Δραματικές σκηνές διαδραματίστηκαν σήμερα στα σύνορα της ισπανικής πόλης-θύλακα Θέουτα (Ceuta) με το Μαρόκο, όπου χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν μαζικά στο ισπανικό, άρα και ευρωπαϊκό, έδαφος. Το περιστατικό προκάλεσε άμεση αντίδραση από τον πρόεδρο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (EPP Group), Μάνφρεντ Βέμπερ, ο οποίος μίλησε για «αποτρόπαιη κατάσταση».
Τι συνέβη
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Γαλλικού Πρακτορείου (AFP), εκατοντάδες άνθρωποι, μεταξύ των οποίων και παιδιά, είχαν συγκεντρωθεί από νωρίς το απόγευμα στη μαροκινή πλευρά των συνόρων, κοντά στην πόλη Φνιντέκ, περιμένοντας να περάσουν στη Θέουτα. Πολλοί εξ αυτών φέρεται να είχαν ακούσει φήμες ότι τα σύνορα επρόκειτο να ανοίξουν το πρωί. Η διέλευση συνέπεσε με τον εορτασμό της Ημέρας του Θρόνου στο Μαρόκο, εθνική γιορτή της χώρας.
Μέλη της Πολιτοφυλακής (Guardia Civil) δήλωσαν ότι οι μετανάστες εισέρχονταν «μαζικά από τη θάλασσα» μέσω του κυματοθραύστη Ταραχάλ, χωρίς να μπορούν να δώσουν ακριβή αριθμό αφίξεων. Ο γενικός γραμματέας της Ένωσης Πολιτοφυλακής στη Θέουτα, Ρασίντ Σμπίχι, περιέγραψε την κατάσταση ως «απόλυτο χάος», κάνοντας λόγο για πλήρη κατάρρευση του συνοριακού ελέγχου.
Οι δύο αναρτήσεις του Μάνφρεντ Βέμπερ
Ο επικεφαλής του EPP προχώρησε σε δύο διαδοχικές αναρτήσεις στο X. Στην πρώτη έγραψε: «Αποτρόπαιη κατάσταση στα ισπανικά σύνορα. Οι συγκλονιστικές εικόνες είναι άμεση συνέπεια του παράγοντα έλξης που δημιουργεί η μαζική νομιμοποίηση, σε συνδυασμό με την εργαλειοποίηση της παράτυπης μετανάστευσης».
Στη δεύτερη ανάρτησή του συμπλήρωσε: «Αυτό αποδεικνύει ένα πράγμα: το Σύμφωνο Μετανάστευσης και ο κανονισμός επιστροφών πρέπει να εφαρμοστούν σήμερα, όχι αύριο. Και ο Frontex να ενισχυθεί. Η κυβέρνηση Σάντσεθ πρέπει να ενεργήσει γρήγορα και αποφασιστικά για την προστασία των κοινών εξωτερικών συνόρων μας».
Η αναφορά του Βέμπερ στη «μαζική νομιμοποίηση» παραπέμπει στο πρόγραμμα που ενέκρινε τον περασμένο Απρίλιο η ισπανική κυβέρνηση, το οποίο άνοιξε δρόμο νόμιμης παραμονής για περίπου 1,17 εκατομμύριο αλλοδαπούς που ζούσαν ήδη στη χώρα, χορηγώντας ανανεώσιμη άδεια διαμονής ενός έτους σε όσους πληρούσαν συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ήδη νωρίτερα μέσα στο καλοκαίρι, ο Βέμπερ είχε επικρίνει δημόσια τον Πέδρο Σάντσεθ για το ίδιο πρόγραμμα, υποστηρίζοντας ότι οι άδειες διαμονής, παρότι δεν ισχύουν σε άλλα κράτη-μέλη, θα επέτρεπαν στην πράξη τη μετακίνηση των ατόμων σε άλλες χώρες του Σένγκεν.
Και η ανάρτηση του EPP Group
Νωρίτερα, και η ίδια η Κοινοβουλευτική Ομάδα του EPP είχε αναρτήσει στο X ότι επρόκειτο για «σοκαριστικές εικόνες μαζικών και ανεξέλεγκτων αφίξεων παράνομων μεταναστών στα ισπανικά σύνορα», καλώντας την Ισπανία «να δράσει ΤΩΡΑ» για την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβεί σε κατάλληλες ενέργειες. Η ομάδα ανακοίνωσε ότι θα ζητήσει επίσημες απαντήσεις στην επόμενη ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η αντίδραση των τοπικών αρχών και της Μαδρίτης
Ο δήμαρχος της Θέουτα, Χουάν Χεσούς Βίβας, χαρακτήρισε την κατάσταση «ολική ανθρωπιστική και κοινωνική έκτακτη ανάγκη», αναφέροντας ότι η πόλη —με πληθυσμό μόλις 84.000 κατοίκων— δέχθηκε 1.500 αφίξεις μόνο μέσα στην προηγούμενη εβδομάδα, και ζήτησε στρατιωτική ενίσχυση της περιοχής. Το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών δήλωσε ότι συντονίζεται «για να ανταποκριθεί με τη μέγιστη ταχύτητα και αποτελεσματικότητα», ενώ ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ανέφερε ότι κινητοποιούνται όλοι οι απαραίτητοι πόροι, σε συνεργασία με τις μαροκινές και διεθνείς αρχές. Η κυβέρνηση Σάντσεθ δεν έχει προχωρήσει σε κήρυξη επίσημης κατάστασης έκτακτης ανάγκης ούτε έχει αναπτύξει στρατό στην περιοχή.
Το ευρύτερο πλαίσιο
Η Θέουτα και η γειτονική Μελίγια αποτελούν τα μοναδικά χερσαία σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την αφρικανική ήπειρο, γεγονός που τις καθιστά συχνό σημείο έντασης στο μεταναστευτικό ζήτημα. Δεν είναι η πρώτη φορά που η περιοχή δέχεται μαζική εισροή μεταναστών· τον Μάιο του 2021 είχαν καταγραφεί περίπου 8.000-10.000 διελεύσεις μέσα σε λίγες ημέρες, στο πλαίσιο διπλωματικής κρίσης Ισπανίας-Μαρόκου. Το ζήτημα της λεγόμενης «εργαλειοποίησης της μετανάστευσης» —όταν δηλαδή τρίτες χώρες χαλαρώνουν εσκεμμένα τον έλεγχο των συνόρων τους ως μέσο πίεσης— έχει απασχολήσει επανειλημμένα την ΕΕ τα τελευταία χρόνια, με ανάλογα περιστατικά να έχουν καταγραφεί και στα σύνορα Ελλάδας-Τουρκίας, καθώς και Πολωνίας-Λευκορωσίας.