Την αντίθεσή της στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 επανέλαβε η Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά την κύρωσή του στις 20 Οκτωβρίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, υπογραμμίζοντας ότι η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Σε κοινή δήλωση, τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ επισημαίνουν ότι το μνημόνιο δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη, επαναλαμβάνοντας τη θέση που είχε διατυπωθεί στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2019 και επιβεβαιωθεί τον Ιούνιο του 2025.
«Όπως διατυπώθηκε στα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2019 και επιβεβαιώθηκε τον Ιούνιο του 2025, το Μνημόνιο Κατανόησης Τουρκίας-Λιβύης παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Είναι άκυρο και ανυπόστατο, ενώ δεν δύναται να επιφέρει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην κοινή δήλωση.
Τα κράτη μέλη τονίζουν επίσης ότι η ΕΕ έχει στρατηγικό συμφέρον να διατηρηθεί ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και καλούν όλες τις χώρες να σέβονται τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών μελών, βάσει του ευρωπαϊκού και του διεθνούς δικαίου.
Στο ίδιο πλαίσιο, γίνεται ειδική αναφορά στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Τι προβλέπει το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Το μνημόνιο υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 2019 και αφορά την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης στην Ανατολική Μεσόγειο. Προβλέπει τη χάραξη κοινής θαλάσσιας συνοριακής γραμμής βάσει συγκεκριμένων γεωγραφικών συντεταγμένων.
Η βασική διαφωνία αφορά τη χάραξη της οριοθέτησης, η οποία, σύμφωνα με την ελληνική θέση, παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η Κρήτη, η Κάσος, η Κάρπαθος και η Ρόδος.
Η Ελλάδα απορρίπτει τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι αντίκειται στο Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Αντιρρήσεις έχουν επίσης διατυπώσει η Αίγυπτος, η Κύπρος, η Γαλλία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ επιφυλάξεις έχει εκφράσει και το Ισραήλ.
Η αντίδραση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών
Την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει το μνημόνιο απέρριψε και το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, υπογραμμίζοντας ότι η εξέλιξη δεν μεταβάλλει τον «παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα» του.
Σε ανακοίνωσή του, το ΥΠΕΞ χαρακτηρίζει το μνημόνιο «ψευδεπίγραφο» και επισημαίνει ότι αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα κρατών της περιοχής.
«Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις», αναφέρει το υπουργείο, προσθέτοντας ότι, κατά την ελληνική θέση, Τουρκία και Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την οριοθέτηση που επιχειρείται.
Η Αθήνα υπογραμμίζει ακόμη ότι το μνημόνιο παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, όπως αυτά απορρέουν από την UNCLOS και το διεθνές εθιμικό δίκαιο.
Ως προς την ελληνική πρακτική στις θαλάσσιες οριοθετήσεις, το ΥΠΕΞ επικαλείται τις συμφωνίες που έχει συνάψει η Ελλάδα με την Αίγυπτο και την Ιταλία, υποστηρίζοντας ότι αποτυπώνουν τον σεβασμό της χώρας στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και στα κυριαρχικά δικαιώματα των γειτονικών κρατών.
Παράλληλα, η Αθήνα καλεί τη λιβυκή πλευρά «να απόσχει από κάθε ενέργεια που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο».
Το υπουργείο γνωστοποίησε, τέλος, ότι η Ελλάδα έχει ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της για την απόφαση της λιβυκής Βουλής, διαμηνύοντας ότι «θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων».
Δείτε και το σχετικό βίντεο του STAR
