Φανταστείτε έναν κόσμο όπου σχεδόν κάθε σημαντική λειτουργία του κράτους — εκλογές, δημόσια δεδομένα, κυβερνητικές αποφάσεις, ακόμα και η εθνική ασφάλεια — περνά μέσα από ψηφιακά συστήματα.
Τώρα φανταστείτε ότι αυτό το «ψηφιακό νευρικό σύστημα» ελέγχεται, σε μεγάλο βαθμό, από ένα μικρό αριθμό ιδιωτικών εταιρειών.
Δεν είναι κατηγορία. Είναι ένα υποθετικό σενάριο που όμως μοιάζει πολύ με την πραγματικότητα σε πολλές χώρες.
Το ερώτημα που γεννιέται είναι απλό αλλά βαθύ:
Όταν λίγες εταιρείες συγκεντρώνουν τόσο μεγάλη τεχνολογική και πληροφοριακή ισχύ, και όταν αυτές οι εταιρείες έχουν μακροχρόνιες σχέσεις με την πολιτική εξουσία, πόσο ελεύθερη μπορεί να παραμείνει μια δημοκρατία;
Δεν χρειάζεται να πάμε μακριά για παραδείγματα.
Το 2018 η υπόθεση Cambridge Analytica έδειξε πώς μια ιδιωτική εταιρεία μπόρεσε να συλλέξει δεδομένα εκατομμυρίων χρηστών κοινωνικών δικτύων χωρίς τη ρητή ενημερωμένη συγκατάθεσή τους και να τα χρησιμοποιήσει για να επηρεάσει εκλογικές διαδικασίες σε διάφορες χώρες. Δεν οδήγησε σε φυλακίσεις, αλλά προκάλεσε παγκόσμια κατακραυγή, τεράστια πρόστιμα και νέους νόμους για την προστασία δεδομένων.
Κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί δημόσιες ανησυχίες σχετικά με πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων όταν ιδιωτικοί οργανισμοί ή σύμβουλοι συμμετέχουν τόσο σε δημόσια έργα όσο και σε ιδιωτικές δραστηριότητες. Η αντιμετώπιση τέτοιων ζητημάτων αποτελεί αντικείμενο δημόσιου διαλόγου και θεσμικού ελέγχου σε πολλές χώρες.
Ένα ζήτημα που συχνά αναδεικνύεται στον δημόσιο διάλογο είναι ότι η συγκέντρωση μεγάλης τεχνολογικής και πληροφοριακής ισχύος σε περιορισμένο αριθμό φορέων μπορεί να δημιουργήσει προκλήσεις για τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη δημοκρατική ισορροπία.
Το καλό νέο είναι ότι ζούμε στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Με ένα απλό κλικ και τη βοήθεια της AI μπορείς πλέον να ψάξεις μόνος σου. Να δεις δημόσια στοιχεία, συμβάσεις και πορίσματα. Δεν χρειάζεται να βασίζεσαι αποκλειστικά στις απόψεις άλλων. Μπορείς να αναζητήσεις μόνος σου δημόσια διαθέσιμα στοιχεία και να διαμορφώσεις τη δική σου άποψη.
Γιατί μόνο ένας ενημερωμένος πολίτης μπορεί να ελέγχει την εξουσία, αντί να ελέγχεται από αυτήν.
Γιατί μόνο έτσι χτίζεται μια πιο διαφανής και υγιής δημοκρατία.