Στην ξερή λίμνη Racetrack Playa, στην Κοιλάδα του Θανάτου της Καλιφόρνιας, βρίσκονται πέτρες που αφήνουν πίσω τους ίχνη στο έδαφος, σαν να έχουν συρθεί. Επί χρόνια κανείς δεν είχε δει πώς κινούνται, και οι εξηγήσεις που προτείνονταν, από ανέμους ως πάγο, δεν ήταν επιβεβαιωμένες. Το 2014 η απάντηση βρέθηκε με απλή παρατήρηση.
Η παρατήρηση
Οι ερευνητές του Scripps Institution of Oceanography, με επικεφαλής τον Ρίτσαρντ Νόρις, παρακολουθούσαν την περιοχή από το 2012. Τον Δεκέμβριο του 2013, ενώ ο Νόρις βρισκόταν εκεί για τη συντήρηση του εξοπλισμού, είδε την κίνηση να συμβαίνει. Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE στις 27 Αυγούστου 2014, και ήταν η πρώτη άμεση παρατήρηση του φαινομένου.
Τι χρειάζεται για να κινηθούν
Για να κινηθούν οι πέτρες πρέπει να συντρέξουν συγκεκριμένες συνθήκες. Πρώτα, να σχηματιστεί μια ρηχή λίμνη στην πεδιάδα. Το νερό πρέπει να είναι αρκετά βαθύ ώστε να επιπλέει πάγος τις κρύες νύχτες, αλλά αρκετά ρηχό ώστε οι πέτρες να προεξέχουν. Έπειτα σχηματίζεται λεπτός πάγος, του είδους που οι συγγραφείς αποκαλούν «πάγο παραθύρου». Πρέπει να είναι αρκετά λεπτός ώστε να κινείται ελεύθερα και αρκετά γερός ώστε να κρατά τη μορφή του.
Τις ηλιόλουστες μέρες ο πάγος αρχίζει να σπάει σε μεγάλα πάνελ. Ο ελαφρύς άνεμος σπρώχνει τα πάνελ προς μία κατεύθυνση. Τα πάνελ ωθούν τις πέτρες μπροστά τους, και οι πέτρες αφήνουν ίχνη στη λάσπη κάτω από το νερό.
Οι μετρήσεις
Σύμφωνα με μία καταγραφή, περισσότερες από 60 πέτρες κινήθηκαν σε ρηχή λίμνη βάθους περίπου 10 εκατοστών, με ταχύτητες 2 έως 5 μέτρα το λεπτό. Σύμφωνα με άλλη, ο πάγος είχε πάχος μόλις 2 έως 4 χιλιοστά. Οι δύο πηγές διαφέρουν ελαφρά στις λεπτομέρειες, γι’ αυτό για ακριβή μεγέθη ο αναγνώστης πρέπει να ανατρέξει στην ίδια τη δημοσίευση.
Γιατί χρειάστηκε τόσος καιρός
Η κίνηση απαιτεί έναν σπάνιο συνδυασμό συνθηκών. Ο Νόρις είχε πει ότι οι ερευνητές περίμεναν να περάσουν πέντε ή δέκα χρόνια χωρίς να δουν τίποτα, αλλά το φαινόμενο συνέβη περίπου δύο χρόνια μετά την έναρξη του προγράμματος. Μια αινιγματική εικόνα, λοιπόν, είχε μια εξήγηση που βασιζόταν σε ένα λεπτό στρώμα πάγου και σε συνθήκες που σπάνια συμπίπτουν.
