές θεραπείες.
Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν ηλεκτρονικά στις 19 Ιουνίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Cell. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από ομάδα με επικεφαλής επιστήμονες του USC, με τη συμμετοχή ερευνητών από άλλα πανεπιστήμια. Η αποτελεσματικότητα της θεραπευτικής προσέγγισης εξετάστηκε σε πειραματόζωα, ενώ η εφαρμογή της σε ανθρώπους παραμένει υπό διερεύνηση.
Το πρόβλημα με τα μακροφάγα
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται τα μακροφάγα, κύτταρα του ανοσοποιητικού που μπορούν να διεισδύουν σε όγκους, να αναγνωρίζουν και να καταστρέφουν καρκινικά κύτταρα, αλλά και να συντονίζουν ευρύτερες ανοσολογικές αποκρίσεις.
Οι θεραπείες με Τ-λεμφοκύτταρα έχουν παρουσιάσει σημαντικές επιτυχίες κυρίως σε ορισμένους καρκίνους του αίματος. Οι προσεγγίσεις που βασίζονται στα μακροφάγα θα μπορούσαν να προσφέρουν νέες δυνατότητες και για τους συμπαγείς όγκους.
Ωστόσο, τα ώριμα μακροφάγα είναι δύσκολο να αξιοποιηθούν θεραπευτικά σε μεγάλη κλίμακα. Πολλαπλασιάζονται δύσκολα εκτός του οργανισμού, η γενετική τροποποίησή τους παρουσιάζει δυσκολίες και είναι ευάλωτα κατά την κατάψυξη και την αποθήκευση. Επιπλέον, μετά τη χορήγησή τους μπορεί να συγκεντρώνονται σε όργανα όπως οι πνεύμονες και το ήπαρ, αντί να κατανέμονται ευρέως στον οργανισμό.
Η λύση: ένα βήμα πίσω στην εξέλιξη του κυττάρου
Η ερευνητική ομάδα, με πρώτο συγγραφέα τον Σι Γιούε (Shi Yue) από το εργαστήριο του καθηγητή Τσι-Λονγκ Γινγκ (Qi-Long Ying), επικεντρώθηκε στους προγονικούς πρόδρομους κοκκιοκυττάρων-μονοκυττάρων, γνωστούς ως GMPs. Πρόκειται για ανώριμα κύτταρα από τα οποία προέρχονται τα μακροφάγα και άλλα συγγενικά κύτταρα του ανοσοποιητικού.
Οι επιστήμονες ανέπτυξαν συγκεκριμένες συνθήκες καλλιέργειας, χρησιμοποιώντας ένα καθορισμένο χημικό μείγμα που εμποδίζει τα GMPs να διαφοροποιηθούν πρόωρα σε πιο ώριμους κυτταρικούς τύπους. Με αυτόν τον τρόπο κατάφεραν να τα διατηρούν και να τα πολλαπλασιάζουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στο εργαστήριο.
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα ήταν ο ρόλος της μυελοϋπεροξειδάσης, ενός ενζύμου που οι ερευνητές αναγνώρισαν ως ρυθμιστή του πολλαπλασιασμού των GMPs. Η αναστολή της συνδέθηκε με τη δυνατότητα παρατεταμένης ανάπτυξης των κυττάρων υπό τις κατάλληλες συνθήκες.
Ακόμη και μετά από παρατεταμένη καλλιέργεια, τα GMPs διατήρησαν την κυτταρική και μοριακή τους ταυτότητα, καθώς και την ικανότητα να παράγουν λειτουργικά μακροφάγα και άλλα συγγενικά κύτταρα.
Το εύρημα έχει ευρύτερη σημασία για τη βιολογία των κυττάρων του αίματος. Η μακροχρόνια αυτοανανέωση θεωρούνταν κυρίως χαρακτηριστικό των αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων, τα οποία μπορούν να δώσουν πολλούς διαφορετικούς τύπους κυττάρων του αίματος. Η συγκεκριμένη έρευνα δείχνει ότι, υπό ελεγχόμενες συνθήκες, και τα GMPs μπορούν να πολλαπλασιάζονται διατηρώντας την ταυτότητά τους.
Παράλληλα, συνεργάτες του εργαστηρίου του Ράβι Ματζέτι (Ravi Majeti) στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ αναπαρήγαγαν ανεξάρτητα τη μακροχρόνια διατήρηση και τη γενετική τροποποίηση των GMPs, ενισχύοντας την τεκμηρίωση της μεθόδου.
Γενετικά τροποποιημένα κύτταρα με στόχο τους όγκους
Στη συνέχεια, οι ερευνητές τροποποίησαν γενετικά τα GMPs ώστε να φέρουν έναν χιμαιρικό υποδοχέα αντιγόνου, γνωστό ως CAR. Ο υποδοχέας αυτός επιτρέπει στα κύτταρα να αναγνωρίζουν συγκεκριμένους δείκτες στην επιφάνεια καρκινικών κυττάρων.
Η ομάδα ανέπτυξε επίσης μια τροποποιημένη μορφή του υποδοχέα, τον CAR-Fc, ο οποίος περιλαμβάνει τμήμα ανοσοσφαιρίνης G (IgG Fc). Ο σχεδιασμός του αποσκοπεί στην προσέλκυση κυττάρων του ανοσοποιητικού που διαθέτουν υποδοχείς Fc, ώστε να ενισχύεται η ανοσολογική απόκριση απέναντι στον όγκο.
Σύμφωνα με τη μελέτη, ο συγκεκριμένος μηχανισμός μπορεί να βοηθήσει στην ενεργοποίηση Τ-λεμφοκυττάρων ακόμη και όταν υπάρχει ασυμβατότητα στο μείζον σύμπλεγμα ιστοσυμβατότητας (MHC) μεταξύ δότη και λήπτη. Το εύρημα δημιουργεί την προοπτική ανάπτυξης κυτταρικών θεραπειών που θα παράγονται εκ των προτέρων από κύτταρα δοτών και θα μπορούν δυνητικά να χορηγούνται σε περισσότερους από έναν ασθενείς, αντί να παρασκευάζονται εξατομικευμένα για κάθε περίπτωση.
Πρόκειται, ωστόσο, για ερευνητική δυνατότητα και όχι για ήδη διαθέσιμη θεραπεία.
Τι έδειξαν τα πειράματα σε ποντίκια
Οι ερευνητές καλλιέργησαν και τροποποίησαν GMPs τόσο από ποντίκια όσο και από ανθρώπους. Η θεραπευτική τους αποτελεσματικότητα, όμως, αξιολογήθηκε σε ζωικά μοντέλα.
Μετά τη χορήγησή τους σε ποντίκια, τα κύτταρα εγκαταστάθηκαν στον μυελό των οστών και σε άλλες αιμοποιητικές περιοχές, όπου παρήγαγαν τροποποιημένα μακροφάγα και άλλα κύτταρα του ανοσοποιητικού. Η παραμονή των GMPs στις συγκεκριμένες περιοχές επέτρεπε τη συνεχή αναπλήρωση του κυτταρικού αποθέματος.
Σε ποντίκια με λευχαιμία που έφερε τον δείκτη CD19 και σε μοντέλα συμπαγών όγκων με τον δείκτη HER2, τα GMPs που έφεραν CAR περιόρισαν την εξέλιξη της νόσου. Η προσθήκη του τροποποιημένου CAR-Fc ενίσχυσε την αντικαρκινική δράση στα μοντέλα που εξετάστηκαν.
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε επίσης πιθανές εφαρμογές πέρα από τον καρκίνο. Σε ποντίκια με χρόνια κοκκιωματώδη νόσο, μια κληρονομική ανοσοανεπάρκεια που επηρεάζει την ικανότητα αντιμετώπισης ορισμένων λοιμώξεων, η προσέγγιση αποκατέστησε την αντιβακτηριακή άμυνα στο συγκεκριμένο πειραματικό μοντέλο.
Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η πλατφόρμα θα μπορούσε να έχει εφαρμογές και σε άλλες παθήσεις, αλλά αυτό θα πρέπει να διερευνηθεί με περαιτέρω έρευνα.
Ο δρόμος προς τις θεραπείες για ανθρώπους
Ο καθηγητής Qi-Long Ying εκτιμά ότι η πρόοδος στην ανοσοθεραπεία δεν εξαρτάται μόνο από τον σχεδιασμό καλύτερων υποδοχέων CAR, αλλά και από την επιλογή του κατάλληλου αναπτυξιακού σταδίου του κυττάρου που θα χρησιμοποιηθεί.
Αντίστοιχα, ο Ravi Majeti επισημαίνει ότι η μέθοδος ανοίγει νέες ερευνητικές δυνατότητες, ανάλογες με εκείνες που προέκυψαν από την καλλιέργεια και τη γενετική τροποποίηση των Τ-λεμφοκυττάρων, αλλά υπογραμμίζει ότι υπάρχουν ακόμη πολλά να διερευνηθούν.
Η έρευνα δεν αποδεικνύει ακόμη ότι η μέθοδος είναι ασφαλής ή αποτελεσματική σε ανθρώπους. Παρότι χρησιμοποιήθηκαν ανθρώπινα GMPs σε εργαστηριακές διαδικασίες, τα θεραπευτικά αποτελέσματα που περιγράφονται προέρχονται από πειράματα σε ποντίκια. Απαιτούνται πρόσθετες μελέτες και κλινικές δοκιμές προτού εξαχθούν συμπεράσματα για πιθανή χρήση σε ασθενείς.
Υπάρχει, επίσης, δηλωμένο οικονομικό συμφέρον: αρκετοί από τους ερευνητές είναι συνδικαιούχοι πατεντών που σχετίζονται με τη μελέτη. Οι πατέντες κατατέθηκαν από το USC και έχουν παραχωρηθεί με άδεια στην εταιρεία Myelogene Inc. Οι Qi-Long Ying, Shi Yue, Chao Zhang και Ravi Majeti αναφέρονται ως συνιδρυτές της εταιρείας. Η πληροφορία αυτή αποτελεί μέρος των επίσημων δηλώσεων συμφερόντων της δημοσίευσης.
Η μελέτη παρουσιάζει, επομένως, μια νέα πιθανή πλατφόρμα για την ανάπτυξη κυτταρικών θεραπειών, με το σημαντικό πλεονέκτημα ότι τα πρόδρομα κύτταρα μπορούν να πολλαπλασιάζονται και να τροποποιούνται γενετικά. Το κατά πόσο αυτή η δυνατότητα θα μεταφραστεί σε ασφαλείς και αποτελεσματικές θεραπείες για ανθρώπους θα κριθεί από τα επόμενα στάδια της έρευνας.
Πηγή: USC Stem Cell – Renewable cell source for cancer immunotherapy and beyond · Πρωτότυπη μελέτη στο Cell, DOI: 10.1016/j.cell.2026.05.043.