H αντίδραση του Ντούροφ: Ο ιδρυτής του Telegram, Πάβελ Ντούροφ, σχολίασε στο X την ψήφιση του Chat Control, παρομοιάζοντας τη διαδικασία με τακτικές που παλιότερα συνδέονταν με «μπανανίες» (banana republics). Σε ανάρτησή του, απαντώντας σε προηγούμενο μήνυμα του χρήστη @levelsio που περιέγραφε την ψήφιση ως πλήγμα στη δημοκρατία, ο Ντούροφ έγραψε ότι τέτοιου είδους κόλπα, «κάποτε τυπικά των μπανανιών», είναι πλέον αυτά που χρησιμοποιεί η ΕΕ για να περάσει νόμους παρακολούθησης.
Τι πραγματικά ψηφίστηκε
Την Πέμπτη 9 Ιουλίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε το λεγόμενο «Chat Control 1.0» — μια προσωρινή παρέκκλιση από τους κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων (ePrivacy) που επιτρέπει, αλλά δεν επιβάλλει, σε πλατφόρμες όπως το Gmail, το Instagram, το Discord, το Snapchat, το Skype και το Xbox να σαρώνουν ιδιωτικά μηνύματα για ήδη γνωστό υλικό σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων. Ο κανονισμός θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι τις 3 Απριλίου 2028.
Η αμφιλεγόμενη διαδικασία
Το πιο αμφιλεγόμενο στοιχείο δεν είναι το ίδιο το περιεχόμενο του νόμου, αλλά ο τρόπος ψήφισής του. 314 ευρωβουλευτές ψήφισαν κατά του κανονισμού, 276 υπέρ, και 17 απείχαν — ωστόσο η πρόταση απόρριψης απέτυχε επειδή δεν εξασφάλισε την απαιτούμενη απόλυτη πλειοψηφία των 361 ψήφων. Δηλαδή, παρότι η πλειοψηφία των παρόντων ευρωβουλευτών καταψήφισε το μέτρο, αυτό πέρασε λόγω διαδικαστικής λεπτομέρειας.
Ο λόγος: το νομοσχέδιο βρισκόταν σε «δεύτερη ανάγνωση», κάτι που σημαίνει ότι οι αντίθετοι χρειάζονταν απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των 720 ευρωβουλευτών —όχι απλώς πλειοψηφία των παρόντων— για να το μπλοκάρουν ή να το τροποποιήσουν. Περίπου 112 ευρωβουλευτές απουσίαζαν, πολλοί λόγω της θερινής περιόδου διακοπών, γεγονός που διευκόλυνε την τελική έκβαση.
Η ψηφοφορία προηγήθηκε από μια επίσης αμφιλεγόμενη διαδικαστική κίνηση: την Τρίτη 7 Ιουλίου, το Κοινοβούλιο ενέκρινε στενά (331 έναντι 304, με 11 αποχές) τη χρήση «επείγουσας διαδικασίας» προκειμένου να επαναφέρει το θέμα προς ψήφιση την Πέμπτη — λίγο πριν την καλοκαιρινή διακοπή των εργασιών, όταν οι περισσότεροι ευρωβουλευτές απουσίαζαν.
Οι αντιδράσεις
Η ευρωβουλευτής των Πρασίνων/ΕΕΣ Μαρκέτα Γκρεγκόροβα κατηγόρησε το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) ότι εκμεταλλεύεται τη θέση του ως μεγαλύτερης πολιτικής ομάδας για να επαναφέρει, μέσω διαδικαστικού παραθύρου, μια πρόταση που το Κοινοβούλιο είχε ήδη απορρίψει, χαρακτηρίζοντας το γεγονός πρωτοφανές και «ζήτημα προστασίας της ίδιας μας της δημοκρατίας». Ο πρώην ευρωβουλευτής και ακτιβιστής για τα ψηφιακά δικαιώματα Πάτρικ Μπρόγιερ μίλησε για «φιάσκο που βλάπτει τη δημοκρατία», ενώ επεσήμανε ότι οι πραγματικοί χαμένοι είναι τα παιδιά, καθώς η θέσπιση μόνιμης, ουσιαστικής νομοθεσίας προστασίας τους τίθεται πλέον σε κίνδυνο.
Από την άλλη πλευρά, τέσσερις Ευρωπαίοι Επίτροποι είχαν στείλει επιστολή στους ευρωβουλευτές πριν την ψηφοφορία, τονίζοντας ότι η διατάραξη της ανίχνευσης εξασθενεί σοβαρά τη συλλογική ικανότητα εντοπισμού κακοποίησης, στήριξης θυμάτων και διακοπής δράσης των δραστών.
Τι ακολουθεί
Το «Chat Control 1.0» είναι προσωρινό μέτρο. Η μόνιμη εκδοχή, το «Chat Control 2.0», παραμένει υπό διαπραγμάτευση και θα μπορούσε να επεκτείνει τη σάρωση ακόμη και σε κρυπτογραφημένες υπηρεσίες μέσω τεχνολογίας «client-side scanning» — ανάλυση περιεχομένου στη συσκευή του χρήστη πριν αυτό κρυπτογραφηθεί. Οι διαπραγματεύσεις για τη μόνιμη νομοθεσία αναμένεται να συνεχιστούν τον Σεπτέμβριο, υπό την ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.