Γιατί η μέση μας διευρύνεται στη μέση ηλικία, ακόμη κι όταν το βάρος μας παραμένει σταθερό; Ερευνητές του City of Hope πιστεύουν πως βρήκαν την απάντηση, εντοπίζοντας έναν νέο τύπο βλαστικών κυττάρων που «ενεργοποιείται» με το πέρασμα των χρόνων και επιταχύνει δραματικά την παραγωγή κοιλιακού λίπους.
Πολλοί άνθρωποι παρατηρούν πως, καθώς μεγαλώνουν, η περιφέρεια της μέσης τους αυξάνεται σταδιακά, ακόμη κι αν το συνολικό τους βάρος δεν αλλάζει ουσιαστικά. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι απλώς αισθητικό ζήτημα: το κοιλιακό λίπος έχει συνδεθεί με επιβράδυνση του μεταβολισμού, επιταχυνόμενη γήρανση, καθώς και αυξημένο κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακά νοσήματα.
Η νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science, ρίχνει φως σε έναν μηχανισμό που παρέμενε ως τώρα άγνωστος. Η ερευνητική ομάδα επικεντρώθηκε στον λευκό λιπώδη ιστό (white adipose tissue), δηλαδή τον κύριο ιστό αποθήκευσης λίπους στον οργανισμό, μελετώντας αρχικά ποντίκια και επιβεβαιώνοντας στη συνέχεια τα ευρήματά της σε ανθρώπινα δείγματα ιστού.
Τα βλαστικά κύτταρα που «ξυπνούν» με την ηλικία
Οι επιστήμονες εστίασαν σε συγκεκριμένα πρόδρομα κύτταρα λιποκυττάρων, γνωστά ως APCs (adipocyte progenitor cells) -βλαστικά κύτταρα που εξελίσσονται σε ώριμα λιποκύτταρα. Όταν μετέφεραν APCs από ηλικιωμένα ποντίκια σε νεαρά, τα κύτταρα αυτά παρήγαγαν αυτόνομα τεράστιο αριθμό νέων λιποκυττάρων, ανεξάρτητα από την ηλικία του «ξενιστή». Αντίθετα, τα APCs νεαρών ποντικιών, όταν μεταφέρθηκαν σε ηλικιωμένα ζώα, δεν έδειξαν την ίδια ικανότητα παραγωγής λίπους.
Με τη χρήση τεχνολογίας αλληλούχισης RNA μονού κυττάρου, η ομάδα διαπίστωσε κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον: η γήρανση δεν ενεργοποιεί απλώς τα υπάρχοντα APCs, αλλά τα μετατρέπει σε έναν εντελώς νέο πληθυσμό βλαστικών κυττάρων, τα οποία οι ερευνητές ονόμασαν CP-As (committed preadipocytes, age-specific). Αυτά τα κύτταρα εμφανίζονται αποκλειστικά σε μεσήλικα άτομα και διαθέτουν εξαιρετική ικανότητα παραγωγής νέων λιποκυττάρων.
«Ανακαλύψαμε ότι η γήρανση πυροδοτεί την εμφάνιση ενός νέου τύπου ενήλικων βλαστικών κυττάρων και ενισχύει τη μαζική παραγωγή νέων λιποκυττάρων από τον οργανισμό, ιδιαίτερα γύρω από την κοιλιά», ανέφερε η Δρ. Qiong (Annabel) Wang, συν-επικεφαλής ερευνήτρια της μελέτης και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Έρευνας Διαβήτη και Μεταβολισμού «Arthur Riggs» του City of Hope.
Ο συνάδελφός της, Δρ. Adolfo Garcia-Ocaña, σημείωσε πως πρόκειται για την πρώτη απόδειξη ότι η διεύρυνση της κοιλιάς με την ηλικία οφείλεται στην αυξημένη «παραγωγικότητα» των APCs. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι, ενώ τα περισσότερα ενήλικα βλαστικά κύτταρα χάνουν σταδιακά την ικανότητά τους να πολλαπλασιάζονται με την πάροδο του χρόνου, στην περίπτωση των APCs συμβαίνει το αντίθετο: η γήρανση φαίνεται να «απελευθερώνει» τη δύναμή τους.
Ο ρόλος του μονοπατιού LIFR
Η ανάλυση αποκάλυψε ότι η σηματοδότηση μέσω του υποδοχέα του παράγοντα αναστολής λευχαιμίας (LIFR) αποτελεί βασικό μοχλό αυτής της διαδικασίας, βοηθώντας τα CP-As να πολλαπλασιάζονται και να παράγουν νέα λιποκύτταρα. Σημαντικό είναι ότι παρόμοιοι πληθυσμοί CP-A εντοπίστηκαν και σε ανθρώπινο λιπώδη ιστό, όπου εμφανίζονταν πιο συχνά σε μεσήλικες, με αντίστοιχη ικανότητα παραγωγής λίπους.
Ελπίδα για μελλοντικές θεραπείες
Αν και τα ευρήματα χρειάζονται περαιτέρω επιβεβαίωση σε ανθρώπους, οι ερευνητές πιστεύουν πως η στόχευση των κυττάρων CP-A ή του μονοπατιού LIFR θα μπορούσε μελλοντικά να οδηγήσει σε νέες θεραπείες για τη μείωση του κοιλιακού λίπους που σχετίζεται με την ηλικία, τη βελτίωση της μεταβολικής υγείας και την προαγωγή μιας πιο υγιούς γήρανσης. Οι επόμενοι στόχοι της ερευνητικής ομάδας περιλαμβάνουν την περαιτέρω παρακολούθηση των κυττάρων CP-A σε ζωικά μοντέλα, την παρατήρησή τους σε ανθρώπους, καθώς και την ανάπτυξη στρατηγικών που θα μπλοκάρουν τη δράση τους ώστε να αποτραπεί η συσσώρευση λίπους που σχετίζεται με τη γήρανση.
Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει νέους δρόμους στην κατανόηση του πώς αλλάζει η σύσταση του σώματός μας με τα χρόνια, και ίσως, στο μέλλον, στην αντιμετώπιση ενός από τα πιο επίμονα «προβλήματα» της μέσης ηλικίας.