Η Ρωσία ενέταξε επισήμως τον ιδρυτή και διευθύνοντα σύμβουλο του Telegram, Παβέλ Ντούροφ, στη λίστα «τρομοκρατών και εξτρεμιστών», κλιμακώνοντας απότομα τη μακρόχρονη σύγκρουσή της με τον 41χρονο επιχειρηματία και την πλατφόρμα του.
Τι αποφάσισε η ρωσική υπηρεσία
Η ρωσική χρηματοοικονομική εποπτική αρχή Rosfinmonitoring πρόσθεσε το όνομα του Ντούροφ στη λίστα «τρομοκρατών και εξτρεμιστών» την Πέμπτη, μία ημέρα αφότου η ρωσική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας (FSB) ανακοίνωσε ότι ζητά τη σύλληψή του. Η λίστα αυτή περιλαμβάνει σήμερα περίπου 22.400 φυσικά πρόσωπα και σχεδόν 900 οργανισμούς, ενώ οι ρωσικές τράπεζες υποχρεούνται εκ του νόμου να δεσμεύουν τα περιουσιακά στοιχεία όσων περιλαμβάνονται σε αυτήν και να διακόπτουν κάθε χρηματοοικονομική συναλλαγή μαζί τους.
Σύμφωνα με την FSB, η ρωσική Εισαγγελία άνοιξε ποινική υπόθεση εις βάρος του Ντούροφ επειδή η διοίκηση του Telegram, όπως ισχυρίζονται οι ρωσικές αρχές, δεν αφαιρεί κανάλια και bots που φέρεται να χρησιμοποιούνται για τον συντονισμό τρομοκρατικών ενεργειών και σαμποτάζ στη ρωσική επικράτεια. Πιο συγκεκριμένα, η υπηρεσία ισχυρίζεται ότι το bot γνωριμιών Daivinchik (Leo) χρησιμοποιείται από τις ουκρανικές μυστικές υπηρεσίες προκειμένου να στρατολογούν νέους Ρώσους σε «τρομοκρατικές και σαμποτέρικες δραστηριότητες».
Η αντίδραση του Ντούροφ
Ο Ντούροφ αντέδρασε άμεσα μέσω ανάρτησής του στο Telegram, απορρίπτοντας κατηγορηματικά τις κατηγορίες. Όπως έγραψε, η Ρωσία τον ενέταξε στη λίστα «τρομοκρατών και εξτρεμιστών» επειδή αρνήθηκε να συμμορφωθεί με απαιτήσεις της για μαζική παρακολούθηση και λογοκρισία στο Telegram. Πρόσθεσε, με δόση ειρωνείας, ότι βάσει της ρωσικής νομοθεσίας απαγορεύεται πλέον να «δημοσιεύει πληροφορίες στο διαδίκτυο», σχολιάζοντας ότι οι ρωσικές αρχές φαίνεται να έχουν μπερδευτεί σχετικά με το ποιος μπορεί να απαγορεύει σε ποιον την πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Το ιστορικό της σύγκρουσης
Ο Ντούροφ, γεννημένος στην Αγία Πετρούπολη -τη γενέτειρα του Βλαντιμίρ Πούτιν- ζει εκτός Ρωσίας εδώ και χρόνια και κατέχει γαλλικό διαβατήριο και διαβατήριο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Πριν ιδρύσει το Telegram, δημιούργησε το VKontakte, το δημοφιλές ρωσικό μέσο κοινωνικής δικτύωσης που αποκαλείται συχνά «το Facebook της Ρωσίας», από το οποίο αναγκάστηκε να αποχωρήσει έπειτα από συγκρούσεις με τις αρχές που επιδίωκαν αυστηρότερο έλεγχο.
Η Μόσχα προσπαθεί εδώ και χρόνια, χωρίς επιτυχία, να αποκλείσει πλήρως το Telegram, το οποίο μετρά περίπου 90 εκατομμύρια χρήστες στη Ρωσία. Τον τελευταίο καιρό, ο ρωσικός ρυθμιστικός φορέας μέσων Roskomnadzor έχει επιβάλει περιορισμούς και επιβραδύνσεις στη λειτουργία του Telegram, ενώ έχει μπλοκάρει βιντεοκλήσεις και κλήσεις μέσω της πλατφόρμας. Παράλληλα, οι ρωσικές αρχές προωθούν ενεργά τη χρήση της «εθνικής» εφαρμογής ανταλλαγής μηνυμάτων MAX, την οποία ο Ντούροφ έχει χαρακτηρίσει εργαλείο «σχεδιασμένο για παρακολούθηση και πολιτική λογοκρισία».
Τι σημαίνει ο χαρακτηρισμός στη Ρωσία
Η Μόσχα χρησιμοποιεί συχνά κατηγορίες περί «τρομοκρατίας» ή «εξτρεμισμού» εναντίον πολιτικών αντιπάλων, συμπεριλαμβανομένων ατόμων που έχουν εγκαταλείψει τη χώρα. Η ένταξη στη λίστα της Rosfinmonitoring δεν σημαίνει αυτόματα ποινική καταδίκη, ωστόσο συνεπάγεται ουσιαστικά πλήρη αποκλεισμό από το ρωσικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι πρόκειται για μία ακόμη κλιμάκωση στη σχέση του Ντούροφ με τις ρωσικές αρχές, ο οποίος είχε ήδη δηλώσει παλαιότερα σε συνέντευξή του ότι θεωρεί πως υπήρξε στόχος απόπειρας δηλητηρίασης το 2018, περίοδο κατά την οποία το Telegram είχε αρνηθεί να παραδώσει κλειδιά κρυπτογράφησης στην FSB.