Στις 23 Σεπτεμβρίου 1999 το Mars Climate Orbiter της NASA άναψε τον κινητήρα του για να μπει σε τροχιά γύρω από τον Άρη. Λίγα λεπτά αργότερα, καθώς το σκάφος περνούσε πίσω από τον πλανήτη, το σήμα του χάθηκε και δεν ξαναβρέθηκε. Η έρευνα που ακολούθησε έδειξε ότι το σκάφος είχε πλησιάσει τον Άρη πολύ χαμηλότερα απ’ όσο προέβλεπε ο σχεδιασμός. Η βασική αιτία ήταν μια ασυμφωνία μονάδων μέτρησης.
Το λάθος σε μία γραμμή
Για να κρατά τον προσανατολισμό του, το σκάφος έκανε κατά διαστήματα μικρές ωθήσεις με τους προωθητήρες του. Η επίδραση αυτών των ωθήσεων στην τροχιά έπρεπε να υπολογίζεται στη Γη. Σύμφωνα με την προδιαγραφή του έργου, το λογισμικό εδάφους που παρήγαγε τα σχετικά δεδομένα έπρεπε να τα δίνει σε νιούτον-δευτερόλεπτα, δηλαδή σε μετρικές μονάδες. Αντί γι’ αυτό τα έδινε σε λίβρες-δευτερόλεπτα. Η ομάδα πλοήγησης διάβαζε τους αριθμούς ως νιούτον-δευτερόλεπτα και υποτιμούσε την επίδραση των ωθήσεων κατά συντελεστή 4,45, που είναι η αναλογία ανάμεσα στη λίβρα-δύναμη και το νιούτον.
Τα νούμερα της τροχιάς
Ο σχεδιασμός προέβλεπε ότι το χαμηλότερο σημείο της πρώτης τροχιάς θα βρισκόταν περίπου 226 χιλιόμετρα πάνω από τον Άρη. Οι υπολογισμοί που έγιναν μετά την απώλεια, με τα διορθωμένα δεδομένα, έδωσαν περίπου 57 χιλιόμετρα. Το ελάχιστο ύψος που θεωρούνταν επιβιώσιμο για το σκάφος ήταν 80 χιλιόμετρα. Η εκκίνηση του κινητήρα έγινε στις 09:00:46 UTC και το σήμα χάθηκε στις 09:04:52 UTC, 49 δευτερόλεπτα νωρίτερα απ’ ό,τι προβλεπόταν.
Τα σημάδια που δεν έκλεισαν
Η επιτροπή που ερεύνησε το ατύχημα κατέγραψε ότι στη διάρκεια της εβδομάδας πριν από την άφιξη οι υπολογισμοί της ομάδας λειτουργίας έδειχναν ξανά και ξανά πορεία πιο κοντά στον πλανήτη από τη σχεδιασμένη. Οι αποκλίσεις αυτές δεν επιλύθηκαν. Ακόμη και η εκτίμηση των τελευταίων ωρών πριν από την ένταξη σε τροχιά, που έδινε ύψος έως και 110 χιλιόμετρα, ήταν πάνω από το όριο των 80 χιλιομέτρων. Το πραγματικό ύψος, όπως φάνηκε εκ των υστέρων, ήταν πολύ χαμηλότερο.
Μια διαδικασία που δεν έπιασε το λάθος
Στις 30 Σεπτεμβρίου 1999 η NASA ανακοίνωσε τα προκαταρκτικά ευρήματα της εσωτερικής αναθεώρησης του JPL. Το λάθος ήταν ότι δεν εντοπίστηκε και δεν διορθώθηκε μια διαφορά στη μεταφορά πληροφοριών ανάμεσα στην ομάδα του σκάφους στο Κολοράντο και την ομάδα πλοήγησης στην Καλιφόρνια. Μία ομάδα χρησιμοποιούσε αγγλοσαξονικές μονάδες και η άλλη μετρικές. Ο τότε υπεύθυνος επιστημονικών αποστολών της NASA, Έντουαρντ Βάιλερ, χαρακτήρισε το πρόβλημα αποτυχία των διαδικασιών ελέγχου, όχι μεμονωμένου ανθρώπου.
Η επιτροπή συνέστησε στο επόμενο έργο, το Mars Polar Lander, που επρόκειτο να προσεδαφιστεί στις 3 Δεκεμβρίου 1999, να ελεγχθεί η συνεπής χρήση μονάδων σε ολόκληρο το σκάφος και στη λειτουργία του. Το Mars Climate Orbiter είχε εκτοξευθεί στις 11 Δεκεμβρίου 1998 με πύραυλο Delta II από το Κέιπ Κανάβεραλ.
