Η μακρόχρονη εμπορική σχέση ΗΠΑ και Καναδά πέρασε το Σαββατοκύριακο σε μια από τις πιο έντονες κρίσεις της τελευταία χρόνια, με τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών να καταρρέουν, τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλλει δασμούς 50% σε καναδικά προϊόντα, και τον Καναδό πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ να απαντά με τη γλώσσα ενός κράτους που θεωρεί ότι δέχεται επίθεση.
Πώς κατέρρευσαν οι διαπραγματεύσεις
Οι δύο πλευρές διαπραγματεύονταν επί εβδομάδες μια νέα εμπορική συμφωνία, με στιγμές όπου φαινόταν ότι μια συνολική συμφωνία ήταν κοντά. Ο Τραμπ είχε μάλιστα αναβάλει κατά τρεις ημέρες μια αρχική προθεσμία επιβολής δασμών, επικαλούμενος πρόοδο στις συνομιλίες. Ωστόσο, το βράδυ της Παρασκευής, λίγο πριν λήξει η νέα προθεσμία, οι συνομιλίες στην Ουάσιγκτον κατέρρευσαν.
Ο Κάρνεϊ απέδωσε την ευθύνη της κατάρρευσης στην αμερικανική πλευρά, υποστηρίζοντας ότι τελευταίας στιγμής αλλαγές στους αμερικανικούς όρους ήταν άδικες και αντιοικονομικές, και έθεταν εν αμφιβόλω την αξιοπιστία οποιασδήποτε μελλοντικής συμφωνίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, ένας από τους λόγους της ρήξης ήταν ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές εισήγαγαν την τελευταία στιγμή περιορισμούς στις εμπορικές συμφωνίες που θα μπορούσε να συνάψει ο Καναδάς με τρίτες χώρες. Από την πλευρά της αμερικανικής κυβέρνησης, αξιωματούχος δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι ο Καναδάς επιδίωκε παραχωρήσεις σε δασμούς που αφορούσαν χάλυβα, αλουμίνιο, αυτοκίνητα και ξυλεία, τις οποίες η Ουάσιγκτον δεν ήταν διατεθειμένη να προσφέρει.
Το Σάββατο νωρίς το πρωί, ισχύ πήραν νέοι αμερικανικοί δασμοί 50% σε καναδικά προϊόντα αξίας περίπου 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων —γύρω στο 5,5% των συνολικών καναδικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ— που αφορούν προϊόντα τόσο διαφορετικά όσο το τσιμέντο και τα μπαστούνια χόκεϊ. Ο Κάρνεϊ ανακοίνωσε ότι ανέστειλε τις διαπραγματεύσεις και διέταξε την επιστροφή της καναδικής διαπραγματευτικής ομάδας στην Οτάβα.
«Είμαστε σε πόλεμο»: Η αντίδραση του Κάρνεϊ
Σε συνέντευξη Τύπου το Σάββατο, ο Κάρνεϊ περιέγραψε τη σχέση των δύο χωρών με ασυνήθιστα σκληρή γλώσσα για διπλωματικά δεδομένα, λέγοντας ότι βρίσκονται «σε πόλεμο» επειδή δέχθηκαν επίθεση. Ανακοίνωσε ότι ο Καναδάς θα απαντήσει με αντίποινα «δολάριο για δολάριο» από τις 8 Σεπτεμβρίου, στοχεύοντας τομείς όπως ο χάλυβας, τα γαλακτοκομικά, ο εξοπλισμός γεωργίας και το χαρτί. Παράλληλα, υπενθύμισε την ενεργειακή αλληλεξάρτηση των δύο χωρών, σημειώνοντας ότι ο Καναδάς τροφοδοτεί την αμερικανική οικονομία με ενέργεια και υπονοώντας ότι δύσκολα οι ΗΠΑ θα ήθελαν να διακοπεί αυτή η ροή.
Ο πρωθυπουργός του Οντάριο, Νταγκ Φορντ, εξέφρασε την πλήρη στήριξή του στην απάντηση Κάρνεϊ, δηλώνοντας ότι όλα πρέπει να είναι στο τραπέζι, ενώ σε δηλώσεις του χαρακτήρισε τον Τραμπ αναξιόπιστο. Η Business Roundtable, όμιλος διευθυνόντων συμβούλων μεγάλων αμερικανικών εταιρειών, προειδοποίησε ότι οι νέοι δασμοί κινδυνεύουν να αυξήσουν το κόστος για αμερικανικές επιχειρήσεις και νοικοκυριά, καλώντας τις δύο κυβερνήσεις να επανέλθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Η απάντηση Τραμπ: «Οφέλη μιας Πολιτείας, χωρίς να είναι μία»
Ο Τραμπ σχολίασε δημόσια την κατάρρευση των συνομιλιών για πρώτη φορά νωρίς την Κυριακή, μέσω ανάρτησής του στο Truth Social. Κατηγόρησε τον Καναδά ότι επιδιώκει να απολαμβάνει τα οφέλη μιας αμερικανικής πολιτείας χωρίς να αποτελεί μία, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι η χώρα επιβάλλει εδώ και χρόνια υπερβολικά υψηλούς δασμούς στα αμερικανικά αγροτικά προϊόντα, κάτι που, όπως έγραψε, δεν πρόκειται να συνεχιστεί.
Η αναφορά στην ιδέα του Καναδά ως «51ης πολιτείας» δεν είναι καινούρια. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα προτείνει δημόσια, τόσο σε αυτή όσο και σε προηγούμενη θητεία του, ότι θα ήταν προς όφελος του Καναδά να ενταχθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, αποκαλώντας μάλιστα κατά καιρούς τον Κάρνεϊ «κυβερνήτη» αντί για πρωθυπουργό. Ο Κάρνεϊ έχει απαντήσει σε προηγούμενες τέτοιες προτάσεις ξεκάθαρα, λέγοντας ότι ο Καναδάς δεν πωλείται και ότι το ζήτημα δεν είναι διαπραγματεύσιμο.
Ένα εμπόριο ύψους εκατοντάδων δισεκατομμυρίων στη σκιά της αναταραχής
Η ένταση αυτή εκτυλίσσεται ανάμεσα σε δύο χώρες με μία από τις μεγαλύτερες διμερείς εμπορικές σχέσεις στον κόσμο: το 2025, το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ ΗΠΑ και Καναδά ξεπέρασε τα 880 δισεκατομμύρια δολάρια, με σχεδόν το 72% των καναδικών εξαγωγών αγαθών να κατευθύνεται προς τις ΗΠΑ. Αυτή η βαθιά αλληλεξάρτηση δίνει και στις δύο πλευρές ισχυρά κίνητρα για συμβιβασμό, κάτι που καθιστά την κατάρρευση των συνομιλιών ακόμη πιο αξιοσημείωτη.
Η πολιτική διάσταση της διαφωνίας ενδέχεται, ωστόσο, να αποδειχθεί εξίσου σημαντική με την οικονομική. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, νέοι δασμοί σε εισαγόμενα προϊόντα μεταφράζονται συχνά σε υψηλότερο κόστος για τους ίδιους τους Αμερικανούς καταναλωτές, σε μια περίοδο όπου η ακρίβεια αποτελεί ήδη πηγή δυσαρέσκειας για μεγάλο μέρος του αμερικανικού κοινού. Ταυτόχρονα, η κλιμάκωση αυτή δεν είναι η πρώτη τριβή ανάμεσα στις δύο κυβερνήσεις το τελευταίο διάστημα: ο Τραμπ είχε ήδη απειλήσει τον Καναδά με δασμούς 100% σε περίπτωση που η χώρα προχωρούσε σε στενότερη εμπορική συνεργασία με την Κίνα, μετά από ταξίδι του Κάρνεϊ στο Πεκίνο.
Τι ακολουθεί
Με τους αμερικανικούς δασμούς ήδη σε ισχύ και τα καναδικά αντίποινα προγραμματισμένα να ξεκινήσουν στις 8 Σεπτεμβρίου, οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να δείξουν αν πρόκειται για μια παροδική ένταση εν μέσω σκληρής διαπραγμάτευσης ή για μια πιο μόνιμη ρήξη σε μία από τις πιο στενές διμερείς σχέσεις στον κόσμο. Και οι δύο πλευρές, προς το παρόν, εμφανίζονται αποφασισμένες να μην υποχωρήσουν πρώτες.