Όταν στέλνουμε ένα μήνυμα σε κάποιον στη Νέα Υόρκη ή βλέπουμε ένα βίντεο αποθηκευμένο σε διακομιστή της Ασίας, τα δεδομένα σχεδόν σίγουρα δεν περνούν από το Διάστημα. Κατεβαίνουν σε έναν σταθμό στην ακτή και ταξιδεύουν μέσα από οπτικές ίνες, λεπτές σαν τρίχα, απλωμένες στον βυθό των ωκεανών. Η εικόνα του διαδικτύου που «πετά» από δορυφόρο σε δορυφόρο είναι, για τις διεθνείς επικοινωνίες, ως επί το πλείστον λανθασμένη.
Πόσα καλώδια υπάρχουν
Η εταιρεία ερευνών TeleGeography, που χαρτογραφεί το δίκτυο, καταγράφει περισσότερα από 600 υποθαλάσσια καλωδιακά συστήματα, σε λειτουργία ή υπό κατασκευή. Στις αρχές του 2025 περίπου 570 ήταν ενεργά. Το συνολικό τους μήκος ξεπερνά το 1,3 εκατομμύριο χιλιόμετρα, αρκετό για να τυλίξει τη Γη πάνω από τριάντα φορές.
Συχνά διαβάζουμε ότι τα καλώδια μεταφέρουν «πάνω από 99%» της διεθνούς κίνησης δεδομένων. Η ίδια η TeleGeography έχει επισημάνει ότι το ποσοστό αυτό προέρχεται εν μέρει από παλιά αμερικανική στατιστική. Η ουσία όμως δεν αλλάζει: οι δορυφόροι προσφέρουν κάλυψη σε απομακρυσμένες περιοχές, αλλά η συντριπτική πλειονότητα του όγκου ταξιδεύει από κάτω.
Ποιος τα κατασκευάζει
Παλαιότερα τα καλώδια ανήκαν σε κοινοπραξίες τηλεπικοινωνιακών εταιρειών. Σήμερα, ολοένα και μεγαλύτερο μερίδιο ανήκει ή χρηματοδοτείται από εταιρείες όπως η Google, η Meta, η Microsoft και η Amazon, που χρειάζονται τεράστια χωρητικότητα για τα κέντρα δεδομένων τους. Το 2Africa, ένα από τα μεγαλύτερα συστήματα που έχουν σχεδιαστεί ποτέ, έχει σημεία προσαιγιάλωσης σε 33 χώρες γύρω από την Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη.
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα
Η θέση της Ελλάδας στην ανατολική Μεσόγειο, ανάμεσα σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Αφρική, την κάνει ελκυστικό σημείο διέλευσης. Στα Χανιά, για παράδειγμα, προσαιγιαλώνεται το καλώδιο AAE-1, ένα σύστημα περίπου 25.000 χιλιομέτρων που συνδέει τη Νοτιοανατολική Ασία με την Ευρώπη. Η Grid Telecom, θυγατρική του ΑΔΜΗΕ, έχει ανακοινώσει σχέδια για να γίνει η Κρήτη κόμβος οπτικών ινών, με νέες συνδέσεις προς την Πελοπόννησο και σταθμό υποδοχής διεθνών καλωδίων στο νότιο τμήμα του νησιού.
Πώς κόβονται
Σύμφωνα με τη Διεθνή Επιτροπή Προστασίας Καλωδίων (ICPC), καταγράφονται περίπου 150 έως 200 βλάβες τον χρόνο, ένας αριθμός που παραμένει σταθερός παρά την επέκταση του δικτύου. Το 70% με 80% προκαλείται από ανθρώπινες δραστηριότητες, κυρίως αλιευτικά εργαλεία και άγκυρες πλοίων. Τα υπόλοιπα οφείλονται σε σεισμούς, υποθαλάσσιες κατολισθήσεις ή τεχνικές αστοχίες.
Για τον λόγο αυτό, τα σημαντικά δίκτυα έχουν πάντα εναλλακτικές διαδρομές. Όταν ένα καλώδιο κόβεται, η κίνηση συνήθως μεταφέρεται σε άλλα, και ο χρήστης το πολύ να παρατηρήσει κάποια καθυστέρηση. Ειδικά πλοία επισκευής, εγκατεστημένα σε στρατηγικά σημεία του πλανήτη, ανασύρουν τα σπασμένα άκρα από τον βυθό και τα ενώνουν πάνω στο κατάστρωμα.
Τα τελευταία χρόνια, οι βλάβες σε καλώδια στη Βαλτική και στην Ερυθρά Θάλασσα έφεραν το θέμα στην πρώτη γραμμή της πολιτικής ατζέντας. Οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν πλέον τα υποθαλάσσια καλώδια ως κρίσιμη υποδομή, όπως τους αγωγούς ενέργειας. Ένα δίκτυο που οι περισσότεροι δεν έχουμε δει ποτέ αποδεικνύεται ένα από τα πιο πολύτιμα που διαθέτουμε.