Στην καρδιά της ελληνικής μυθολογίας ξεχωρίζει η ιστορία ενός ήρωα που δεν πολέμησε τέρατα ούτε κατέκτησε βασίλεια με το σπαθί, αλλά έδωσε το όνομά του σε μία ολόκληρη περιοχή της Πελοποννήσου που ακόμη και σήμερα φέρει την ονομασία του: την Αρκαδία.
Ποιος ήταν ο Αρκάς
Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική παράδοση, ο Αρκάς ήταν γιος του Δία και της Καλλιστώς, μιας νύμφης-συντρόφισσας της θεάς Άρτεμης. Η Καλλιστώ, όπως αφηγούνται πηγές όπως ο Ησίοδος και αργότερα ο Οβίδιος, μεταμορφώθηκε σε αρκούδα —άλλες εκδοχές λένε από την οργισμένη Ήρα, άλλες από τον ίδιο τον Δία που ήθελε να την προστατέψει— και ο μικρός Αρκάς μεγάλωσε μακριά από εκείνη, υπό τη φροντίδα της Μαίας, μητέρας του Ερμή.
Η τραγική στιγμή που άλλαξε τα πάντα
Η μυθολογία θέλει τον Αρκά, χρόνια αργότερα, να γίνεται ικανότατος κυνηγός. Σε μια από τις εξορμήσεις του συναντά μια αρκούδα στο δάσος —χωρίς να γνωρίζει ότι πρόκειται για τη μητέρα του— και ετοιμάζεται να τη σκοτώσει. Ο Δίας παρεμβαίνει την τελευταία στιγμή για να αποτρέψει την τραγωδία, μεταμορφώνοντας και τους δύο σε αστερισμούς: η Καλλιστώ γίνεται η Μεγάλη Άρκτος, ενώ ο Αρκάς συνδέεται με τη Μικρή Άρκτο ή, σύμφωνα με άλλες εκδοχές, με τον αστερισμό του Βοώτη, όπου βρίσκεται ο λαμπρός αστέρας Αρκτούρος («φύλακας της Άρκτου»).
Ο βασιλιάς που δίδαξε τον πολιτισμό
Πέρα από τον τραγικό μύθο, ο Παυσανίας αναφέρει ότι ο Αρκάς έγινε βασιλιάς της περιοχής και δίδαξε στους κατοίκους της τη γεωργία, την υφαντική και την αρτοποιία. Χάρη σε αυτή του τη συνεισφορά, η περιοχή ονομάστηκε προς τιμήν του Αρκαδία, ενώ ο ίδιος θεωρείται γενάρχης πολλών βασιλικών γενών της περιοχής μέσω των παιδιών που απέκτησε με τη δρυάδα Ερατώ.
Γιατί μας αφορά σήμερα
Η ιστορία του Αρκά δεν είναι απλώς ένας ακόμη μύθος· είναι ζωντανό παράδειγμα του πώς η αρχαία ελληνική μυθολογία «χάρισε» ονόματα σε τόπους που υπάρχουν μέχρι σήμερα. Η Αρκαδία, που έχει γίνει συνώνυμο της ειδυλλιακής, ανέγγιχτης φύσης σε ολόκληρο τον δυτικό πολιτισμό (μέσω της λογοτεχνίας και της τέχνης της Αναγέννησης), οφείλει το όνομά της ακριβώς σε αυτόν τον ήρωα.