Στις 26 και 27 Φεβρουαρίου 2015 μια φωτογραφία ενός φορέματος κυκλοφόρησε σε όλο το διαδίκτυο με ένα απλό ερώτημα: τι χρώμα έχει; Η απάντηση δεν ήταν απλή, γιατί διαφορετικοί άνθρωποι έβλεπαν διαφορετικά χρώματα στην ίδια εικόνα. Το περιστατικό έγινε αντικείμενο επιστημονικών εργασιών, και η εξήγησή του λέει κάτι για τον τρόπο που βλέπουμε.
Πώς ξεκίνησε
Τη φωτογραφία είχε τραβήξει η Σεσίλια Μπλέσντεϊλ (Cecilia Bleasdale), μητέρα της νύφης, σε εμπορικό κέντρο στο Cheshire Oaks. Στη συνέχεια δημοσιεύτηκε στο Facebook και στις 26 Φεβρουαρίου η Κέιτλιν Μακνίλ (Caitlin McNeill), φίλη του ζευγαριού της οποίας το συγκρότημα έπαιξε στον γάμο, την ανέβασε στο Tumblr. Το BuzzFeed έγραψε γι’ αυτήν στις 27 Φεβρουαρίου και μέσα σε 24 ώρες καταγράφηκαν 4,4 εκατομμύρια tweets. Το φόρεμα ήταν, στην πραγματικότητα, ένα μπλε με μαύρη δαντέλα μοντέλο της εταιρείας Roman Originals.
Τι έδειξε η μελέτη
Οι Ρόζα Λάφερ-Σούσα, Κάθριν Χέρμαν και Μπέβιλ Κόνγουεϊ δημοσίευσαν τον Μάιο του 2015 στο Current Biology μια έρευνα με περίπου 1.400 συμμετέχοντες, από τους οποίους πάνω από 300 δεν είχαν ξαναδεί το φόρεμα. Σύμφωνα με τη Wikipedia, το 57% το είδε μπλε και μαύρο, το 30% λευκό και χρυσό, το 11% μπλε και καφέ και το 2% με άλλον τρόπο. Η ίδια πηγή αναφέρει ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία και οι γυναίκες έβλεπαν συχνότερα λευκό και χρυσό, ενώ οι νεότεροι μπλε και μαύρο.
Η εξήγηση
Η φωτογραφία είναι ασαφής ως προς τον φωτισμό. Ο Κόνγουεϊ εξήγησε ότι ο εγκέφαλος «αφαιρεί» τη συνιστώσα του φωτός που θεωρεί ότι υπάρχει: όσοι αφαιρούν το μπλε μέρος βλέπουν λευκό και χρυσό, όσοι αφαιρούν το κίτρινο βλέπουν μπλε και μαύρο. Σε δοκιμή με προσομοιωμένο φωτισμό, σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες είδαν μπλε και μαύρο κάτω από κίτρινο φως και λευκό και χρυσό κάτω από φως με μπλε απόχρωση. Άλλη ομάδα, με επικεφαλής τον Γουέμπστερ, βρήκε ότι όταν τα χρώματα αντιστρέφονταν, περίπου το 95% από 87 φοιτητές έλεγε ότι οι ρίγες ήταν κίτρινες ή χρυσές. Η μελέτη του Γκέγκενφουρτνερ και των συνεργατών ανέδειξε ότι το ερώτημα δεν είναι μπλε ή λευκό, αλλά ανοιχτό ή σκούρο μπλε.
Τι δεν έχει λυθεί
Οι μελέτες εξηγούν γιατί η εικόνα επιτρέπει διαφορετικές ερμηνείες, αλλά όχι γιατί ο κάθε άνθρωπος καταλήγει στη δική του. Η σχέση με την ηλικία και το φύλο είναι στατιστική τάση και δεν προβλέπει ατομικά αποτελέσματα. Αυτό που ξέρουμε με βεβαιότητα είναι ότι το πραγματικό φόρεμα ήταν μπλε και μαύρο.
