Η ιστορία του Αρριχίωνα (ή Αρραχίωνα) από τη Φιγαλεία της Αρκαδίας είναι από τις πιο γνωστές των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων. Αφορά έναν αθλητή του παγκρατίου, αγώνισμα που συνδύαζε πάλη και πυγμαχία, και ένα τέλος που έφερε τη νίκη αφού είχε ήδη πεθάνει.
Τι γράφει ο Παυσανίας
Ο Παυσανίας, που επισκέφθηκε τη Φιγαλεία τον 2ο αιώνα μ.Χ., περιγράφει στην αγορά της πόλης ένα αρχαϊκό άγαλμα του παγκρατιαστή, ιδιαίτερα στη στάση. Το άγαλμα είναι πέτρινο και, όπως γράφει, υπήρχε πάνω του επιγραφή που χάθηκε με τον καιρό. Για τον Αρραχίωνα γράφει ότι κέρδισε δύο ολυμπιακές νίκες σε γιορτές πριν από την 54η και μία ακόμη στην 54η Ολυμπιάδα, το 564 π.Χ., νίκη που οφειλόταν εν μέρει στη δικαιοσύνη των κριτών και εν μέρει στην ανδρεία του.
Στον τελευταίο αγώνα, για τον στέφανο από αγριελιά, ο μοναδικός αντίπαλος που είχε απομείνει τον έπιασε πρώτος: τον κράτησε σφίγγοντάς τον με τα πόδια και ταυτόχρονα πίεζε τον λαιμό του με τα χέρια. Ο Αρραχίων εξάρθρωσε το δάχτυλο του ποδιού του αντιπάλου, αλλά ξεψύχησε από ασφυξία. Εκείνος που τον έπνιξε αναγκάστηκε να παραδοθεί την ίδια στιγμή λόγω του πόνου στο δάχτυλό του. Οι Ηλείοι στεφάνωσαν και ανακήρυξαν νικητή τον νεκρό.
Μια δεύτερη εκδοχή
Ο Φιλόστρατος, σε περιγραφή πίνακα, δίνει λίγο διαφορετική εικόνα: ο αντίπαλος έχει τυλίξει τον Αρριχίωνα στη μέση και ο αθλητής, κλωτσώντας και ρίχνοντας το βάρος του, κλειδώνει το πόδι του αντιπάλου και του εξαρθρώνει τον αστράγαλο. Εδώ το τραύμα είναι στον αστράγαλο, ενώ ο Παυσανίας γράφει για δάχτυλο. Η διαφορά δείχνει ότι δεν έχουμε μία ενιαία αρχαία αφήγηση. Ο Φιλόστρατος αφηγείται επιπλέον ως περιγραφή έργου τέχνης, όχι ως ιστορικός.
Τι γνωρίζουμε και τι όχι
Σύμφωνα με τη Wikipedia, ο Αρριχίων είχε κερδίσει το παγκράτιο και στην 52η και 53η Ολυμπιάδα, το 572 και το 568 π.Χ., κάτι που συμφωνεί με τις δύο προηγούμενες νίκες του Παυσανία. Η ίδια πηγή αναφέρει ότι το άγαλμα που έβλεπε ο Παυσανίας ίσως ταυτίζεται με κάποιο που εκτίθεται στο μουσείο της Ολυμπίας, χωρίς όμως βεβαιότητα, γι’ αυτό δεν το ισχυριζόμαστε. Αυτό που έχουμε από τις πηγές είναι ο τελευταίος αγώνας, η παράδοση του αντιπάλου και η απόφαση των Ηλείων να στεφανώσουν τον νεκρό. Ο Παυσανίας αποδίδει τη νίκη εν μέρει στη δικαιοσύνη των κριτών και εν μέρει στην ανδρεία του Αρραχίωνα.
Δείτε και το σχετικό βίντεο του καναλιού Ιστορικές Προσωπικότητες στο YouTube
