Μια συνεργασία ανάμεσα σε δημόσιο οργανισμό υγείας και εταιρεία τεχνολογίας ύπνου αποκαλύπτει κάτι ασυνήθιστο: ο ήχος του βήχα που καταγράφεται παθητικά από το κινητό ενός ανθρώπου καθώς κοιμάται μπορεί να προειδοποιήσει για επερχόμενο κύμα γρίπης ή κορονοϊού, περίπου μία εβδομάδα πριν αυτό εμφανιστεί στα επίσημα στοιχεία υγείας.
Το πείραμα: δεδομένα από εκατομμύρια νύχτες
Η εφαρμογή ύπνου Sleep Cycle, σουηδική εταιρεία εισηγμένη στο χρηματιστήριο της Στοκχόλμης, διαθέτει —σύμφωνα με τα ίδια τα στοιχεία που δημοσιεύει η εταιρεία— βάση δεδομένων άνω των 4 δισεκατομμυρίων καταγεγραμμένων νυχτών ύπνου από χρήστες σε πάνω από 180 χώρες. Ένα ξεχωριστό δημοσίευμα της εταιρείας, από τον Μάρτιο του 2025, ανέφερε ότι πάνω από 1 εκατομμύριο χρήστες είχαν επιλέξει οικειοθελώς να μοιραστούν τα δεδομένα ύπνου τους, καλύπτοντας πάνω από 105 εκατομμύρια νύχτες σε διάστημα δύο ετών.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι αυτά τα νούμερα προέρχονται από δελτία τύπου της ίδιας της εταιρείας και δεν έχουν επαληθευτεί ανεξάρτητα· αποτυπώνουν πάντως το μέγεθος της κλίμακας στην οποία λειτουργεί αυτού του είδους η έρευνα.
Ο πραγματικός στόχος: ανίχνευση επιδημιών μέσω του νυχτερινού βήχα
Η ουσία του «πειράματος» αφορά μια 12-εβδομάδων ερευνητική συνεργασία ανάμεσα στην UK Health Security Agency (UKHSA), τον βρετανικό κρατικό οργανισμό δημόσιας υγείας, και τη Sleep Cycle. Τα αποτελέσματα ανακοινώθηκαν επίσημα στις 3 Σεπτεμβρίου 2026, μέσω δελτίου τύπου στην ιστοσελίδα gov.uk.
Οι ερευνητές ανέλυσαν τρία χρόνια δεδομένων (Ιανουάριος 2023 – Ιανουάριος 2026) από το «Cough Radar» της εφαρμογής — ένα εργαλείο που καταγράφει, μέσω μοντέλου μηχανικής μάθησης που «τρέχει» τοπικά στη συσκευή του χρήστη, επεισόδια βήχα σε 10δευτερόλεπτα κλιπ ήχου κατά τη διάρκεια του ύπνου. Σύμφωνα με το προδημοσίευμα (preprint) της μελέτης, κανένα ωμό ηχητικό δεδομένο δεν μεταφέρεται στους διακομιστές της εταιρείας· τα στοιχεία ανωνυμοποιούνται πριν σταλούν, με αφαίρεση προσωπικών στοιχείων ταυτοποίησης.
Τα ημερήσια δεδομένα βήχα συγκρίθηκαν με επίσημους δείκτες επιτήρησης του UKHSA: κλήσεις στη γραμμή NHS 111 για αναπνευστικά συμπτώματα, θετικότητα τεστ PCR για γρίπη και COVID-19, και εισαγωγές σε νοσοκομεία για γρίπη, COVID-19 και RSV.
Βασικό εύρημα: οι αυξήσεις στον νυχτερινό βήχα εμφανίζονταν συστηματικά περίπου μία εβδομάδα πριν από την αντίστοιχη αύξηση κρουσμάτων γρίπης και COVID-19. Η ισχυρότερη και πιο σταθερή σχέση καταγράφηκε ανάμεσα στα δεδομένα βήχα και στις κλήσεις στο NHS 111.
Τι λένε οι επιστήμονες
Ο καθηγητής Steven Riley, Chief Data Officer του UKHSA, δήλωσε ότι κανένα μεμονωμένο σύστημα επιτήρησης δεν προσφέρει πλήρη εικόνα της αναπνευστικής νόσου, αλλά ότι η παθητική παρακολούθηση του βήχα μπορεί να συμπληρώσει τα υπάρχοντα συστήματα με ένα έγκαιρο σήμα σε επίπεδο πληθυσμού.
Ο Dr. Emil Carlsson, ερευνητής και συν-συγγραφέας της μελέτης από την πλευρά της Sleep Cycle, τόνισε ότι η μελέτη δείχνει πως δεδομένα από καταναλωτικές εφαρμογές μπορούν να μετατραπούν σε επιδημιολογικά χρήσιμα σήματα, διατηρώντας παράλληλα την προστασία της ιδιωτικότητας.
Περιορισμοί που αξίζει να γνωρίζει ο αναγνώστης
- Η μελέτη δεν έχει ακόμη περάσει από ανεξάρτητη επιστημονική κρίση (peer review). Έχει δημοσιευτεί ως προδημοσίευμα (preprint) στο medRxiv και βρίσκεται σε διαδικασία αξιολόγησης.
- Οι συγγραφείς περιλαμβάνουν στελέχη της ίδιας της εταιρείας (Sleep Cycle) που παρέχει τα δεδομένα, στοιχείο που δεν αναιρεί την αξία της συνεργασίας με κρατικό φορέα, αλλά αποτελεί σημείο που χρειάζεται προσοχή κατά την ανάγνωση.
- Τα δεδομένα καλύπτουν μόνο την Αγγλία, με ημερήσιο αριθμό χρηστών που κυμαινόταν από περίπου 3.482 στη Νοτιοδυτική Αγγλία έως 11.427 στο Λονδίνο — μεγάλα αλλά όχι «εκατομμύρια» δείγματα ανά περιοχή.
- Οι ίδιοι οι ερευνητές χαρακτηρίζουν το εύρημα «ενδείξεις» που «χρειάζονται περαιτέρω προοπτική αξιολόγηση», όχι οριστικό αποδεδειγμένο εργαλείο πρόβλεψης επιδημιών.
Δεν είναι το πρώτο τέτοιο εγχείρημα
Η ιδέα να χρησιμοποιηθούν κινητά για μαζική μελέτη του ύπνου δεν είναι καινούργια. Το 2016, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν δημοσίευσαν στο περιοδικό Science Advances μια μελέτη βασισμένη στην εφαρμογή ENTRAIN, που βοηθούσε ταξιδιώτες να αντιμετωπίσουν το jet lag. Περισσότεροι από 5.000 χρήστες σε 100 χώρες συναίνεσαν να μοιραστούν τα δεδομένα ύπνου τους, δίνοντας στους επιστήμονες στοιχεία για το πώς η ηλικία, το φύλο και ο φωτισμός επηρεάζουν τις συνήθειες ύπνου παγκοσμίως — μια κλίμακα μικρότερη σε αριθμό χρηστών από τη σημερινή, αλλά πρωτοπόρα στη μέθοδο.