Πάνω από 1.000 εθελοντές σε όλη την Ελβετία θάφτηκαν σε έναν ασυνήθιστο επιστημονικό πειραματισμό: έθαψαν στο χώμα βαμβακερά εσώρουχα, προκειμένου να βοηθήσουν ερευνητές να μετρήσουν πόσο “ζωντανό” είναι το έδαφος κάτω από τα πόδια μας.
Το πρωτότυπο πρόγραμμα πολιτών-επιστημόνων, με τίτλο «Proof by Underpants», ξεκίνησε το 2021 από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης (UZH) σε συνεργασία με το ελβετικό ομοσπονδιακό κέντρο γεωργικής έρευνας Agroscope. Οι εθελοντές έθαψαν πάνω από 2.000 ζευγάρια βαμβακερών εσωρούχων και 12.000 φακελάκια τσαγιού σε περίπου 1.000 σημεία σε όλη τη χώρα.
Πώς λειτούργησε το πείραμα
Δύο μήνες αργότερα, οι συμμετέχοντες ξέθαψαν τα υλικά, τα φωτογράφισαν και τα έστειλαν σε εργαστήριο μαζί με δείγμα χώματος για ανάλυση. Η λογική πίσω από τη μέθοδο είναι απλή: όσο πιο γρήγορα αποσυντίθεται το ύφασμα, τόσο πιο έντονη είναι η βιολογική δραστηριότητα των μικροοργανισμών στο έδαφος.
Τα ευρήματα
Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Plants, People, Planet, έδειξαν ότι ο ρυθμός αποσύνθεσης διέφερε σημαντικά ανάλογα με τη χρήση της γης:
- Οι κήποι παρουσίασαν την υψηλότερη βιολογική δραστηριότητα και τη μεγαλύτερη οργανική ύλη
- Οι χλοοτάπητες (γκαζόν) είχαν τη χαμηλότερη δραστηριότητα
- Τα χωράφια και οι λειμώνες βρέθηκαν σε ενδιάμεσα επίπεδα
Παράγοντες όπως η θερμοκρασία, η υγρασία και η διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών επηρέασαν επίσης τον ρυθμό αποσύνθεσης, με τους ερευνητές να σημειώνουν ότι μια εξαιρετικά γρήγορη αποσύνθεση μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να υποδηλώνει υπερβολική συσσώρευση θρεπτικών στοιχείων.
Γιατί έχει σημασία το έδαφος
Το έδαφος αποτελεί τη βάση της παγκόσμιας διατροφικής αλυσίδας — αποθηκεύει νερό, άνθρακα και θρεπτικά συστατικά και φιλοξενεί, σύμφωνα με εκτιμήσεις, περισσότερο από το μισό της παγκόσμιας βιοποικιλότητας. Παρ’ όλα αυτά, η βιοποικιλότητα του εδάφους μειώνεται παγκοσμίως, με συνέπειες για τη γεωργία, την επισιτιστική ασφάλεια και τη λειτουργία ολόκληρων οικοσυστημάτων.
Οι ερευνητές προτείνουν πλέον τη δημιουργία ενός «δείκτη εσωρούχων» ως έναν απλό και κατανοητό τρόπο απεικόνισης της υγείας του εδάφους, ικανό να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με την ανάγκη προστασίας του.