Η ένταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει σε υψηλά επίπεδα, καθώς οι επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και οι διπλωματικές κινήσεις εντείνουν την αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή. Το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, οι ιρανικές στρατιωτικές αρχές ανακοίνωσαν ότι δεξαμενόπλοιο έπιασε φωτιά έπειτα από πρόσκρουση σε νάρκη, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράκ, Φουάντ Χουσεΐν, προειδοποίησε για το ενδεχόμενο νέας πολεμικής σύγκρουσης στην περιοχή.
Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ και το Ιράν συνεχίζουν τις στρατιωτικές και διπλωματικές κινήσεις τους, με το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα να παραμένει στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης.
Νέο περιστατικό με δεξαμενόπλοιο στα Στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με ανακοίνωση των ιρανικών ναυτικών δυνάμεων, δεξαμενόπλοιο που είχε απενεργοποιημένο το σύστημα εντοπισμού του (transponder) τυλίχθηκε στις φλόγες στο ανατολικό τμήμα των Στενών του Ορμούζ, αφού φέρεται να προσέκρουσε σε θαλάσσια νάρκη.
Η ιρανική πλευρά υποστήριξε ότι το πλοίο κινούνταν σε περιοχή στην οποία απαγορευόταν η διέλευση. Δεν έδωσε, ωστόσο, στοιχεία για τη σημαία ή τον προορισμό του δεξαμενόπλοιου. Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι οι νάρκες στην περιοχή έχουν εκκαθαριστεί. Μέχρι στιγμής, η αιτία της πυρκαγιάς δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Μετά το περιστατικό, το ιρανικό ναυτικό απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση προς τα εμπορικά πλοία, επισημαίνοντας ότι όσα αγνοούν τις οδηγίες και εισέρχονται σε απαγορευμένες ζώνες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν σοβαρούς κινδύνους. Σύμφωνα με το Al Jazeera, που επικαλείται την κρατική ραδιοτηλεόραση IRIB, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις προειδοποίησαν ότι οι μη εγκεκριμένες διαδρομές ενδέχεται να εκθέσουν τα πλοία όχι μόνο σε πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αλλά και σε ναυτικές νάρκες.
Περιορισμένη η εμπορική ναυσιπλοΐα
Η κατάσταση στην περιοχή παραμένει ιδιαίτερα επιβαρυμένη. Σύμφωνα με στοιχεία της βρετανικής υπηρεσίας UKMTO, όπως μεταδόθηκαν από το Al Jazeera, τουλάχιστον 11 πλοία δέχθηκαν επιθέσεις μέσα και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ κατά την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε στις 6 Νοεμβρίου, ενώ τρία από αυτά φέρεται να βυθίστηκαν.
Στην ίδια καταγραφή περιλαμβάνονται 88 πλήγματα με βλήματα από την επανέναρξη των εχθροπραξιών στις αρχές Ιουλίου. Η υπηρεσία επισημαίνει ότι αρκετά περιστατικά ενδέχεται να μην αναφέρονται επισήμως.
Παράλληλα, η εμπορική κίνηση παραμένει αισθητά μειωμένη. Την ίδια εβδομάδα καταγράφηκαν 170 έξοδοι και 155 είσοδοι πλοίων στα Στενά, αριθμοί που αντιστοιχούν σε μείωση περίπου 65% σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση.
Φουάντ Χουσεΐν: «Υπάρχει ενδεχόμενο νέου πολέμου»
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών του Ιράκ, Φουάντ Χουσεΐν, ο οποίος εκτίμησε ότι οι συνθήκες στη Μέση Ανατολή δημιουργούν τον κίνδυνο νέας πολεμικής σύγκρουσης.
Σε συνέντευξή του στο Al Jazeera, ο Ιρακινός αξιωματούχος αποκάλυψε επίσης ότι η Βαγδάτη διαθέτει πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες εξωτερικοί παράγοντες χρησιμοποιούν το ιρακινό έδαφος για να εξαπολύουν επιθέσεις εναντίον γειτονικών χωρών.
Ο Χουσεΐν αναφέρθηκε και στην επανέναρξη των ιρακινών εξαγωγών πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, σημειώνοντας ότι αυτό κατέστη δυνατό έπειτα από συνεννοήσεις τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη.
Πλήγματα στο νησί Κεσμ και αναφορές για καταρρίψεις drones
Νέο επεισόδιο στην πολεμική αντιπαράθεση σημειώθηκε στο νησί Κεσμ του Ιράν, όπου, σύμφωνα με ιρανικές αναφορές που μεταδόθηκαν από διεθνή μέσα, δύο βλήματα έπληξαν την περιοχή το βράδυ της Παρασκευής.
Το περιστατικό εντάσσεται σε μια σειρά αναφορών για στρατιωτικές επιθέσεις στο νησί τις τελευταίες εβδομάδες. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, χαρακτήρισε προηγούμενα αμερικανικά πλήγματα στην περιοχή ως «μικρά πλήγματα», ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν περιγράψει τις συγκεκριμένες επιχειρήσεις ως αμυντικές, υποστηρίζοντας ότι αποσκοπούσαν στην προστασία αμερικανικών δυνάμεων και μέσων.
Η ακριβής ευθύνη για το τελευταίο περιστατικό και οι συνθήκες υπό τις οποίες σημειώθηκε δεν έχουν επιβεβαιωθεί πλήρως.
Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις της κατέρριψαν αμερικανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος MQ-9, χρησιμοποιώντας νέο σύστημα αεράμυνας. Οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν επίσης ότι αναχαίτισαν ένα MQ-1, το οποίο χαρακτήρισαν ως το 16ο αεροσκάφος αυτού του τύπου που καταστρέφεται από την έναρξη του πολέμου.
Οι συγκεκριμένες καταρρίψεις αποτελούν ισχυρισμούς της ιρανικής πλευράς, χωρίς να υπάρχει ανεξάρτητη επιβεβαίωση όλων των λεπτομερειών.
Οι Φρουροί της Επανάστασης αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης του πυραυλικού βεληνεκούς
Νέα διάσταση στην αντιπαράθεση έδωσαν οι δηλώσεις του εκπροσώπου των Φρουρών της Επανάστασης, Χοσεΐν Μοχεμπί, σχετικά με το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ο ίδιος δήλωσε ότι η χώρα δεν δεσμεύεται πλέον από τον αυτοεπιβληθέντα περιορισμό των περίπου 2.000 χιλιομέτρων στο βεληνεκές των βαλλιστικών πυραύλων της. Για χρόνια, η Τεχεράνη παρουσίαζε τον συγκεκριμένο περιορισμό ως ένδειξη αυτοσυγκράτησης απέναντι στις ευρωπαϊκές χώρες.
Παράλληλα, ο εκπρόσωπος αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο αλλαγής του πυρηνικού δόγματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας, δηλώνοντας ότι εάν η πολιτική ηγεσία αποφασίσει να προχωρήσει στην κατασκευή πυρηνικού όπλου, θα γίνουν οι απαραίτητες προετοιμασίες.
Η δήλωση αυτή δεν συνιστά ανακοίνωση ότι το Ιράν έχει ήδη αποφασίσει να κατασκευάσει πυρηνική βόμβα, αλλά καταδεικνύει τη σκλήρυνση της ρητορικής της Τεχεράνης.
Οι δηλώσεις ακολούθησαν την εντολή του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, για απεριόριστη στρατιωτική απάντηση σε οποιαδήποτε μελλοντική απειλή από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.
Διπλωματικός αγώνας για την επαναλειτουργία των Στενών
Παράλληλα με τις στρατιωτικές εξελίξεις, εντείνονται οι διπλωματικές επαφές για την αποτροπή μιας νέας γενικευμένης σύγκρουσης.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι επικοινώνησε με 12 ομολόγους του μέσα σε διάστημα 48 ωρών, μεταξύ των οποίων οι υπουργοί Εξωτερικών του Ομάν, του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας και του Πακιστάν.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, στις συνομιλίες παρουσίασε τις βασικές θέσεις της Τεχεράνης, συμπεριλαμβανομένων επτά αιτημάτων που συνδέονται με την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Την ίδια ώρα, ο επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, φέρεται να μετέφερε τις θέσεις αυτές στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, κατά τη συνάντησή τους στη Μόσχα την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός του Κατάρ κάλεσε τις ΗΠΑ και το Ιράν να μην περιμένουν την «τέλεια στιγμή» για να καταλήξουν σε συμφωνία που θα οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου. Παράλληλα, εκτίμησε ότι η Ουάσιγκτον εμφανίζεται πρόθυμη να αναζητήσει διπλωματική διέξοδο.
Οι αμερικανικές εκλογές και ο κίνδυνος νέας κλιμάκωσης
Ανησυχία για τις προοπτικές αποκλιμάκωσης εκφράζουν και αναλυτές στις ΗΠΑ, οι οποίοι εκτιμούν ότι το πολιτικό περιβάλλον μετά τις ενδιάμεσες εκλογές μπορεί να επηρεάσει τις αποφάσεις της αμερικανικής κυβέρνησης.
Ο Τρίτα Πάρσι, εκτελεστικός αντιπρόεδρος του Quincy Institute, εκτίμησε ότι τρεις παράγοντες ενδέχεται να αυξήσουν τον βραχυπρόθεσμο κίνδυνο νέας πολεμικής κλιμάκωσης, εφόσον οι διαπραγματεύσεις δεν οδηγήσουν σε ουσιαστική πρόοδο.
Πρώτον, το πολιτικό κόστος που προκαλούν οι υψηλές τιμές των καυσίμων έχει ήδη καταβληθεί, γεγονός που ενδέχεται να περιορίσει την πίεση προς τον Ντόναλντ Τραμπ για επίτευξη συμφωνίας.
Δεύτερον, οι υποστηρικτές της σκληρής γραμμής στην αμερικανική πολιτική σκηνή ενδέχεται να εντείνουν την πίεσή τους πριν από την ανάληψη του ελέγχου του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς τον Ιανουάριο. Στο ίδιο πλαίσιο, ο Πάρσι συνέδεσε τον διορισμό του Στίβεν Μίλερ ως προσωπάρχη του Λευκού Οίκου με την εκτίμηση ότι ο Τραμπ δεν εμφανίζεται έτοιμος να εγκαταλείψει την πολεμική αντιπαράθεση.
Τρίτον, ο αναλυτής εκτίμησε ότι η πολιτική διάθεση του Τραμπ για αντίποινα μετά την εκλογική ήττα μπορεί να αποτελέσει πρόσθετο παράγοντα αποσταθεροποίησης.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτυπώνουν τις ανησυχίες για την πορεία της σύγκρουσης, χωρίς να προεξοφλούν ότι μια νέα πολεμική κλιμάκωση είναι αναπόφευκτη.
Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ενεργειακή ασφάλεια και τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις να συνεχίζονται και τις διπλωματικές προσπάθειες να παραμένουν σε εξέλιξη, η επόμενη περίοδος θα είναι καθοριστική για το εάν θα επικρατήσει η αποκλιμάκωση ή θα ανοίξει ένας νέος κύκλος συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.