Δύο τουρκικές αντι-NAVTEX μέσα σε λίγες ώρες αμφισβητούν τις αρμοδιότητες της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ανατολική Μεσόγειο, την ώρα που προετοιμάζονται η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA» και νέες έρευνες για υποθαλάσσια καλώδια.
Νέα κίνηση αμφισβήτησης των ελληνικών και κυπριακών αρμοδιοτήτων στην Ανατολική Μεσόγειο καταγράφεται την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, καθώς η Τουρκία εξέδωσε δύο αντι-NAVTEX για διαφορετικές δραστηριότητες στην περιοχή. Η πρώτη αφορά την πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA» νότια του Καστελλόριζου, ενώ η δεύτερη στρέφεται κατά ερευνών για το καλωδιακό σύστημα δεδομένων East to Med Corridor (EMC) εντός της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).
Οι δύο κινήσεις καταγράφονται σε μια περίοδο κατά την οποία Ελλάδα και Κύπρος προωθούν υποθαλάσσιες διασυνδέσεις, με την Άγκυρα να επαναλαμβάνει τις δικές της διεκδικήσεις για τις θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου.
Η τουρκική αντι-NAVTEX για την «EUNOMIA»
Το βράδυ της Πέμπτης 15 Οκτωβρίου, ο ελληνικός σταθμός NAVTEX Ηρακλείου εξέδωσε αγγελία για την πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», η οποία έχει προγραμματιστεί για τις 19 Οκτωβρίου σε θαλάσσια περιοχή νότια του Καστελλόριζου.
Το πρωί της Παρασκευής, ο σταθμός της Αττάλειας εξέδωσε τουρκική αγγελία για την ίδια δραστηριότητα, χαρακτηρίζοντας αναρμόδιο τον ελληνικό σταθμό και υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη περιοχή υπάγεται στη δική του αρμοδιότητα. Η τουρκική αγγελία επαναλαμβάνει τις συντεταγμένες της ελληνικής NAVTEX, αμφισβητώντας στην πράξη την αρμοδιότητα της Αθήνας να εκδίδει τη σχετική ναυτιλιακή προειδοποίηση.
Η ελληνική θέση είναι ότι ο σταθμός Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού είναι αρμόδιος για την έκδοση των σχετικών αγγελιών στην περιοχή. Η τουρκική αμφισβήτηση εντάσσεται στη διαρκή αντιπαράθεση των δύο χωρών για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Πότε και πού θα διεξαχθεί η άσκηση
Η «EUNOMIA» πραγματοποιείται στο πλαίσιο της τετραμερούς συνεργασίας Ελλάδας, Γαλλίας, Ιταλίας και Κύπρου. Σύμφωνα με τις σχετικές ναυτιλιακές αγγελίες, στις 19 Οκτωβρίου, από τις 07:00 έως τις 13:00 ώρα Ελλάδας, προβλέπονται δραστηριότητες πραγματικών πυρών στην περιοχή νότια του Καστελλόριζου. Για αργότερα την ίδια ημέρα έχουν ανακοινωθεί πολυεθνικές αεροναυτικές δραστηριότητες σε ευρύτερη περιοχή.
Η άσκηση είχε προγραμματιστεί από την περασμένη άνοιξη. Επομένως, η έκδοση της τουρκικής αντι-NAVTEX δεν αφορά κάποια νέα τουρκική άσκηση, αλλά την αμφισβήτηση της ελληνικής αγγελίας για μια ήδη προγραμματισμένη πολυεθνική δραστηριότητα.
Στο επίκεντρο και το ηλεκτρικό καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου
Η περιοχή νότια του Καστελλόριζου βρίσκεται επίσης στη διαδρομή από την οποία αναμένεται να περάσει το γαλλικής σημαίας ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo, προκειμένου να πραγματοποιήσει έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, γνωστή ως Great Sea Interconnector (GSI).
Στις 15 Οκτωβρίου, η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι έχει υποβληθεί αίτημα για την επανέναρξη των ερευνών βυθού, οι οποίες είναι απαραίτητες για την προώθηση του έργου. Το αίτημα έχει κατατεθεί από τη Nexans, ανάδοχο εταιρεία του έργου, και η έναρξη των ερευνών προϋποθέτει την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων εγκρίσεων από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το έργο έχει καθυστερήσει λόγω της διαφωνίας Ελλάδας–Τουρκίας για τις θαλάσσιες περιοχές από τις οποίες προβλέπεται να περάσει το καλώδιο. Η Αθήνα απορρίπτει τις τουρκικές αξιώσεις και επιμένει στην προώθηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Η τουρκική αντι-NAVTEX για την «EUNOMIA» αφορά τυπικά την άσκηση και όχι τις έρευνες του GSI. Ωστόσο, η γεωγραφική επικάλυψη με την προγραμματισμένη διαδρομή του ερευνητικού πλοίου αναδεικνύει το ευρύτερο πλαίσιο της αντιπαράθεσης.
Η δεύτερη αντι-NAVTEX για έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ
Μέσα σε λίγες ώρες, η Τουρκία εξέδωσε και δεύτερη αντι-NAVTEX, αυτή τη φορά με αφορμή τις έρευνες για το καλωδιακό σύστημα δεδομένων East to Med Corridor (EMC).
Η Κυπριακή Δημοκρατία είχε εκδώσει την αγγελία NAV WRNG 302/26 για γεωφυσικές έρευνες από το πλοίο KOBI RUEGG, εντός της κυπριακής ΑΟΖ, από τις 21 Οκτωβρίου έως τις 2 Νοεμβρίου 2026.
Η τουρκική πλευρά απάντησε υποστηρίζοντας ότι η περιοχή εμπίπτει στην αποκαλούμενη από την ίδια «τουρκική υφαλοκρηπίδα», επικαλούμενη τα όρια που είχε κοινοποιήσει στα Ηνωμένα Έθνη με επιστολή της 18ης Μαρτίου 2020. Παράλληλα, χαρακτήρισε μη εξουσιοδοτημένο τον σταθμό της Λάρνακας και δήλωσε ότι δεν αποδέχεται τις σχετικές κυπριακές ενέργειες.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί αποτελούν τις θέσεις της Τουρκίας και δεν συνιστούν διεθνώς συμφωνημένη οριοθέτηση της θαλάσσιας περιοχής. Η νέα αγγελία προστίθεται στις επαναλαμβανόμενες αμφισβητήσεις της Άγκυρας έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Δύο καλωδιακά έργα, ένα ευρύτερο πεδίο αντιπαράθεσης
Είναι σημαντικό να διαχωρίζονται τα δύο έργα που βρίσκονται στο επίκεντρο των εξελίξεων. Το Great Sea Interconnector (GSI) αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, ενώ το East to Med Corridor (EMC) αφορά καλωδιακό σύστημα δεδομένων. Οι σχετικές έρευνες είναι διαφορετικές, όπως διαφορετικές είναι και οι ναυτιλιακές αγγελίες που τις αφορούν.
Ωστόσο, οι δύο τουρκικές αντι-NAVTEX της 16ης Οκτωβρίου αναδεικνύουν το ίδιο βασικό ζήτημα: την αμφισβήτηση από την Άγκυρα των αρμοδιοτήτων που επικαλούνται η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία για δραστηριότητες στις αντίστοιχες θαλάσσιες περιοχές.
Η εξέλιξη αποκτά πρόσθετη βαρύτητα καθώς η Ελλάδα επιδιώκει την επανέναρξη των ερευνών για το GSI, ένα έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης που υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και θεωρείται σημαντικό για την ενεργειακή σύνδεση της Κύπρου με την Ευρώπη.