Οι Φρουροί της Επανάστασης κάνουν λόγο για εκρήξεις από νάρκες, η Ουάσιγκτον επιμένει στην οικονομική πίεση και το Ισραήλ φέρεται να προετοιμάζεται για νέα στρατιωτική κλιμάκωση
Η αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ιράν παραμένει σε ένα εύθραυστο σημείο ισορροπίας, χωρίς να έχει επιτευχθεί οριστική ειρηνευτική συμφωνία. Τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της κρίσης, καθώς οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, οι απειλές για τη ναυσιπλοΐα και η αντιπαράθεση γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης διατηρούν υψηλή την ένταση.
Οι εξελίξεις του Σαββάτου 14 Νοεμβρίου ενισχύουν τις ανησυχίες για νέα κλιμάκωση, ενώ η Ουάσιγκτον εμφανίζεται να δίνει προτεραιότητα στην οικονομική πίεση, χωρίς να αποκλείει το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης.
Τρία δεξαμενόπλοια τυλίχθηκαν στις φλόγες στα Στενά του Ορμούζ
Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν ανακοίνωσαν ότι δύο δεξαμενόπλοια χτύπησαν ναυτικές νάρκες και τυλίχθηκαν στις φλόγες στα Στενά του Ορμούζ. Σε ανακοίνωση του ναυτικού τους, την οποία μετέδωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση, υποστηρίχθηκε ότι τα πλοία είχαν απενεργοποιήσει τα ραντάρ και τα συστήματα εντοπισμού τους και επιχειρούσαν να διασχίσουν τα Στενά από μη εγκεκριμένη διαδρομή.
Αργότερα, το τακτικό ιρανικό ναυτικό έκανε λόγο για ένα ακόμη δεξαμενόπλοιο που πήρε φωτιά ανατολικά των Στενών. Έτσι, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις των ιρανικών δυνάμεων, τα πλοία που ενεπλάκησαν στα περιστατικά ανέρχονται συνολικά σε τρία.
Οι ισχυρισμοί για τις νάρκες δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχουν δοθεί πλήρη στοιχεία για τα ονόματα, τις σημαίες των πλοίων ή ενδεχόμενα θύματα.
Τα περιστατικά έρχονται μετά από προηγούμενες αναφορές των ιρανικών δυνάμεων για επιθέσεις σε εμπορικά πλοία. Την Παρασκευή, 13 Νοεμβρίου, είχε προηγηθεί ανακοίνωση σύμφωνα με την οποία δεξαμενόπλοιο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) χτύπησε νάρκη στην περιοχή.
Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι έχει προχωρήσει σε επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναυτικών ναρκών από βασικές διαδρομές της περιοχής.
Το Ιράν ανακοίνωσε επίσης ότι κατέρριψε αμερικανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος MQ-1 Predator πάνω από το νησί Κεσμ, κοντά στα Στενά του Ορμούζ. Η ανακοίνωση μεταδόθηκε από διεθνή μέσα ενημέρωσης, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ανεξάρτητη επιβεβαίωση της κατάρριψης από την αμερικανική πλευρά.
Οι ΗΠΑ διαψεύδουν την καταστροφή ραντάρ στο Μπαχρέιν
Ένας ακόμη ιρανικός ισχυρισμός αφορά την καταστροφή αμερικανικού ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης στο Μπαχρέιν. Οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν ότι έπληξαν τη συγκεκριμένη εγκατάσταση, ωστόσο η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) διέψευσε ότι υπήρξε τέτοια ζημιά.
Σύμφωνα με την αμερικανική εκδοχή, το Ιράν εκτόξευσε δύο μη επανδρωμένα αεροσκάφη προς το Μπαχρέιν, τα οποία αναχαιτίστηκαν από αμερικανικές δυνάμεις, χωρίς να υπάρξουν τραυματισμοί ή ζημιές.
Στον ΟΗΕ, η ιρανική πλευρά προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε νέα επίθεση εναντίον της χώρας θα προκαλέσει αντίποινα. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η παρακολούθηση του πυρηνικού της προγράμματος δεν μπορεί να επαναληφθεί υπό συνθήκες στρατιωτικών απειλών.
Η αμερικανική στρατηγική: Οικονομική πίεση χωρίς αποκλεισμό της στρατιωτικής επιλογής
Η Ουάσιγκτον φαίνεται να δίνει πλέον προτεραιότητα στην οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε, μετά τις συναντήσεις των υπουργών Εξωτερικών της G7 στο Παρίσι στις 10 Νοεμβρίου, ότι ενημέρωσε τους συμμάχους πως οι αμερικανικές κυρώσεις και ο ναυτικός αποκλεισμός έχουν προκαλέσει τόσο μεγάλη οικονομική ζημιά στο Ιράν, ώστε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν χρειάζεται αυτή τη στιγμή να προχωρήσει σε μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Ο Ρούμπιο χαρακτήρισε την οικονομική πίεση που δέχεται η Τεχεράνη πρωτοφανή, επισημαίνοντας ότι οι συνέπειες συσσωρεύονται και εντείνονται καθημερινά. Δεν απέκλεισε, ωστόσο, το ενδεχόμενο στρατιωτικής αντίδρασης σε περίπτωση που το Ιράν προχωρήσει πρώτο σε νέα κλιμάκωση.
Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε την Πέμπτη ότι οι ΗΠΑ δεν χρειάζονται συμφωνία με το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι έχουν ήδη εξασφαλίσει τα συμφέροντά τους και τον έλεγχο της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ.
Παράλληλα, η προγραμματισμένη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ και τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στη Σεντζέν, την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, αναμένεται να αποτελέσει ευκαιρία συζήτησης και των εξελίξεων γύρω από το Ιράν.
Η Τεχεράνη δεν υποχωρεί στο πυρηνικό πρόγραμμα
Το Ιράν εξακολουθεί να απορρίπτει βασικές απαιτήσεις των ΗΠΑ σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα. Ανώτατος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η χώρα δεν πρόκειται να απομακρύνει από το έδαφός της ούτε ένα σωματίδιο εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού.
Η Τεχεράνη συνδέει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό ζήτημα με την επίσημη εφαρμογή εκεχειρίας, ενώ παραμένει σε εκκρεμότητα η πρόσβαση των επιθεωρητών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) στην εγκατάσταση εμπλουτισμού στο Ισφαχάν.
Ο ΔΟΑΕ έχει εκφράσει αυξανόμενη ανησυχία για την έλλειψη πρόσβασης, καθώς δεν μπορεί να εξακριβώσει την ακριβή κατάσταση της εγκατάστασης και την παρουσία ή μη πυρηνικού υλικού σε αυτήν. Παράλληλα, υπάρχουν εκτιμήσεις ότι σημαντικές ποσότητες υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου ενδέχεται να βρίσκονται σε υπόγειο συγκρότημα σηράγγων στην περιοχή.
Ο επικεφαλής της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, υποστήριξε ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι ζήτησαν από τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν να συμβάλει στη διευκόλυνση συνομιλιών με την Τεχεράνη. Ο Λευκός Οίκος δεν έδωσε ευθεία απάντηση στον συγκεκριμένο ισχυρισμό.
Το Ισραήλ πιέζει για νέα στρατιωτική δράση
Το Ισραήλ εμφανίζεται να επιδιώκει αυστηρότερη στάση απέναντι στην Τεχεράνη. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, ο επικεφαλής της Μοσάντ, Ρόμαν Γκόφμαν, βρέθηκε στην Ουάσιγκτον, όπου είχε προγραμματισμένες επαφές με τον διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ και άλλους Αμερικανούς αξιωματούχους.
Το ίδιο δημοσίευμα, επικαλούμενο πηγές με γνώση των επαφών, αναφέρει ότι ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου πιέζει τον Ντόναλντ Τραμπ να εξετάσει την επανέναρξη μεγάλης στρατιωτικής εκστρατείας κατά του Ιράν.
Η ισραηλινή στάση συνδέεται με την εκτίμηση ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει στρατιωτικές δυνατότητες και ότι η σημερινή κατάσταση δεν εξαλείφει τον κίνδυνο νέας σύγκρουσης.
Το κόστος της κρίσης για την παγκόσμια οικονομία
Οι συνέπειες της αντιπαράθεσης ξεπερνούν τα σύνορα της Μέσης Ανατολής. Σύμφωνα με το UKMTO, το επίπεδο απειλής στη θαλάσσια περιοχή παραμένει σοβαρό, με τις επιθέσεις και τις απειλές κατά εμπορικών πλοίων να διατηρούν σε επιφυλακή τη διεθνή ναυτιλία.
Η ακριβής έκταση της μείωσης της ναυσιπλοΐας δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς από τα διαθέσιμα στοιχεία, ωστόσο οι περιορισμοί και η αυξημένη επικινδυνότητα έχουν επιβαρύνει τις θαλάσσιες μεταφορές.
Το πετρέλαιο Brent κινήθηκε την Παρασκευή κοντά στα 96 δολάρια το βαρέλι, έναντι περίπου 72 δολαρίων στα τέλη Φεβρουαρίου, πριν από την έναρξη του πολέμου.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια αντίθετη εξέλιξη στην ενεργειακή αγορά: σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου ξεπέρασε τη ζήτηση για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου. Η εξέλιξη αυτή δεν εξαλείφει τους κινδύνους, καθώς η αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να απειλεί την ομαλή διακίνηση ενεργειακών προϊόντων.
Πώς φτάσαμε στη σημερινή κατάσταση
Ο πόλεμος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν εκτεταμένες αεροπορικές επιδρομές εναντίον στόχων στο Ιράν. Κατά τις πρώτες επιθέσεις σκοτώθηκαν ο ανώτατος ηγέτης της χώρας, Αλί Χαμενεΐ, και άλλοι Ιρανοί αξιωματούχοι.
Στις 8 Απριλίου 2026 ανακοινώθηκε προσωρινή παύση των εχθροπραξιών διάρκειας δύο εβδομάδων, ενώ ακολούθησαν προσπάθειες παράτασης της εκεχειρίας και διπλωματικών επαφών.
Στις 17 Ιουνίου 2026, ΗΠΑ και Ιράν υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης 14 σημείων, το οποίο αφορούσε τη διαδικασία διαπραγματεύσεων για ζητήματα όπως το πυρηνικό πρόγραμμα, οι κυρώσεις και η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Το μνημόνιο δεν αποτέλεσε οριστική ειρηνευτική συμφωνία.
Παρά την υποχώρηση των μεγάλης κλίμακας στρατιωτικών επιχειρήσεων, η αντιπαράθεση συνεχίστηκε, με την Τεχεράνη να διατηρεί την πίεση στη θαλάσσια περιοχή και την Ουάσιγκτον να επιμένει στις οικονομικές και στρατιωτικές πιέσεις.
Το οικονομικό κόστος για τις ΗΠΑ παραμένει επίσης σημαντικό. Σύμφωνα με στοιχεία του αμερικανικού Πενταγώνου που δημοσιοποιήθηκαν τον Οκτώβριο, οι στρατιωτικές δαπάνες για τον πόλεμο είχαν φτάσει περίπου τα 47,1 δισ. δολάρια έως τα μέσα εκείνου του μήνα.
Παράλληλα, δημοσκόπηση Reuters/Ipsos έδειξε ότι το 71% των Αμερικανών υποστηρίζει νομοθετική πρωτοβουλία για τον τερματισμό του πολέμου, στοιχείο που αποτυπώνει την αυξανόμενη πολιτική πίεση προς την κυβέρνηση Τραμπ.
Τι αναμένεται τις επόμενες ημέρες
Η προσοχή στρέφεται πλέον σε τρία βασικά μέτωπα: στην προγραμματισμένη συνάντηση Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Πούτιν στη Σεντζέν στις 19 Νοεμβρίου, στις επόμενες κινήσεις της ισραηλινής κυβέρνησης και στην εξέλιξη των περιστατικών στα Στενά του Ορμούζ.
Η συνέχιση των επιθέσεων σε εμπορικά πλοία, η αβεβαιότητα γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα και η αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης διατηρούν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης.
Για τη διεθνή ναυτιλία και την παγκόσμια οικονομία, η κρίση στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πηγή αβεβαιότητας.