Από το 1972, η ώρα που ισχύει σε όλο τον κόσμο έχει διορθωθεί 27 φορές με την προσθήκη ενός επιπλέον δευτερολέπτου. Η τελευταία φορά ήταν τα μεσάνυχτα της 31ης Δεκεμβρίου 2016. Το 2022 η Γενική Διάσκεψη Μέτρων και Σταθμών αποφάσισε να αλλάξει πορεία, γιατί το μικροσκοπικό αυτό «κόλπο» δημιουργεί στα ψηφιακά συστήματα περισσότερα προβλήματα απ’ όσα λύνει.
Γιατί χρειάστηκε ποτέ
Η παγκόσμια ώρα, το UTC, στηρίζεται σε ατομικά ρολόγια που μετρούν ένα απολύτως σταθερό δευτερόλεπτο. Η Γη όμως δεν είναι τόσο συνεπής. Η περιστροφή της επιβραδύνεται λίγο λόγω της παλιρροϊκής τριβής και άλλων γεωφυσικών παραγόντων, και η αστρονομική ώρα, η λεγόμενη UT1, μένει σταδιακά πίσω από τα ατομικά ρολόγια. Για να μη χωρίσουν τα δύο ρολόγια, το UTC διορθώνεται ώστε να παραμένει εντός περίπου 0,9 δευτερολέπτου από την ώρα που ορίζει η περιστροφή της Γης. Η διόρθωση γίνεται με ένα δίσεκτο δευτερόλεπτο.
Το πρόβλημα με το «60α» δευτερόλεπτο
Για τους ανθρώπους ένα δευτερόλεπτο δεν λέει τίποτα. Για τα συστήματα που υπολογίζουν χρόνο, ένα λεπτό με 61 δευτερόλεπτα είναι μια ώρα που δεν υπάρχει στους περισσότερους κώδικες. Το 2012, όταν προστέθηκε δευτερόλεπτο στις 30 Ιουνίου, εταιρείες και ιστότοποι όπως το Reddit, το Mozilla και η Qantas, καθώς και διάφοροι ιστότοποι με Linux, ανέφεραν προβλήματα που αποδόθηκαν σε λάθος λογισμικό. Στις αρχές του 2017, ο DNS resolver της Cloudflare υπολόγισε εσφαλμένα αρνητικές τιμές χρόνου, σε σχέση με το δίσεκτο δευτερόλεπτο της Πρωτοχρονιάς του 2017.
Τέτοια συστήματα είναι κρίσιμα: δορυφορική πλοήγηση, τηλεπικοινωνίες, χρηματοπιστωτικές συναλλαγές. Όσο αυξάνεται η εξάρτηση από την ακριβή ώρα, τόσο πιο ακριβό γίνεται ένα απρόβλεπτο δευτερόλεπτο.
Τι αποφασίστηκε το 2022
Στην Απόφαση 4 της 27ης Γενικής Διάσκεψης, το 2022, οι χώρες-μέλη αναγνώρισαν ότι οι ασυνέχειες των δίσεκτων δευτερολέπτων κινδυνεύουν να προκαλέσουν σοβαρές δυσλειτουργίες σε κρίσιμες ψηφιακές υποδομές. Αποφάσισαν ότι η μέγιστη επιτρεπόμενη διαφορά ανάμεσα στο UT1 και το UTC θα αυξηθεί το αργότερο ως το 2035. Ζήτησαν από τη διεθνή επιτροπή μέτρων να προτείνει νέο όριο που θα εξασφαλίζει τη συνέχεια του UTC για τουλάχιστον έναν αιώνα και να ετοιμάσει σχέδιο εφαρμογής. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι δεν θα χρειάζεται πια να προστίθενται δίσεκτα δευτερόλεπτα.
Τι μένει ανοιχτό
Η απόφαση άφησε ανοιχτό το «πώς». Η 28η Γενική Διάσκεψη συνεδριάζει στις Βερσαλλίες από τις 13 έως τις 15 Οκτωβρίου 2026 και αναμένεται να εξετάσει τις λεπτομέρειες. Στις εναλλακτικές που συζητούνται περιλαμβάνεται η τεχνική του «leap smear», που χρησιμοποιεί η Google και απλώνει τη διόρθωση σταδιακά, ή ένα σπάνιο «δίσεκτο λεπτό» κάθε πολλά χρόνια.
Υπάρχει και μια ειρωνεία: το 2020-2021 η Γη περιστρεφόταν ταχύτερα από το συνηθισμένο, και άνοιξε η συζήτηση για ένα πρώτο αρνητικό δίσεκτο δευτερόλεπτο, δηλαδή για την αφαίρεση ενός δευτερολέπτου, κάτι που δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ. Για το λογισμικό, η περίπτωση αυτή θεωρείται ακόμη πιο δύσκολη από την προσθήκη.
Για τον απλό χρήστη δεν θα αλλάξει κάτι ορατό. Η ώρα του κινητού και η θέση του Ήλιου θα απομακρύνονται όμως αργά η μία από την άλλη, και το πώς θα γεφυρωθεί αυτό το χάσμα θα το αποφασίσουν οι επόμενες γενιές.