Μια από τις πρώτες πράξεις του κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια για τη θεμελίωση του ελληνικού κράτους ήταν ένα νόμισμα. Ονομαζόταν φοίνικας και ο συμβολισμός του ήταν ξεκάθαρος: το πουλί που αναγεννιέται από τις στάχτες του. Η ιστορία του είναι σύντομη, αλλά δείχνει πώς ένα κράτος έβγαινε από τον πόλεμο χωρίς δικό του χρήμα.
Τι ήταν ο φοίνικας
Ο φοίνικας εισήχθη το 1828 και υποδιαιρούνταν σε 100 λεπτά. Σύμφωνα με την ελληνική Wikipedia, τα νομίσματα έφεραν τη χρονολογία 1828 και την ένδειξη «ΑΩΚΑ», που στο ελληνικό αριθμητικό σύστημα αντιστοιχεί στο 1821, το έτος της Επανάστασης. Υπήρχαν νομίσματα των 1, 5, 10 και 20 λεπτών.
Το νομισματοκοπείο της Αίγινας
Τα νομίσματα κόπηκαν στο Εθνικό Νομισματοκοπείο Αίγινας, το πρώτο του νεοελληνικού κράτους. Σύμφωνα με την ελληνική Wikipedia, τα πιεστήρια αγοράστηκαν από τη Μάλτα από τον Αλέξανδρο Κοντόσταυλο και τις μήτρες έφτιαξε ένας Αρμένιος κοσμηματοποιός, ο Χατζηγρηγόρης Πυροβολιστής. Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, τα πρώτα δείγματα κόπηκαν στις 27 Ιουνίου 1829 και η επίσημη κυκλοφορία ξεκίνησε την 1η Οκτωβρίου 1829, παρότι τα νομίσματα φέρουν το 1828. Το νομισματοκοπείο λειτούργησε έως το 1833.
Πού διαφέρουν οι πηγές
Η χρηματοδότηση του εγχειρήματος περιγράφεται με διαφορετικό τρόπο ανάλογα με την πηγή. Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι η ρωσική κυβέρνηση δάνεισε στη διοίκηση Καποδίστρια 1,5 εκατομμύριο ρούβλια, ενώ η ελληνική αναφέρει δάνειο 15 εκατομμυρίων ρουβλίων. Δεν μπορούμε να επιλέξουμε ανάμεσά τους χωρίς πρωτογενή πηγή, γι’ αυτό δεν δίνουμε αριθμό. Διαφορά υπάρχει και για το ποιος θέσπισε το σύστημα: η αγγλική αναφέρει ότι ο Καποδίστριας υπέγραψε σχετικό διάταγμα στις 12 Απριλίου 1828, ενώ η ελληνική μιλά για απόφαση της Δ΄ Εθνοσυνέλευσης στο Άργος, χωρίς ημερομηνία. Για τα χαρτονομίσματα που εκδόθηκαν το 1831 οι αριθμοί επίσης διαφέρουν.
Το τέλος του φοίνικα
Ο Καποδίστριας δολοφονήθηκε το 1831. Το 1832, με την άφιξη του Όθωνα, καθιερώθηκε η δραχμή που αντικατέστησε τον φοίνικα, σύμφωνα με τις δύο εκδόσεις της Wikipedia. Η αγγλική γράφει ότι η αντικατάσταση έγινε ισοτιμικά, μία δραχμή για έναν φοίνικα. Σε άλλες πηγές, όπως ιστοσελίδες νομισματικών εμπόρων, η έναρξη της δραχμής αναφέρεται ως το 1833, γι’ αυτό η ακριβής χρονολογία πρέπει να ελεγχθεί σε πρωτογενή πηγή.
Ό,τι μένει βέβαιο, παρά τις διαφορές στις λεπτομέρειες, είναι ότι ο φοίνικας ήταν το πρώτο νόμισμα του νέου κράτους, κόπηκε στην Αίγινα και είχε ζωή λίγων μόνο ετών.
Δείτε και το σχετικό βίντεο του Action24
