Αίτημα σύγκλησης της Διαρκούς Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής κατέθεσαν βουλευτές του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, ζητώντας από την υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, να ενημερώσει αναλυτικά για το Μνημόνιο Κατανόησης Ελλάδας–Βουλγαρίας σχετικά με την ανταλλαγή πολιτιστικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού.
Το αίτημα απευθύνεται στον πρόεδρο της Επιτροπής, Χριστόδουλο Στεφανάδη, και αφορά τη συμφωνία που υπεγράφη στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 από την Ελληνίδα υπουργό Πολιτισμού και τον υπουργό Πολιτισμού της Βουλγαρίας, Evtim Miloshev.
Τα 48 κειμήλια και τα λείψανα που αποδόθηκαν στον Τσάρο Σαμουήλ
Σύμφωνα με το κείμενο του αιτήματος, στο πλαίσιο της συμφωνίας η Ελλάδα παρέλαβε 48 κειμήλια που προέρχονταν από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης και την Ιερά Μονή Μεταμόρφωσης Σωτήρος Ναούσης. Τα αντικείμενα εκτίθεντο ή φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας.
Από την πλευρά της, η Ελλάδα παρέδωσε στη Βουλγαρία λείψανα που αποδίδονται στον Τσάρο Σαμουήλ, καθώς και άλλο ανθρωπολογικό υλικό, το οποίο είχε εντοπιστεί σε τέσσερις σαρκοφάγους κατά την ανασκαφή του 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα.
Η διαδικασία παράδοσης και παραλαβής ολοκληρώθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2026 στη Θεσσαλονίκη, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.
Το αίτημα για δημοσιοποίηση των όρων της συμφωνίας
Στο αίτημά τους, οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ επισημαίνουν ότι, παρά την υπογραφή και την ολοκλήρωση της διαδικασίας, το περιεχόμενο του Μνημονίου Κατανόησης παραμένει αδημοσίευτο. Όπως αναφέρουν, δεν έχουν γίνει γνωστοί οι ειδικότεροι όροι, οι προϋποθέσεις και οι δεσμεύσεις που συμφωνήθηκαν μεταξύ των δύο χωρών.
Παράλληλα, υπογραμμίζουν την ιστορική, αρχαιολογική, θρησκευτική και πολιτιστική αξία των αντικειμένων, καθώς και τη σημασία του ανθρωπολογικού υλικού που παραδόθηκε στη Βουλγαρία.
Στο κείμενο γίνεται επίσης αναφορά στους πολιτιστικούς θησαυρούς που, σύμφωνα με τους αιτούντες βουλευτές, παραμένουν στη Βουλγαρία, με τους ίδιους να ζητούν πλήρη και επίσημη ενημέρωση της Βουλής για τη βάση πάνω στην οποία πραγματοποιήθηκε η συγκεκριμένη ανταλλαγή.
Τι ζητούν από την υπουργό Πολιτισμού
Οι βουλευτές ζητούν τη σύγκληση της αρμόδιας κοινοβουλευτικής Επιτροπής, προκειμένου η Λίνα Μενδώνη να παρουσιάσει αναλυτικά:
- Το πλήρες περιεχόμενο του Μνημονίου Κατανόησης Ελλάδας–Βουλγαρίας.
- Τους όρους και τις δεσμεύσεις που απορρέουν από τη συμφωνία.
- Την επιστημονική τεκμηρίωση που ελήφθη υπόψη κατά τη σύναψη και την υλοποίησή της.
Όπως επισημαίνεται στο αίτημα, η δημοσιοποίηση των όρων και η ενημέρωση των αρμόδιων θεσμικών οργάνων αποτελούν προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της διαφάνειας σε ένα ζήτημα που αφορά την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.
Οι βουλευτές που υπογράφουν το αίτημα
Το αίτημα σύγκλησης της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων υπογράφουν οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής:
- Παναγιώτα (Νάγια) Γρηγοράκου
- Αναστάσιος Νικολαΐδης
- Δημήτριος Μάντζος
- Ιλχάν Αχμέτ
- Ουρανία (Ράνια) Θρασκιά
- Απόστολος Πάνας
- Γεώργιος Παπανδρέου
- Στέφανος Παραστατίδης
- Παύλος Χρηστίδης