Η εμμηνόπαυση σηματοδοτεί το τέλος της αναπαραγωγικής ηλικίας και ορίζεται ως η παύση της εμμήνου ρύσεως για τουλάχιστον 12 συνεχόμενους μήνες, ενώ μια περίοδος 5-10 ετών, γνωστή ως κλιμακτήριος, προηγείται και έπεται αυτής, με τη γυναίκα να βιώνει διάφορες σωματικές και ψυχολογικές αλλαγές λόγω των μειωμένων επιπέδων οιστρογόνων. Στην Ελλάδα, η εμμηνόπαυση εμφανίζεται φυσιολογικά μεταξύ 45 και 55 ετών, με μέσο όρο τα 52 χρόνια, ενώ υπάρχει και πρώιμη μορφή κάτω των 40 ετών, που αφορά περίπου 1 στις 1.000 γυναίκες.
Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν έχουν όλες οι γυναίκες ενοχλητικά συμπτώματα· το 20% δεν εμφανίζει κανένα, το 60% έχει ήπια συμπτώματα και μόνο το 20% ταλαιπωρείται πραγματικά.
Τα κλασικά συμπτώματα
Εξάψεις και νυχτερινές εφιδρώσεις — σύντομη και ξαφνική αίσθηση ζέστης, συνήθως στο πρόσωπο, τον λαιμό και το στήθος, που προκαλεί εφίδρωση, ενώ όταν συμβαίνει τη νύχτα διαταράσσει τον ύπνο. Ενδιαφέρον εύρημα: όσο νωρίτερα εμφανίζει μια γυναίκα εξάψεις, τόσο περισσότερο τείνουν να διαρκέσουν.
Κολπική ξηρότητα και ουρολογικά προβλήματα — η ξηρότητα του κόλπου προκαλεί πόνο κατά την ερωτική επαφή, αυξημένες λοιμώξεις στην περιοχή, καθώς και διαταραχές στην ούρηση όπως απώλεια ούρων και επιτακτική ούρηση.
Ψυχοσυναισθηματικές αλλαγές — ψυχοσυναισθηματική αστάθεια, ευερεθιστότητα, ξεσπάσματα κλάματος, κόπωση, αϋπνία και απώλεια ενδιαφέροντος για τις συνήθεις ασχολίες.
Λιγότερο γνωστά συμπτώματα
«Ομίχλη» εγκεφάλου και προβλήματα μνήμης — Σύμφωνα με ειδικούς, προβλήματα στη μνήμη και τη συγκέντρωση εμφανίζονται συχνά, ενώ ειδικό αφιέρωμα σημειώνει ότι η εμμηνόπαυση είναι μια έντονη περίοδος όπου οι αλλαγές της μέσης ηλικίας στον εγκέφαλο και στο σώμα έρχονται και φεύγουν.
Πόνοι σε μύες και αρθρώσεις — πόνοι στους μύες και τις αρθρώσεις αναφέρονται ως ένα από τα βασικά συμπτώματα της μετάβασης.
Μη ειδικά συμπτώματα — Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πολλά από τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης είναι γνωστά ως «μη ειδικά», δηλαδή μπορεί εύκολα να αποδοθούν σε άλλες αιτίες, γι’ αυτό και η παρατήρηση του πώς τα συμπτώματα σχετίζονται με καθημερινές συνήθειες, όπως η διατροφή ή η άσκηση, βοηθά να εντοπιστεί το πραγματικό αίτιο.
Επίδραση σε σχέσεις και εργασία — Πέρα από το σωματικό κομμάτι, οι γυναίκες συχνά νιώθουν άβολα να συζητήσουν το θέμα με τον σύντροφό τους, ενώ σε επαγγελματικό επίπεδο, μελέτες δείχνουν ότι πολλές γυναίκες θεωρούν πως η εμμηνόπαυση τους δημιουργεί πρόβλημα στην εργασία, κάτι που έχει οδηγήσει σε προτάσεις για πιο ευέλικτη και διακριτική εργασιακή κουλτούρα που σέβεται την ιδιωτικότητα των γυναικών.
Πρώιμη έναρξη συμπτωμάτων — Νεότερη έρευνα με την εφαρμογή Flo έδειξε ότι γυναίκες με σταθερό κύκλο αλλά με αλλαγές στη ροή της περιόδου και εξάψεις εμφανίζουν ένταση συμπτωμάτων παρόμοια με εκείνες στην πρώιμη περιεμμηνόπαυση, γεγονός που δείχνει ότι τα σημάδια μπορεί να ξεκινούν νωρίτερα απ’ όσο πιστευόταν.
Πρακτικές συμβουλές
Ειδικοί της Αμερικανικής Εταιρείας Εμμηνόπαυσης προτείνουν οι γυναίκες σε αυτό το στάδιο να δίνουν προτεραιότητα στις δικές τους ανάγκες αντί να τις παραμερίζουν για τη δουλειά ή την οικογένεια, καθώς και να δοκιμάζουν μικρές αλλαγές ρουτίνας για ψυχική ανανέωση.
Είναι σημαντικό κάθε γυναίκα με ενοχλητικά συμπτώματα να απευθύνεται σε ειδικό γιατρό για εξατομικευμένη αντιμετώπιση, καθώς η ένταση και ο συνδυασμός τους διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο.