Η αντιπαράθεση Ουάσινγκτον – Τεχεράνης εισέρχεται σε νέα φάση έντονης οικονομικής πίεσης, καθώς οι ΗΠΑ διευρύνουν τις κυρώσεις κατά του Ιράν, ενώ παράλληλα παραμένουν οι στρατιωτικές εντάσεις και η κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Η Ουάσινγκτον προειδοποιεί πλέον όχι μόνο ιρανικές επιχειρήσεις και πρόσωπα, αλλά και τρίτες χώρες και εταιρείες που συνεχίζουν σημαντικές οικονομικές συναλλαγές με την Τεχεράνη.
Η IRGC παρουσιάζει την αμερικανική οικονομική εκστρατεία ως αποτυχία της στρατιωτικής επιλογής
Εκπρόσωποι της ιρανικής ηγεσίας και των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) υποστηρίζουν ότι η στροφή της Ουάσινγκτον προς μια μεγάλης κλίμακας οικονομική εκστρατεία αποτελεί ένδειξη ότι η στρατιωτική πίεση δεν πέτυχε τους στόχους της.
Πρόκειται για την εκδοχή της ιρανικής πλευράς και όχι για ανεξάρτητα επιβεβαιωμένο συμπέρασμα. Η Τεχεράνη εμφανίζεται αποφασισμένη να αντιδράσει στις νέες αμερικανικές κυρώσεις, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε περαιτέρω οικονομική πίεση θα έχει συνέπειες.
«Οικονομικό D-Day» από τις ΗΠΑ
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Scott Bessent περιέγραψε τη νέα αμερικανική εκστρατεία ως «economic D-Day», καθώς η Ουάσινγκτον επιχειρεί να περιορίσει ακόμη περισσότερο τις οικονομικές διασυνδέσεις του Ιράν με τον υπόλοιπο κόσμο.
Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν διεύρυνση των κυρώσεων, με στόχο περίπου 60 πρόσωπα, εταιρείες και πλοία, ενώ ο Bessent προειδοποίησε χώρες και επιχειρήσεις που εξακολουθούν να συνεργάζονται με το Ιράν ότι μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπες με αμερικανικά μέτρα.
Η νέα αμερικανική πολιτική δεν περιορίζεται επομένως στην άσκηση πίεσης πάνω στην ίδια την Τεχεράνη, αλλά επιχειρεί να περιορίσει τις οικονομικές «οδούς διαφυγής» του Ιράν, ιδιαίτερα μέσω τρίτων χωρών.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον έχει προειδοποιήσει ότι μπορεί να επιβάλει αυστηρότερες δευτερογενείς κυρώσεις σε όσους συνεχίζουν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη.
Η Τεχεράνη απαντά με νέες απειλές για το Ορμούζ
Η ιρανική ηγεσία απαντά με προειδοποιήσεις ότι θα αντιδράσει στην αμερικανική οικονομική πίεση.
Ο Mohsen Rezaei, υψηλόβαθμο στέλεχος του ιρανικού μηχανισμού ασφαλείας, έχει προειδοποιήσει ότι χώρες που θα συμμετάσχουν στην αμερικανική εκστρατεία εναντίον της Τεχεράνης ενδέχεται να αντιμετωπιστούν ως εχθρικές.
Παράλληλα, το Ιράν έχει κλιμακώσει τις απειλές σχετικά με τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι έχουν θέσει 45 δεξαμενόπλοια σε μαύρη λίστα, υποστηρίζοντας ότι παραβίασαν τους κανόνες που έχει θέσει η Τεχεράνη για τη διέλευση από το στενό. Τα πλοία αυτά απειλούνται με πρόστιμα, κράτηση ή κατάσχεση των φορτίων τους.
Η εξέλιξη αυξάνει την αβεβαιότητα για τη διεθνή ναυσιπλοΐα σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές οδούς του κόσμου.
Ρωγμές στην ιρανική ηγεσία
Την ίδια στιγμή, οι δηλώσεις του προέδρου του Ιράν Masoud Pezeshkian δείχνουν ότι στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις για τη συνέχιση του πολέμου και τον τρόπο αντιμετώπισης της αμερικανικής πίεσης.
Ο Pezeshkian έχει δηλώσει ότι το Ιράν δεν μπορεί να συνεχίσει τον πόλεμο επ’ αόριστον, ενώ την ίδια στιγμή πιο σκληροπυρηνικές φωνές στην Τεχεράνη επιμένουν σε σκληρή στάση απέναντι στις ΗΠΑ.
Οι διαφορές αυτές δεν σημαίνουν απαραίτητα ανοιχτή ρήξη στην ιρανική ηγεσία, καταδεικνύουν όμως την πίεση που προκαλεί ο παρατεταμένος πόλεμος στην οικονομία και στην πολιτική ζωή της χώρας.
Το Ορμούζ παραμένει σε εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση
Παρά τις προσπάθειες για διπλωματική διευθέτηση, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Η διέλευση εμπορικών πλοίων έχει μειωθεί δραματικά σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα, χωρίς όμως να έχει μηδενιστεί. Ορισμένα πλοία εξακολουθούν να διέρχονται, αλλά η συνολική ναυτιλιακή κίνηση παραμένει πολύ χαμηλή.
Αυτό είναι σημαντικό, καθώς πριν από τον πόλεμο από το Ορμούζ περνούσε περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Η κατάσταση ασφαλείας παραμένει επίσης ιδιαίτερα σοβαρή. Τις τελευταίες ώρες αναφέρθηκε περιστατικό κατά το οποίο πετρελαιοφόρο υπέστη ζημιές από άγνωστο βλήμα στα ανοικτά του Ομάν, γεγονός που υπογραμμίζει τους κινδύνους για τα εμπορικά πλοία στην περιοχή.
Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), έχουν καταγραφεί 68 περιστατικά στη θαλάσσια περιοχή γύρω από το Ορμούζ κατά τους έξι μήνες του πολέμου, με τουλάχιστον 20 νεκρούς και 35 τραυματίες.
Το Κατάρ συνεχίζει τις προσπάθειες διαμεσολάβησης
Το Κατάρ έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου και την αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας.
Οι διαπραγματευτικές προσπάθειες έχουν επικεντρωθεί μεταξύ άλλων στην επίτευξη συμφωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και σε ευρύτερη αποκλιμάκωση της σύγκρουσης.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει επιτευχθεί οριστική συμφωνία που να τερματίζει την κρίση.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σκληραίνουν τη στάση τους απέναντι στο Ιράν
Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν υιοθετήσει πολύ σκληρότερη στάση απέναντι στην Τεχεράνη.
Το Αμπού Ντάμπι ανακοίνωσε στις 19 Αυγούστου αναστολή όλων των εμπορικών και χρηματοπιστωτικών συναλλαγών με το Ιράν, μετά από περιστατικά που το ίδιο το Εμιράτο απέδωσε σε ιρανικές επιθέσεις.
Η απόφαση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Τεχεράνη, καθώς τα ΗΑΕ αποτελούσαν σημαντικό εμπορικό και οικονομικό δίαυλο για το Ιράν.
Από την πλευρά τους, αξιωματούχοι των ΗΑΕ έχουν χαρακτηρίσει τις ιρανικές επιθέσεις κατά χωρών του Κόλπου ως στρατηγικό λάθος που ενίσχυσε την απομόνωση της Τεχεράνης.
Το οικονομικό μέτωπο γίνεται πλέον εξίσου κρίσιμο με το στρατιωτικό
Η νέα αμερικανική εκστρατεία έρχεται σε μία στιγμή κατά την οποία η ιρανική οικονομία βρίσκεται ήδη υπό τεράστια πίεση.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δημοσιευθεί, οι εξαγωγές ιρανικού αργού έχουν υποχωρήσει δραματικά: από περίπου 1,75 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως κατά το τρίμηνο πριν από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου, σε περίπου 255.000 βαρέλια ημερησίως τον Αύγουστο.
Έτσι, η Ουάσινγκτον επιχειρεί τώρα να μετατρέψει τη στρατιωτική πίεση σε οικονομική ασφυξία, ενώ η Τεχεράνη απειλεί με αντίποινα και χρησιμοποιεί τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ ως βασικό διαπραγματευτικό εργαλείο.
Το υπόβαθρο της κρίσης
Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ–Ιράν ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν συντονισμένες επιθέσεις κατά του Ιράν. Η σύγκρουση επεκτάθηκε γρήγορα στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου και επηρέασε δραματικά τη ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές ροές.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν ανακοινώσει στο παρελθόν δύο συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός, τον Απρίλιο και τον Ιούνιο, όμως και οι δύο κατέρρευσαν σχετικά γρήγορα, ενώ η διαφωνία γύρω από το καθεστώς λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ παραμένει ένα από τα βασικά εμπόδια για μια οριστική συμφωνία.
Σήμερα, 25 Αυγούστου 2026, η κρίση φαίνεται να περνά σε μία νέα και ιδιαίτερα κρίσιμη φάση: οι ΗΠΑ αυξάνουν την οικονομική πίεση, το Ιράν απειλεί με αντίποινα και η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ παραμένει περιορισμένη και ευάλωτη.