Στις αρχές του 1913 ο Βρετανός μαθηματικός Γκόντφρεϊ Χάρντι (G. H. Hardy) έλαβε στο Κέιμπριτζ ένα γράμμα από την Ινδία. Ο αποστολέας, ο Σρινιβάσα Ραμανουτζάν (Srinivasa Ramanujan), ζητούσε γνώμη για μια μακριά λίστα θεωρημάτων χωρίς αποδείξεις. Επτά χρόνια αργότερα ο Ραμανουτζάν ήταν νεκρός, σε ηλικία 32 ετών.
Το γράμμα
Ο Ραμανουτζάν γεννήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 1887 στο Έροντε της Ινδίας. Έγραψε στον Χάρντι, σύμφωνα με το μαθηματικό αρχείο του Πανεπιστημίου του Σεντ Άντριους, αφού είχε δει το βιβλίο του «Orders of Infinity» (1910). Ο Χάρντι απάντησε στις 8 Φεβρουαρίου 1913 και κατέταξε τα αποτελέσματα σε τρεις κατηγορίες. Ζήτησε επίσης να δει αποδείξεις για ορισμένους από τους ισχυρισμούς του.
Το Κέιμπριτζ
Ο Ραμανουτζάν απέπλευσε από την Ινδία στις 17 Μαρτίου 1914 και έφτασε στο Λονδίνο στις 14 Απριλίου. Ο Χάρντι τον έφερε στο Τρίνιτι Κόλετζ. Ο Τζ. Ε. Λίτλγουντ ανέλαβε να του διδάξει αυστηρές μεθόδους απόδειξης, αλλά βρήκε τόσες πολλές ιδέες στο μυαλό του νεαρού που το έργο ήταν δύσκολο. Ο Χάρντι έγραψε ότι οι περιορισμοί των γνώσεών του ήταν εντυπωσιακοί όσο και το βάθος τους.
Ο Ραμανουτζάν πήρε πτυχίο (Bachelor of Arts by Research) στις 16 Μαρτίου 1916. Το 1918 έγινε μέλος της Βασιλικής Εταιρείας, σε ηλικία 31 ετών, ένα από τα νεότερα μέλη στην ιστορία της, και στις 10 Οκτωβρίου 1918 εξελέγη μέλος (fellow) του Τρίνιτι για έξι χρόνια.
Η αρρώστια και ο θάνατος
Το 1917 αρρώστησε σοβαρά και πέρασε μεγάλο μέρος του χρόνου του σε ιδρύματα περίθαλψης. Στην Αγγλία διαγνώστηκε με φυματίωση και σοβαρή έλλειψη βιταμινών. Μια ανάλυση του 1994, του Ντ. Α. Μπ. Γιανγκ, κατέληξε ότι τα συμπτώματά του ταίριαζαν περισσότερο με ηπατική αμοιβάδωση. Πρόκειται για εκτίμηση εκ των υστέρων και όχι για επιβεβαιωμένη διάγνωση. Επέστρεψε στην Ινδία στις 13 Μαρτίου 1919 και πέθανε στις 26 Απριλίου 1920 στο Κουμπακόναμ.
Ο αριθμός 1729
Η πιο γνωστή ιστορία γύρω από τον Ραμανουτζάν είναι ο αριθμός 1729. Ο Χάρντι τον επισκέφθηκε σε νοσοκομείο, στο Πάτνεϊ, και είπε ότι ο αριθμός του ταξί που τον έφερε, 1729, του φάνηκε βαρετός. Ο Ραμανουτζάν απάντησε ότι είναι ο μικρότερος αριθμός που γράφεται ως άθροισμα δύο κύβων με δύο διαφορετικούς τρόπους: 1³ + 12³ και 9³ + 10³. Η ιστορία βασίζεται στην αφήγηση του Χάρντι.
Τι άφησε
Ο Ραμανουτζάν κατέγραψε τα περισσότερα αποτελέσματά του σε σημειωματάρια όσο ήταν στη Μαδράς. Οι πηγές διαφωνούν για το πόσα ήταν, τρία ή τέσσερα. Στον τελευταίο χρόνο της ζωής του ανακάλυψε τις «mock theta συναρτήσεις». Ο Χάρντι έδωσε χειρόγραφά του στον Γ. Ν. Γουάτσον, που δημοσίευσε πολλές εργασίες εμπνευσμένες από αυτά. Σε μια ανεπίσημη κλίμακα «καθαρού ταλέντου» από το 0 ως το 100, ο Χάρντι βαθμολόγησε τον εαυτό του με 25, τον Λίτλγουντ με 30, τον Χίλμπερτ με 80 και τον Ραμανουτζάν με 100.
