Τα Στενά του Ορμούζ, η πιο κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία πετρελαίου στον πλανήτη, ξαναγίνονται πεδίο ανοιχτής σύγκρουσης. Το βράδυ του Σαββάτου προς Κυριακή, δυνάμεις του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) χτύπησαν το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων M/V GFS Galaxy, το οποίο ταξίδευε υπό κυπριακή σημαία περίπου εννέα ναυτικά μίλια ανατολικά της χερσονήσου Μουσαντάμ, στα χωρικά ύδατα κοντά στο Ομάν.
Τι συνέβη
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Ναυτιλιακών Εμπορικών Επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου (UKMTO), το πλοίο δέχθηκε πλήγμα που προκάλεσε πυρκαγιά και σοβαρές ζημιές στο πρυμναίο τμήμα και στο μηχανοστάσιο, αναγκάζοντας το πλήρωμα να το εγκαταλείψει με σωσίβιες λέμβους. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) χαρακτήρισε την επίθεση «απροκάλυπτη» και ανακοίνωσε ότι ένα μέλος του πληρώματος αγνοείται, ενώ το πλοίο δεν είναι πλέον σε θέση να συνεχίσει το ταξίδι του. Το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Fars έδωσε διαφορετική εκδοχή, υποστηρίζοντας ότι το πλοίο χτυπήθηκε με πύραυλο κρουζ αφού αγνόησε επανειλημμένες εντολές των ιρανικών αρχών να αλλάξει πορεία —μια αφήγηση που θυμίζει προηγούμενα περιστατικά στην περιοχή, όπου η Τεχεράνη επικαλείται παραβίαση των δικών της «κανόνων διέλευσης».
Η απάντηση της Ουάσιγκτον ήρθε άμεσα: γύρω στις 02:15 ώρα Ελλάδος, αμερικανικές δυνάμεις ξεκίνησαν τον τρίτο γύρο πληγμάτων μέσα σε μία εβδομάδα κατά ιρανικών στόχων, χτυπώντας περίπου 140 στρατιωτικές εγκαταστάσεις —συστήματα πυραύλων και drones, ναυτικές υποδομές, αποθήκες πυρομαχικών και δίκτυα επικοινωνιών— με μαχητικά αεροσκάφη, μη επανδρωμένα συστήματα και πολεμικά πλοία.
Η ιρανική αντίδραση και ο κύκλος αντιποίνων
Το Ιράν απάντησε ανακοινώνοντας εκ νέου κλείσιμο των Στενών «μέχρι νεωτέρας», ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης διεκδίκησαν πλήγμα σε δεύτερο πλοίο στην περιοχή και βαλλιστική επίθεση κατά της αμερικανικής βάσης Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ. Ξημερώματα Κυριακής, εκρήξεις ακούστηκαν σε πέντε χώρες του Κόλπου —Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Κατάρ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ιορδανία— σηματοδοτώντας πόσο γρήγορα η ένταση διαχέεται πέρα από τα στενά όρια του θαλάσσιου διαδρόμου. Στελέχη του ιρανικού κοινοβουλίου, μεταξύ αυτών και ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας, έχουν επανειλημμένα διεκδικήσει τις τελευταίες εβδομάδες ότι η Τεχεράνη πλέον ελέγχει de facto τη ναυτιλιακή κίνηση στο Στενό και ζητούν από τις δυτικές δυνάμεις να «αναγνωρίσουν τη νέα ιρανική τάξη» εκεί.
Το επεισόδιο δεν είναι μεμονωμένο — εντάσσεται σε έναν πόλεμο που έχει ανοίξει από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν αμερικανικό και ισραηλινό πλήγμα σκότωσε τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, και άλλα στελέχη της ηγεσίας. Έκτοτε, μια εύθραυστη εκεχειρία εναλλάσσεται με κύματα αντιποίνων, ενώ η Τεχεράνη έχει μετατρέψει τον έλεγχο του Ορμούζ στο ισχυρότερο διαπραγματευτικό της χαρτί, πάνω κι από το πυρηνικό πρόγραμμα, αρνούμενη να συζητήσει το τελευταίο πριν αναγνωριστεί ο ρόλος της στη διαχείριση του Στενού.
Γιατί έχει σημασία
Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός εκτιμά ότι χιλιάδες ναυτικοί παραμένουν πρακτικά εγκλωβισμένοι στον Κόλπο εν μέσω της αναζωπύρωσης των εχθροπραξιών. Κάθε νέο περιστατικό —όπως αυτό του GFS Galaxy— αυξάνει το ασφάλιστρο κινδύνου για τη διεθνή ναυτιλία, πιέζει τις τιμές του πετρελαίου και δοκιμάζει τα όρια της αμερικανοϊρανικής εκεχειρίας που, όπως δείχνουν τα γεγονότα των τελευταίων ημερών, μοιάζει ολοένα πιο εύθραυστη.
