Ο Αλέξης Τσίπρας, πρόεδρος της ΕΛ.Α.Σ. και πρώην πρωθυπουργός, χαρακτήρισε την πρόσφατη εξέλιξη γύρω από την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 ως «εθνική ήττα», την οποία απέδωσε προσωπικά στον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Η δήλωση έγινε σήμερα στο πλαίσιο του 30ου Annual Government Roundtable του Economist στην Αθήνα.
Σύμφωνα με το βίντεο που δημοσίευσε ο ίδιος ο Τσίπρας στα social media, τόνισε: «Την εξέλιξη που είχαμε τις τελευταίες ημέρες με τα F-35, τη χαρακτηρίζω εθνική ήττα. Μια εθνική ήττα την οποία χρεώνεται προσωπικά ο κ. Μητσοτάκης». Ο Αλέξης Τσίπρας ανέφερε ότι κατά την αποχώρησή του από την εξουσία (2019), η Τουρκία δεν διέθετε ούτε F-16 (σε προηγμένη μορφή), ούτε F-35, ούτε Eurofighter, ενώ υπήρχαν ανοιχτές συζητήσεις για τον EastMed και στρατηγική συνεργασία με τις ΗΠΑ, χωρίς τουρκολιβυκό σύμφωνο. Σήμερα, όπως είπε, όλα αυτά έχουν αλλάξει, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ανησυχία για την εθνική ασφάλεια λόγω έλλειψης συνολικής εθνικής στρατηγικής.
Το πλαίσιο της συζήτησης
Η τοποθέτηση του Τσίπρα έρχεται εν μέσω έντονων διπλωματικών εξελίξεων μετά τις συνομιλίες του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Τούρκο ομόλογό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Ο Τραμπ εξέφρασε διάθεση να εξετάσει την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 και την άρση κυρώσεων CAATSA, που είχαν επιβληθεί λόγω της αγοράς του ρωσικού συστήματος S-400.
Η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει στην προμήθεια 20 F-35 (με option για άλλα 20), με παραδόσεις από το 2028, κίνηση που ενισχύει σημαντικά την αεροπορική υπεροχή της. Ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας, μιλώντας στο ίδιο συνέδριο του Economist, δήλωσε ξεκάθαρα ότι «η Ελλάδα δεν είναι ευχαριστημένη» με την προοπτική πώλησης F-35 ή κινητήρων για το τουρκικό KAAN στην Τουρκία, ζητώντας εγγυήσεις ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν εναντίον συμμάχου.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει αναφέρει ότι υπάρχουν «νομικά εμπόδια» για την προμήθεια F-35 από την Τουρκία και ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ευαισθησίες όλων των συμμάχων του ΝΑΤΟ, ιδίως όταν η Τουρκία διατηρεί casus belli εναντίον της Ελλάδας. Η ελληνική πλευρά υπογραμμίζει την ανάγκη για σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η κριτική του Τσίπρα αντανακλά μια ευρύτερη πολιτική αντιπαράθεση στην Ελλάδα για τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων και των αμυντικών εξοπλισμών. Ενώ η Ελλάδα προχωρά στη δική της ενίσχυση (Rafale, F-35, εκσυγχρονισμός F-16), η πιθανή άρση περιορισμών στην Τουρκία εγείρει ανησυχίες για αλλοίωση του συσχετισμού δυνάμεων. Ωστόσο, τελικές αποφάσεις για το F-35 εξαρτώνται από το Κογκρέσο των ΗΠΑ, όπου υπάρχουν αντιδράσεις από βουλευτές και από Ισραήλ.
Το θέμα παραμένει ανοιχτό και αναμένεται να εξελιχθεί τις επόμενες εβδομάδες, με την ελληνική διπλωματία να επιδιώκει εγγυήσεις ασφαλείας. Η δήλωση Τσίπρα εντάσσεται στην προσπάθεια της αντιπολίτευσης να ασκήσει πίεση στην κυβέρνηση για πιο αποφασιστική στάση.