Τις θέσεις της Ελλάδας για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή, τις σχέσεις με τις χώρες του Κόλπου και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο παρουσίασε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σε συζήτηση που είχε μέσω τηλεδιάσκεψης με τον επικεφαλής του International Institute for Strategic Studies (IISS), Bastian Giegerich, στο πλαίσιο του IISS Manama Dialogue 2026, που πραγματοποιείται στο Μπαχρέιν.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στις 30 Οκτωβρίου, με τον πρωθυπουργό να αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στην πρόσφατη παρέμβασή του στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου προήδρευσε συνεδρίασης για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και τη θαλάσσια ασφάλεια.
«Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας πρέπει να αντιμετωπίζεται ως παγκόσμιο δημόσιο αγαθό», υπογράμμισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, επισημαίνοντας ότι οι διαταραχές στο θαλάσσιο εμπόριο έχουν άμεσες επιπτώσεις στην ενεργειακή ασφάλεια, στις τιμές και στο κόστος διαβίωσης.
Όπως ανέφερε, οι απειλές στη θάλασσα δεν προέρχονται πλέον αποκλειστικά από κρατικούς παράγοντες, καθώς μη κρατικές οργανώσεις μπορούν να αξιοποιούν φθηνές τεχνολογίες, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και θαλάσσια οχήματα για να προκαλούν σοβαρές διαταραχές. Παράλληλα, σημείωσε ότι η συνεργασία μεταξύ χωρών και η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να συμβάλουν στην προστασία της ναυσιπλοΐας και των υποθαλάσσιων καλωδίων.
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης στις εξελίξεις στην Ερυθρά Θάλασσα, στα Στενά του Ορμούζ και στη Μαύρη Θάλασσα, επισημαίνοντας ότι οι κίνδυνοι για τη θαλάσσια ασφάλεια έχουν ευρύτερες διεθνείς συνέπειες. Ειδική αναφορά έκανε στη βύθιση ελληνόκτητου πλοίου στη Μαύρη Θάλασσα δύο ημέρες νωρίτερα, σημειώνοντας ότι δεν είναι γνωστό ποιος το έπληξε.
Η Ελλάδα ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Κόλπου
Αναφερόμενος στις σχέσεις της Ελλάδας με τις χώρες του Κόλπου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η χώρα έχει αναπτύξει ισχυρούς δεσμούς στην περιοχή και μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.
Ειδικότερα, έκανε λόγο για σημαντικές προοπτικές συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, των υποδομών, των τηλεπικοινωνιών και της συνδεσιμότητας, ενώ αναφέρθηκε και στον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC).
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε τη γεωγραφική θέση της Ελλάδας και τον ρόλο της ως σημείου εισόδου ενεργειακών και εμπορικών ροών προς την ευρωπαϊκή αγορά. Ως παράδειγμα ανέφερε τις υποδομές εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου, μέσω των οποίων καλύπτονται όχι μόνο οι ελληνικές ανάγκες, αλλά και ανάγκες χωρών των Βαλκανίων και της Κεντρικής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στο έργο διασύνδεσης δεδομένων Ελλάδας – Κύπρου – Σαουδικής Αραβίας, καθώς και στα σχέδια ηλεκτρικών διασυνδέσεων με την Κύπρο, το Ισραήλ και την Αίγυπτο.
Οι επενδύσεις και η αμυντική συνεργασία με τις χώρες του Κόλπου
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε την ελληνική οικονομία ως επενδυτικό προορισμό, σημειώνοντας ότι η δημοσιονομική πειθαρχία, η μείωση του δημόσιου χρέους και οι ρυθμοί ανάπτυξης έχουν ενισχύσει την εμπιστοσύνη των διεθνών επενδυτών.
Όπως ανέφερε, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη επενδύσει σχεδόν 5 δισ. ευρώ στην Ελλάδα, ενώ εξέφρασε την επιθυμία να διευρυνθεί η συνεργασία και με άλλες χώρες της περιοχής.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στην αμυντική συνεργασία, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα υλοποιεί το μεγαλύτερο πρόγραμμα αμυντικών δαπανών στην ιστορία της.
Μάλιστα, ανακοίνωσε ότι την ημέρα της συζήτησης παραλήφθηκε η δεύτερη από τις τέσσερις φρεγάτες που ναυπηγούνται στη Γαλλία, με την ελληνική σημαία να υψώνεται στο πλοίο.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι οι αλλαγές στη φύση των σύγχρονων συγκρούσεων, με την αυξανόμενη χρήση μη επανδρωμένων και αποκεντρωμένων συστημάτων, δημιουργούν νέες δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ της Ελλάδας και των χωρών του Κόλπου, ιδιαίτερα στην ανάπτυξη αμυντικών τεχνολογιών.
Μητσοτάκης για το τουρκολιβυκό μνημόνιο: «Είναι εντελώς παράνομο»
Το ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 βρέθηκε στο επίκεντρο της τελευταίας ενότητας της συζήτησης, μετά από ερώτηση του Bastian Giegerich για την επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης.
Ο πρωθυπουργός επανέλαβε την πάγια ελληνική θέση, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία «άκυρη και ανυπόστατη» και «εντελώς παράνομη».
Εξήγησε ότι, σύμφωνα με τη θέση της Αθήνας, η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών πρέπει να πραγματοποιείται μεταξύ κρατών με παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές, ενώ η συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης αγνοεί πλήρως την ύπαρξη των ελληνικών νησιών και τα δικαιώματά τους σε θαλάσσιες ζώνες, ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.
«Τα νησιά υπάρχουν και, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, δικαιούνται θαλάσσιες ζώνες, και ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Πρόσθεσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ έχουν καταδικάσει το μνημόνιο, ενώ υποστήριξε ότι τα ζητήματα οριοθέτησης στην Ανατολική Μεσόγειο πρέπει να επιλύονται με βάση το Διεθνές Δίκαιο.
Ως παράδειγμα ανέφερε τη συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, επισημαίνοντας ότι αυτή κατέστη δυνατή μέσα από διαπραγματεύσεις και την αναζήτηση μιας αμοιβαία αποδεκτής λύσης.
Κλείνοντας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι τα έργα συνδεσιμότητας στην ευρύτερη περιοχή δεν πρέπει να αποτελούν αντικείμενο γεωπολιτικής εργαλειοποίησης εξαιτίας εκκρεμών διαφορών για θαλάσσιες ζώνες.
«Αυτά τα έργα είναι πάρα πολύ σημαντικά για τη δική μας περιοχή του κόσμου ώστε να εργαλειοποιούνται από χώρες για γεωπολιτικούς σκοπούς. Αυτό είναι κάτι που η Ελλάδα δεν θα αποδεχθεί», κατέληξε.
