Το Κατάρ έχασε τον ηγέτη που το μετέτρεψε από αφανές πετρελαιοπαραγωγό κρατίδιο του Κόλπου σε μια από τις πιο επιδραστικές χώρες της διεθνούς διπλωματίας. Ο πρώην Εμίρης Σεΐχης Χαμάντ μπιν Χαλίφα Αλ Θανί πέθανε το πρωί της Κυριακής σε ηλικία 74 ετών, όπως ανακοίνωσε το Αμιρικό Διβάνιο (Amiri Diwan), το ανώτατο κυβερνητικό όργανο της χώρας. Η ανακοίνωση δεν διευκρίνισε την αιτία θανάτου.
Ο άνθρωπος που άλλαξε τον χάρτη της περιοχής
Ο Σεΐχης Χαμάντ ανέλαβε την εξουσία το 1995, εκθρονίζοντας τον ίδιο του τον πατέρα, Σεΐχη Χαλίφα, σε ένα αναίμακτο ανακτορικό πραξικόπημα — μια πρακτική συχνή στην ιστορία των μοναρχιών του Κόλπου, ασυνήθιστη όμως στη σύγχρονη εποχή. Στα 18 χρόνια της διακυβέρνησής του, το Κατάρ μεταμορφώθηκε από μια σχεδόν άγνωστη χώρα σε παγκόσμιο κόμβο ενέργειας, επενδύσεων και διεθνών μέσων ενημέρωσης.
Το 1996 ίδρυσε το Al Jazeera, το οποίο μέσα σε λίγα χρόνια έγινε ένα από τα πιο επιδραστικά δίκτυα ειδήσεων του αραβικού κόσμου. Το 2004 προώθησε το πρώτο μόνιμο Σύνταγμα της χώρας και εισήγαγε δημοτικές εκλογές στις οποίες οι γυναίκες είχαν δικαίωμα ψήφου και υποψηφιότητας. Υπό τη διακυβέρνησή του, το Κατάρ απέκτησε το εμβληματικό αεροδρόμιο της Ντόχα, κόστους άνω των 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ η Qatar Airways εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες αεροπορικές εταιρείες του κόσμου.
Ο διαμεσολαβητής του Κόλπου
Ο Χαμάντ επιδίωξε συστηματικά να μετατρέψει το μικρό του κρατίδιο σε αναντικατάστατο διαμεσολαβητή σε συγκρούσεις της περιοχής — από το Νταρφούρ του Σουδάν μέχρι τις εσωτερικές διαμάχες στον Λίβανο και τη ρήξη Χαμάς-Φατάχ. Τον Οκτώβριο του 2012 έγινε ο πρώτος αρχηγός κράτους που επισκέφθηκε τη Λωρίδα της Γάζας μετά την ανάληψη του ελέγχου από τη Χαμάς, υποσχόμενος επενδύσεις 400 εκατομμυρίων δολαρίων. Λίγο πριν την παραίτησή του, το Κατάρ άνοιξε επίσημο γραφείο των Ταλιμπάν στη Ντόχα — μια πρωτοβουλία που αργότερα έθεσε τις βάσεις για τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ταλιμπάν και την αμφιλεγόμενη αποχώρηση των δυτικών δυνάμεων από το Αφγανιστάν το 2021.
Η ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική του Κατάρ, με στενούς δεσμούς τόσο με το Ιράν όσο και με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και τη Χαμάς, του κόστισε κατά καιρούς την ψυχρότητα γειτονικών χωρών του Κόλπου, χωρίς ωστόσο να ανακόψει την ανοδική του πορεία ως κέντρου διεθνούς επιρροής.
Μια σπάνια, εθελοντική παραχώρηση εξουσίας
Το 2013, ο Χαμάντ έκανε κάτι σχεδόν άνευ προηγουμένου για μοναρχία του Κόλπου: παραιτήθηκε οικειοθελώς, παραδίδοντας τον θρόνο στον τότε 33χρονο γιο του, Σεΐχη Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θανί, τον σημερινό ηγέτη της χώρας. Η κίνηση ερμηνεύτηκε τότε ως προσπάθεια του Κατάρ να προλάβει τις πιέσεις για αλλαγή ηγεσίας που είχε γεννήσει η Αραβική Άνοιξη σε ολόκληρη την περιοχή, ενώ ο ίδιος ο Χαμάντ φέρεται να αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας εδώ και χρόνια.
Μηνύματα συλλυπητηρίων έφτασαν άμεσα από ηγέτες σε όλη την περιοχή, μεταξύ αυτών από τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι και τον πρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχγιάν, που εξήραν τη «διορατική ηγεσία» και τη συμβολή του στην ειρήνη και τη συνεργασία στην περιοχή.
Ο θάνατος του Χαμάντ κλείνει έναν κύκλο για μια περιοχή που ήδη βρίσκεται σε αναβρασμό, με το γειτονικό Ιράν εμπλεκόμενο σε ανοιχτή σύγκρουση με τις ΗΠΑ και την ασφάλεια στον Κόλπο να παραμένει εύθραυστη.