Επτά μήνες μετά την έναρξή του, ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν παραμένει ενεργός, με τα Στενά του Ορμούζ να βρίσκονται στο επίκεντρο της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι απέρριψε την ιρανική πρόταση για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να υποχωρήσει. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν υπέβαλε την πρόταση επειδή «χάνει τόσο άσχημα», ενώ είπε ότι οι ΗΠΑ έχουν «πλήρη έλεγχο» των Στενών και ότι περίπου 29 πλοία είχαν περάσει υπό αμερικανική παρακολούθηση.
Ιρανός ανώτατος αξιωματούχος δήλωσε ότι «ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει» και ότι η σύγκρουση βρίσκεται σε κρίσιμη φάση, προειδοποιώντας ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά όσο συνεχίζεται, όπως υποστήριξε, ο αμερικανικός «οικονομικός πόλεμος».
Ο πόλεμος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ εξαπέλυσαν αιφνιδιαστικές αεροπορικές επιθέσεις εναντίον στρατιωτικών και κυβερνητικών στόχων στο Ιράν. Το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και σχεδόν το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG.
Το Μνημόνιο της Ισλαμαμπάντ υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου, προβλέποντας τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων και την αποκατάσταση της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ. Η εκεχειρία κατέρρευσε στις 8 Ιουλίου, μετά τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, για τις οποίες οι ΗΠΑ και άλλες χώρες κατηγόρησαν το Ιράν, ενώ η Τεχεράνη αρνήθηκε άμεση ευθύνη. Οι ΗΠΑ επανέφεραν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και οι εντάσεις γύρω από τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου συνεχίστηκαν.
Το Ιράν στρέφεται πλέον περισσότερο προς την Κασπία Θάλασσα και τις χερσαίες διαδρομές, με φορτία να μεταφέρονται μέσω Ρωσίας, ενώ εξετάζονται και διαδρομές προς την Κίνα και μέσω Τουρκίας και Πακιστάν. Ωστόσο, η Κασπία δεν μπορεί να αντικαταστήσει τα Στενά του Ορμούζ. Οι βόρειες υποδομές δεν έχουν τη δυνατότητα να υποκαταστήσουν πλήρως τα νότια λιμάνια και απαιτούνται επιπλέον υποδομές, στόλος και σταθερές εμπορικές γραμμές. Οι χερσαίες διαδρομές μπορούν να προσφέρουν κάποια ανακούφιση, αλλά όχι να καλύψουν πλήρως τις απώλειες από τη διακοπή των θαλάσσιων μεταφορών.
Η Γαλλία στέλνει στρατεύματα, ραντάρ και αμυντικά συστήματα στη Σαουδική Αραβία για την προστασία της Γιανμπού, μετά τις επιθέσεις των Χούτι σε σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό δήλωσε ότι η αποστολή έχει αυστηρά αμυντικό χαρακτήρα και δεν αποσκοπεί στο να καταστήσει τη Γαλλία εμπλεκόμενο μέρος στη σύγκρουση.
Η κρίση έχει πλέον πολλαπλά μέτωπα: από το Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ έως την Υεμένη, την Ερυθρά Θάλασσα και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, ενώ έχουν σημειωθεί και ιρανικές επιθέσεις εναντίον στόχων στη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η IEA έχει χαρακτηρίσει τη διαταραχή που έχει προκαλέσει ο πόλεμος ως τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Παράλληλα, οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ οι εναλλακτικές διαδρομές μέσω αγωγών δεν επαρκούν για να καλύψουν το κενό.
Την ίδια ώρα, η Σαουδική Αραβία επανεκκίνησε τη λειτουργία του αγωγού East-West, ο οποίος είχε τεθεί εκτός λειτουργίας μετά από επίθεση με drone στις 11 Σεπτεμβρίου. Η επαναλειτουργία γίνεται αρχικά με μειωμένη δυναμικότητα, ενώ η πλήρης αποκατάσταση της δυναμικότητας αναμένεται να απαιτήσει περισσότερο χρόνο. Ο αγωγός αποτελεί μία από τις βασικές εναλλακτικές διαδρομές για την παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ.
Τι ακολουθεί
Οι διαπραγματεύσεις έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο, ενώ το Ιράν υποστηρίζει ότι έχει δικαίωμα να ελέγχει και να επιβάλλει τέλη στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Η διεθνής κοινότητα, αντίθετα, υποστηρίζει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα διεθνή ύδατα.
Η ιρανική πρόταση προέβλεπε άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ μέσα σε επτά ημέρες, εφόσον οι ΗΠΑ μείωναν τη στρατιωτική πίεση και ήραν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Ο Τραμπ δήλωσε ότι απέρριψε την πρόταση, ενώ η Τεχεράνη εξακολουθεί να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο διπλωματικής λύσης.
Προς το παρόν, δεν υπάρχει άμεση λύση για την κρίση στα Στενά του Ορμούζ, με την ενεργειακή αγορά και τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές να παραμένουν εκτεθειμένες στις εξελίξεις του πολέμου.