Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπακέρ Γκαλιμπάφ, δημοσίευσε σήμερα ανάρτηση στο X στην οποία υποστηρίζει ότι οι χώρες της περιοχής πρέπει να αναλάβουν οι ίδιες την ευθύνη για την ασφάλειά τους, τονίζοντας πως το Ιράν είναι έτοιμο να συμβάλει σε μια νέα, «αυτόχθονη» αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Η δήλωσή του συνδέει τη θέση αυτή με την έμφαση που δίνει η Κίνα στην «κοινή ασφάλεια», μια αρχή που, όπως αναφέρει, το Ιράν υποστηρίζει εδώ και χρόνια.
Το κινεζικό υπόβαθρο
Η ανάρτηση έρχεται λίγες ημέρες μετά τη δημόσια παρέμβαση του Σι Τζινπίνγκ στο Κάιρο, όπου ο Κινέζος πρόεδρος πρότεινε ένα πλαίσιο τεσσάρων σημείων για μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή, βασισμένη στις αρχές της κοινής, ολοκληρωμένης, συνεργατικής και βιώσιμης ασφάλειας.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Σι κάλεσε τις χώρες της περιοχής να ενισχύσουν τον διάλογο για την ειρήνη και την ασφάλεια, να αντιταχθούν στις εξωτερικές παρεμβάσεις και να αναλάβουν οι ίδιες μεγαλύτερο ρόλο στη διαμόρφωση του μέλλοντός τους.
Η ιδέα μιας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας με μεγαλύτερο ρόλο των ίδιων των χωρών της Μέσης Ανατολής έχει επανέλθει τα τελευταία χρόνια στη ρητορική του Πεκίνου, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της προσπάθειας της Κίνας να ενισχύσει τον διπλωματικό της ρόλο στην περιοχή.
Το ιρανικό ενδιαφέρον
Η σημερινή θέση του Γκαλιμπάφ εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο. Τον Αύγουστο, απαντώντας στις αμερικανικές πιέσεις και στις απειλές για νέες κυρώσεις, είχε δηλώσει ότι το Ιράν έχει λάβει «πολυάριθμα μηνύματα» από γειτονικές χώρες σχετικά με τη διαμόρφωση νέων ρυθμίσεων ασφαλείας και οικονομικής συνεργασίας στην περιοχή.
Ο Γκαλιμπάφ είχε υποστηρίξει επίσης την ανάγκη για μια «αυτόχθονη και ανεξάρτητη» περιφερειακή τάξη, υποστηρίζοντας ότι ένα τέτοιο πλαίσιο θα μπορούσε να ενισχύσει την ειρήνη και την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, ο Γκαλιμπάφ έχει αναλάβει ενεργότερο ρόλο στις σχέσεις του Ιράν με την Κίνα και έχει ταχθεί υπέρ της ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών. Ωστόσο, η κινεζική θέση δεν ισοδυναμεί με δέσμευση για μια τυπική συμμαχία με το Ιράν.
Το πλαίσιο
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αναταραχής στη Μέση Ανατολή, κατά την οποία η σχέση του Ιράν με τις ΗΠΑ και το ζήτημα της περιφερειακής ασφάλειας παραμένουν στο επίκεντρο.
Η Τεχεράνη φαίνεται να επιδιώκει να αξιοποιήσει τη ρητορική του Πεκίνου για «κοινή ασφάλεια» και μεγαλύτερη περιφερειακή αυτονομία, προωθώντας ένα μοντέλο στο οποίο οι χώρες της Μέσης Ανατολής θα έχουν μεγαλύτερο λόγο στη διαμόρφωση των ρυθμίσεων ασφαλείας.
Η Κίνα, από την πλευρά της, προωθεί τη δική της πρόταση για μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στην περιοχή, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει δεσμευτεί για τη δημιουργία μιας τυπικής συμμαχίας ασφαλείας με το Ιράν. Η σημερινή τοποθέτηση του Γκαλιμπάφ δείχνει, πάντως, ότι η Τεχεράνη βλέπει θετικά αυτή την κινεζική προσέγγιση και επιδιώκει να την εντάξει στη δική της στρατηγική για την περιοχή.