Ανάμεσα στις πολλές ιστορίες που κατέγραψε ο Ηρόδοτος στο πρώτο βιβλίο των «Ιστοριών» του, λίγες είναι τόσο κινηματογραφικές όσο αυτή του Αρίονα. Ο ιστορικός σημειώνει ότι τη διηγούνταν τόσο οι Κορίνθιοι όσο και οι Λέσβιοι, δηλαδή οι δύο πόλεις που συνδέονταν με τον ήρωά της.
Ποιος ήταν ο Αρίων
Ο Αρίων καταγόταν από τη Μήθυμνα της Λέσβου και έζησε γύρω στο 600 π.Χ. Ήταν κιθαρωδός, δηλαδή τραγουδούσε συνοδεύοντας τον εαυτό του στην κιθάρα, το έγχορδο της εποχής. Ο Ηρόδοτος τον θεωρεί τον καλύτερο της γενιάς του και του αποδίδει τη σύνθεση του πρώτου διθυράμβου, του χορικού ύμνου προς τον Διόνυσο από τον οποίο, κατά την αρχαία παράδοση, προήλθε αργότερα η τραγωδία. Πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής του στην αυλή του Περιάνδρου, του τυράννου της Κορίνθου.
Το ταξίδι και η προδοσία
Σύμφωνα με τη διήγηση, ο Αρίων ταξίδεψε στην Ιταλία και τη Σικελία, όπου κέρδισε πολλά χρήματα με τις εμφανίσεις του. Για την επιστροφή στην Κόρινθο, ναύλωσε ένα πλοίο με Κορίνθιο πλήρωμα από τον Τάραντα, επειδή εμπιστευόταν περισσότερο τους συμπατριώτες του προστάτη του. Στ’ ανοιχτά, οι ναύτες αποφάσισαν να τον ρίξουν στη θάλασσα και να κρατήσουν τα πλούτη του.
Ο Αρίων τούς προσέφερε όλα του τα χρήματα για να τον αφήσουν ζωντανό. Εκείνοι αρνήθηκαν και του έδωσαν μια επιλογή: ή να αυτοκτονήσει για να ταφεί στη στεριά ή να πηδήξει αμέσως στη θάλασσα. Εκείνος ζήτησε μια τελευταία χάρη, να τραγουδήσει μία φορά ακόμη, φορώντας την πλήρη στολή του μουσικού. Οι ναύτες δέχτηκαν, ευχαριστημένοι που θα άκουγαν τον καλύτερο τραγουδιστή της εποχής. Ο Αρίων τραγούδησε και, στο τέλος, πήδηξε στη θάλασσα όπως ήταν ντυμένος.
Το δελφίνι
Τότε, λέει η ιστορία, ένα δελφίνι τον πήρε στη ράχη του και τον έβγαλε στο ακρωτήριο Ταίναρο, στη νότια άκρη της Πελοποννήσου. Από εκεί ο Αρίων πήγε στην Κόρινθο και διηγήθηκε στον Περίανδρο τι είχε συμβεί. Ο τύραννος δεν τον πίστεψε και τον κράτησε υπό φύλαξη, περιμένοντας το πλοίο.
Όταν έφτασαν οι ναύτες, ο Περίανδρος τους ρώτησε για τον μουσικό. Εκείνοι απάντησαν ότι τον είχαν αφήσει υγιή και ευτυχισμένο στην Ιταλία. Εκείνη τη στιγμή εμφανίστηκε ο Αρίων, ντυμένος ακριβώς όπως όταν είχε πηδήξει από το πλοίο. Οι ναύτες, εμβρόντητοι, δεν μπορούσαν πια να αρνηθούν. Ο Ηρόδοτος προσθέτει ότι στο Ταίναρο υπήρχε ένα μικρό χάλκινο αφιέρωμα του Αρίονα: ένας άνθρωπος πάνω σε δελφίνι.
Μύθος ή ιστορία;
Ο ίδιος ο Αρίων ήταν, κατά πάσα πιθανότητα, υπαρκτό πρόσωπο. Η διάσωσή του από δελφίνι ανήκει όμως στον χώρο του θρύλου, και οι ιστορικοί τη διαβάζουν ως αφήγηση που ενώνει πολλά αγαπημένα θέματα του αρχαίου κόσμου: τη θεϊκή προστασία του καλλιτέχνη, την τιμωρία των αδίκων, και τη σχέση των δελφινιών με τον Απόλλωνα και τη μουσική. Ο αρχαίος κόσμος θεωρούσε τα δελφίνια φιλικά προς τους ανθρώπους και ευαίσθητα στη μουσική, μια ιδέα που επανέρχεται σε πολλά κείμενα και παραστάσεις.
Η ιστορία επιβίωσε μέσα στους αιώνες και ενέπνευσε ποιητές, ζωγράφους και συνθέτες ως την Αναγέννηση και αργότερα. Ίσως ο λόγος είναι απλός: είναι μια από τις παλαιότερες καταγεγραμμένες ιστορίες όπου ένα τραγούδι σώζει τη ζωή του ανθρώπου που το τραγουδά.
