Τα τρία τετράγωνα στις γωνίες ενός QR code δεν είναι διακοσμητικά. Είναι ένα σήμα αναγνώρισης που επιτρέπει σε μια κάμερα να βρει τον κωδικό και να τον διαβάσει από οποιαδήποτε γωνία. Και η ιδέα πίσω τους, όπως την περιγράφει η ίδια η εταιρεία που το δημιούργησε, βασίστηκε σε μια πολύ πρακτική παρατήρηση: χρειαζόταν ένα σχήμα που να μην μοιάζει με τίποτα άλλο στο τυπωμένο χαρτί.
Ο γραμμωτός κώδικας δεν χωρούσε αρκετά
Ο παραδοσιακός γραμμωτός κώδικας (barcode) μπορεί να κρατήσει περίπου 20 αλφαριθμητικούς χαρακτήρες, σύμφωνα με τη Denso Wave. Στα εργοστάσια των δεκαετιών του 1980 και του 1990 αυτό δεν αρκούσε. Η εταιρεία αναφέρει ότι, για να καλυφθεί η έλλειψη χωρητικότητας, οι εργαζόμενοι σάρωναν πολλούς κώδικες για ένα αντικείμενο, μέχρι και περίπου 1.000 την ημέρα. Επιπλέον τα προϊόντα μίκραιναν και ο κώδικας έπρεπε να καταλαμβάνει λιγότερο χώρο. Οι χρήστες ζητούσαν ακόμη να μπορεί να κωδικοποιηθούν και ιαπωνικοί χαρακτήρες, kanji και kana.
Τον ρόλο του υπεύθυνου ανέλαβε ο Μασαχίρο Χάρα. Το έργο ξεκίνησε το 1992, η ανάπτυξη κράτησε περίπου ενάμιση χρόνο και, σύμφωνα με τη Denso Wave, ο ίδιος είχε στην ομάδα του μόνο ένα ακόμη μέλος. Το 1994 η Denso Wave, τότε τμήμα της Denso, ανακοίνωσε τον νέο κώδικα. Το όνομα QR σημαίνει «quick response», δηλαδή γρήγορη απόκριση, και δείχνει ότι ο στόχος ήταν η ταχύτητα ανάγνωσης. Η εταιρεία αναφέρει χωρητικότητα περίπου 7.000 ψηφίων και ανάγνωση περισσότερο από δέκα φορές ταχύτερη από άλλους κώδικες.
Το πρόβλημα της ταχύτητας
Η μεγαλύτερη δυσκολία, όπως τη διηγείται η εταιρεία, ήταν η ταχύτητα. Ο Χάρα σκέφτηκε να προσθέσει στον κώδικα ενδείξεις θέσης, ώστε ο σαρωτής να καταλαβαίνει αμέσως πού βρίσκεται. Έτσι προέκυψε το μοτίβο ανίχνευσης θέσης με τετράγωνα, που βρίσκεται σε τρεις γωνίες. Διάλεξε τετράγωνα επειδή, όπως λέει, ήταν το σχήμα που ήταν λιγότερο πιθανό να εμφανιστεί σε επιχειρησιακά έντυπα.
Για να το ελέγξουν, η ομάδα έκανε αυτό που η Denso Wave περιγράφει ως εξαντλητική έρευνα. Μελέτησαν την αναλογία λευκών και μαύρων περιοχών σε εικόνες και σύμβολα τυπωμένα σε φυλλάδια, περιοδικά και χαρτοκιβώτια, αφού τα μετέτρεψαν νοερά σε ασπρόμαυρα, και αυτό για πολλές ημέρες. Η αναλογία που εμφανιζόταν λιγότερο συχνά ήταν 1:1:3:1:1. Δηλαδή, μια γραμμή που τέμνει το τετράγωνο συναντά διαδοχικά μαύρο, λευκό, ένα φαρδύ μαύρο κομμάτι, λευκό και μαύρο με αυτές τις αναλογίες πλάτους. Επειδή η αναλογία αυτή είναι σπάνια στα έντυπα, ο σαρωτής δεν μπερδεύεται εύκολα, και επειδή υπάρχει από όλες τις πλευρές, ο κώδικας μπορεί να διαβαστεί υπό οποιαδήποτε γωνία, από 0 έως 360 μοίρες.
Μια πατέντα που δεν ασκείται
Η Denso Wave κατέχει πατέντες για το QR code, αλλά, όπως γράφει η ίδια, δήλωσε από την αρχή ότι δεν θα τις ασκήσει, ώστε να τον χρησιμοποιούν όσο το δυνατόν περισσότεροι. Στη σελίδα για τις πατέντες διευκρινίζει ότι ο καθένας μπορεί να χρησιμοποιεί ελεύθερα το QR code εφόσον ακολουθεί τα πρότυπα JIS ή ISO. Όποιος σκέφτεται κάποια εκδοχή που αποκλίνει από τα πρότυπα, πρέπει να επικοινωνήσει με τους κατόχους των πατεντών. Η προδιαγραφή έγινε δημόσια. Ο κώδικας εγκρίθηκε ως πρότυπο AIM το 1997, ως JIS το 1999 και ως διεθνές πρότυπο ISO το 2000.
Η ευρεία διάδοση ήρθε αργότερα. Η Denso Wave αναφέρει ότι το 2002 η χρήση στην Ιαπωνία απλώθηκε στο ευρύ κοινό, με τα κινητά τηλέφωνα που διάβαζαν QR code. Στο ξεκίνημά του, πάντως, ο κώδικας ήταν εργαλείο εργοστασίου. Η εταιρεία αναφέρει ότι υιοθετήθηκε από την αυτοκινητοβιομηχανία για ηλεκτρονικές κάρτες Kanban, στο πλαίσιο παραγωγής και αποστολής.
