Μιλώντας στο περιθώριο τελετής αφοσίωσης στα ιδανικά του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, στο Μαυσωλείο του Ιμάμη Χομεϊνί, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί απάντησε στην πρόσφατη ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για μια νέα, εκτεταμένη οικονομική επιχείρηση εναντίον της Τεχεράνης, χαρακτηρίζοντάς την «ακόμη ένα επαναλαμβανόμενο σενάριο» και «τον ίδιο παλιό εκφοβισμό» που έχει, όπως είπε, χαρακτηρίσει διαχρονικά την αμερικανική πολιτική απέναντι στο Ιράν.
Τι ανακοίνωσε ο Τραμπ
Η δήλωση Αραγκτσί έρχεται λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ, μέσω της πλατφόρμας Truth Social, για αυτό που ο ίδιος περιέγραψε ως «την πιο συντριπτική οικονομική επιχείρηση που έχει ποτέ αναληφθεί εναντίον οποιασδήποτε χώρας». Ο Αμερικανός πρόεδρος προανήγγειλε «οικονομικό πόλεμο και απομόνωση σε πρωτοφανή κλίμακα» για το Ιράν, ενώ προειδοποίησε ότι κάθε χώρα που θα συνεχίσει να συναλλάσσεται με την Τεχεράνη θα αντιμετωπίσει σοβαρές οικονομικές συνέπειες. Σύμφωνα με αναφορές, το σχέδιο στοχεύει σε δίκτυα λαθρεμπορίου πετρελαίου, χρηματοπιστωτικές μεταφορές, ανταλλακτήρια συναλλάγματος, νηολόγια πλοίων και εικονικές εταιρείες που, κατά τις αμερικανικές αρχές, χρησιμοποιεί το Ιράν για να παρακάμπτει τις κυρώσεις.
Η απάντηση της Τεχεράνης
Ο Αραγκτσί, σύμφωνα με τη δήλωσή του, υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν για ακόμη μία φορά εγκαταλείψει τη ρητορική περί στρατιωτικών επιχειρήσεων και απειλών για πλήγματα, επιστρέφοντας σε ήδη δοκιμασμένα σχέδια πίεσης — κάτι που, κατά τον ίδιο, αποδεικνύει αμηχανία απέναντι στο ιρανικό έθνος. Σε προγενέστερη ανάρτησή του στο X, μετά την αρχική ανακοίνωση Τραμπ, ο Ιρανός υπουργός είχε παραθέσει μια σειρά από παλαιότερες αμερικανικές εκστρατείες πίεσης που, κατά την άποψή του, απέτυχαν να αλλάξουν την ιρανική στάση, συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων που είχαν παρουσιαστεί ως «οι πιο σκληρές στην ιστορία» πριν από περίπου μία δεκαετία, και της πολιτικής «μέγιστης πίεσης» της προηγούμενης θητείας Τραμπ. Χαρακτήρισε επίσης τη νέα αμερικανική εκστρατεία «οικονομική τρομοκρατία», υποστηρίζοντας ότι απειλεί όχι μόνο το Ιράν αλλά και την παγκόσμια οικονομία και την κυριαρχία άλλων κρατών.
Παράλληλα, ο Αραγκτσί επανέλαβε τη θέση ότι η μόνη βιώσιμη οδός προς τα εμπρός είναι μια λύση βασισμένη στον αμοιβαίο σεβασμό και τη δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει άλλη επιλογή από το να απευθυνθεί στον ιρανικό λαό με σεβασμό. Ανάλογη σκληρή γλώσσα χρησιμοποίησε και ο Ιρανός αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, ο οποίος σχολίασε ότι, αφού ο στρατιωτικός πόλεμος δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, η επόμενη αποτυχία ονομάστηκε «οικονομικός πόλεμος», απορρίπτοντας παράλληλα εκτιμήσεις ότι η ιρανική οικονομία βρίσκεται στα πρόθυρα κατάρρευσης.
Το ευρύτερο πλαίσιο: ένας πόλεμος έξι μηνών
Η ανταλλαγή αυτή δεν συμβαίνει σε κενό. Εντάσσεται σε μια σύγκρουση που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026, όταν συντονισμένα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα —γνωστά ως «Επιχείρηση Epic Fury» από αμερικανικής πλευράς— έπληξαν στρατιωτικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν. Στο πρώτο κύμα των επιθέσεων σκοτώθηκε ο τότε Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, μαζί με ανώτατα στελέχη της ιρανικής ηγεσίας. Το Ιράν απάντησε άμεσα με εκτεταμένες επιθέσεις drone και βαλλιστικών πυραύλων, ενώ περιόρισε δραστικά τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, πυροδοτώντας απότομη άνοδο των τιμών πετρελαίου παγκοσμίως.
Μια κατάπαυση πυρός που συμφωνήθηκε τον Απρίλιο, με τη μεσολάβηση του Πακιστάν, περιόρισε προσωρινά τις μεγάλης κλίμακας εχθροπραξίες, όμως οι διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν δεν οδήγησαν σε οριστική διευθέτηση. Παράλληλα, ένα ευρύτερο πλαίσιο συνεννόησης που συμφωνήθηκε τον Ιούνιο, με στόχο την επίλυση της σύγκρουσης και την αντιμετώπιση του ζητήματος του Στενού του Ορμούζ, δεν οδήγησε σε οριστική συμφωνία. Έκτοτε, οι δύο πλευρές συνεχίζουν να ανταλλάσσουν πυρά κατά διαστήματα, με αμερικανικά πλήγματα σε στόχους κοντά στο Στενό και ιρανικές ενέργειες εναντίον εμπορικών πλοίων. Ο πόλεμος έχει προκαλέσει δεκάδες νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες από αμερικανικής πλευράς, ενώ οι ιρανικές απώλειες είναι πολύ μεγαλύτερες, αν και οι ακριβείς αριθμοί παραμένουν αντικείμενο διαφωνίας.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν αναγνώρισε πρόσφατα δημόσια ότι οι οικονομικές δυσκολίες της χώρας έχουν πολλαπλασιαστεί και ότι τα κρατικά έσοδα έχουν μειωθεί σημαντικά, χωρίς ωστόσο να αναφερθεί σε επικείμενη κατάρρευση.
Δύο αφηγήσεις, μία σύγκρουση χωρίς λύση
Η ανακοίνωση Τραμπ και η απάντηση Αραγκτσί αντανακλούν δύο πολύ διαφορετικές αναγνώσεις της ίδιας στιγμής. Για την αμερικανική πλευρά, η νέα οικονομική εκστρατεία παρουσιάζεται ως ευκαιρία που δίνεται στην ιρανική ηγεσία να καταλήξει σε συμφωνία, με τον πρόεδρο Τραμπ να αναφέρει ότι κανείς δεν έχει προσφέρει στο Ιράν μεγαλύτερη ευκαιρία διαπραγμάτευσης από τον ίδιο. Για την ιρανική πλευρά, πρόκειται για την τελευταία σε μια μακρά σειρά αποτυχημένων αμερικανικών προσπαθειών πίεσης, οι οποίες, όπως υποστηρίζουν Ιρανοί αξιωματούχοι, δεν έχουν καταφέρει ποτέ να αλλάξουν τη στάση της Τεχεράνης.
Η αποτελεσματικότητα της νέας οικονομικής πίεσης παραμένει αβέβαιη, καθώς η Τεχεράνη έχει αντιμετωπίσει και στο παρελθόν εκτεταμένες αμερικανικές κυρώσεις χωρίς να εγκαταλείψει τις βασικές της θέσεις. Με τις διαπραγματεύσεις να παραμένουν ουσιαστικά παγωμένες και τις εντάσεις γύρω από το Στενό του Ορμούζ να συνεχίζονται, η δήλωση Αραγκτσί στο Μαυσωλείο του Χομεϊνί λειτουργεί λιγότερο ως άνοιγμα προς διάλογο και περισσότερο ως δημόσια επιβεβαίωση ότι η Τεχεράνη δεν προτίθεται, προς το παρόν, να υποχωρήσει υπό πίεση.