Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης έμεινε στην ιστορία ως ο ασυμβίβαστος Αρχιστράτηγος του Μοριά, ο άνθρωπος που έσωσε την Επανάσταση απέναντι στον Ιμπραήμ. Λιγότερο γνωστή είναι όμως η πλευρά του «Γέρου του Μωριά» που, στο τέλος της ζωής του, επέλεξε να συγχωρέσει ακόμη και τους πιο σκληρούς πολιτικούς του αντιπάλους — όσους είχαν εργαστεί για τη δική του καταδίκη σε θάνατο.
Η δίκη και η καταδίκη
Το 1834, μέσα στο φορτισμένο πολιτικό κλίμα της Αντιβασιλείας του Όθωνα, ο Κολοκοτρώνης βρέθηκε στο εδώλιο του κατηγορουμένου μαζί με τον Δημήτριο Πλαπούτα, κατηγορούμενος για εσχάτη προδοσία. Πίσω από τη δίωξη κρύβονταν παλιές αντιπαλότητες εμφυλιοπολεμικής περιόδου και πολιτικά συμφέροντα αντιπάλων που ήθελαν να τον απομακρύνουν από τα κέντρα εξουσίας. Το δικαστήριο τον καταδίκασε τελικά σε θάνατο, ποινή που αργότερα μετατράπηκε, ενώ κομβικό ρόλο στη δίωξή του είχε παίξει και ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης Κωνσταντίνος Σχινάς.
Η συμφιλίωση πριν το τέλος
Λίγους μήνες πριν πεθάνει, ο Κολοκοτρώνης, νιώθοντας πως το τέλος πλησίαζε, ξεκίνησε μια περιοδεία σε όλη την Πελοπόννησο. Σε κάθε τόπο όπου περνούσε καλούσε κοντά του τόσο φίλους όσο και πρώην εχθρούς, ανταλλάσσοντας μαζί τους λόγια συγχώρεσης. Η περιοδεία τον έφερε ακόμη και στις Σπέτσες και την Ύδρα, όπου συμφιλιώθηκε με τον Γεώργιο Κουντουριώτη, πολιτικό αντίπαλο με τον οποίο είχε βρεθεί σε αντίθετα στρατόπεδα κατά τη διάρκεια των εμφυλίων συγκρούσεων της Επανάστασης.
Το πιο εντυπωσιακό, ωστόσο, ήταν πως ανάμεσα σε όσους συγχώρεσε βρέθηκε και ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Σχινάς — ο υπουργός που είχε πιέσει για την καταδίκη του στη δίκη του 1834. Ο Κολοκοτρώνης, αντί να κρατήσει μνησικακία, επέλεξε να κλείσει τον κύκλο της ζωής του χωρίς εκκρεμότητες, ακόμη και με όσους είχαν επιδιώξει τον αφανισμό του.
Δεν ήταν η πρώτη φορά
Η χειρονομία αυτή δεν ήταν μεμονωμένη. Ήδη από το 1825, όταν αποφυλακίστηκε και επανήλθε ως Αρχιστράτηγος του Μοριά για να αντιμετωπίσει την εκστρατεία του Ιμπραήμ, ο Κολοκοτρώνης είχε δηλώσει δημόσια πως άφηνε πίσω του όλα τα περασμένα μίση, καλώντας και τους άλλους να κάνουν το ίδιο για χάρη του κοινού αγώνα. Είχε τότε συγχωρέσει ακόμη και ανθρώπους που θεωρούνταν υπεύθυνοι για τον θάνατο του γιου του, Πάνου Κολοκοτρώνη.
Γιατί έχει σημασία σήμερα
Η ιστορία αυτή έρχεται σε αντίθεση με την εικόνα του αδιάλλακτου πολεμιστή που έχει επικρατήσει για τον Κολοκοτρώνη στη λαϊκή μνήμη. Δείχνει έναν άνθρωπο που, παρά τις βαθιές πολιτικές διαιρέσεις και τις προσωπικές αδικίες που υπέστη, επέλεξε τελικά τη συμφιλίωση αντί για την εκδίκηση — μια επιλογή που πολλοί ιστορικοί θεωρούν εξίσου σημαντική με τα στρατιωτικά του κατορθώματα για την κατανόηση του χαρακτήρα του.