Οποιαδήποτε συζήτηση σχετικά με την ένταξη της Ισλανδίας στην ΕΕ θα «παγώσει» τουλάχιστον έως το 2028
Οι πολίτες της Ισλανδίας είπαν «όχι» στην επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε ένα δημοψήφισμα που κρίθηκε τελικά με πολύ μικρή διαφορά.
Το αποτέλεσμα
Το δημοψήφισμα διεξήχθη στις 29 Αυγούστου 2026, με ερώτημα προς τους πολίτες αν θα πρέπει να ξεκινήσουν ξανά οι διαπραγματεύσεις ένταξης της Ισλανδίας στην ΕΕ. Τα τελικά αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ότι το «όχι» επικράτησε με 52,8% (118.040 ψήφοι), έναντι 47,2% (105.399 ψήφοι) υπέρ του «ναι». Συνολικά καταμετρήθηκαν 225.031 ψήφοι, με προσέλευση 82,5% — ιδιαίτερα υψηλή για τα δεδομένα δημοψηφισμάτων. Χαρακτηριστικό της έντασης της αναμέτρησης ήταν ότι μέχρι και τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου προς Κυριακή, το «ναι» φαινόταν προσωρινά να προηγείται σε μερικά αποτελέσματα, πριν η τελική καταμέτρηση αντιστρέψει την εικόνα υπέρ του «όχι». Οι ψηφοφόροι στις αγροτικές περιοχές της χώρας τάχθηκαν συντριπτικά κατά της επανέναρξης των συνομιλιών.
Το ιστορικό της αίτησης
Η Ισλανδία είχε καταθέσει αίτηση ένταξης στην ΕΕ το 2009, στον απόηχο της βαριάς οικονομικής κρίσης που είχε πλήξει τη χώρα. Οι διαπραγματεύσεις, ωστόσο, ανεστάλησαν το 2013, όταν στην εξουσία ήρθε ευρωσκεπτικιστική κυβέρνηση, ενώ επίσης εκκρεμούσαν ζητήματα-«αγκάθια» όπως η Κοινή Αλιευτική Πολιτική. Έκτοτε, διαδοχικές κυβερνήσεις είχαν θέσει ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε επανέναρξη των συνομιλιών την προηγούμενη έγκριση μέσω δημοψηφίσματος.
Γιατί επανήλθε τώρα το θέμα
Το ζήτημα επανήλθε στην πολιτική ατζέντα υπό την κεντροαριστερή κυβερνητική συμμαχία της πρωθυπουργού Κρίστρουν Φροστάντοτιρ. Το ζήτημα της ασφάλειας στην περιοχή του Βορείου Ατλαντικού —λόγω του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία και της αυξανόμενης γεωπολιτικής σημασίας της Αρκτικής— έπαιξε κάποιο ρόλο στη συζήτηση, αν και τελικά η εσωτερική συζήτηση επικεντρώθηκε λιγότερο στην ασφάλεια και περισσότερο σε οικονομικά ζητήματα: το κόστος ζωής, τα επιτόκια και τα αλιευτικά δικαιώματα.
Η αλιεία, το «αγκάθι» που έκρινε την ψήφο
Η ισχυρή αλιευτική βιομηχανία της χώρας πρωτοστάτησε στην αντίθεση προς το δημοψήφισμα, φοβούμενη ότι η Κοινή Αλιευτική Πολιτική της ΕΕ θα επέτρεπε σε ισπανικά, ολλανδικά και άλλα αλιευτικά σκάφη να μπουν στα πλούσια χωρικά ύδατα της Ισλανδίας. Για μια χώρα απογόνων Βίκινγκς που ζουν από τη θάλασσα εδώ και αιώνες, οι πλούσιες αλιεύσεις μπακαλιάρου, χωρικού και καπελίνου παραμένουν κομμάτι της εθνικής ταυτότητας.
Το επιχείρημα του «ναι»: ακρίβεια και επιτόκια
Οι υποστηρικτές του «ναι» υποστήριζαν ότι η ένταξη στην ΕΕ —και ενδεχομένως η υιοθέτηση του ευρώ— θα μπορούσε να προσφέρει ανακούφιση σε μια χώρα που παλεύει εδώ και καιρό με επίμονα υψηλό πληθωρισμό και ιδιαίτερα ακριβά στεγαστικά δάνεια. Η Κεντρική Τράπεζα της Ισλανδίας διατηρεί βασικό επιτόκιο στο 8,00%, έναντι μόλις 2,25% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας — μια διαφορά που πολλοί νεότεροι ψηφοφόροι έβλεπαν ως βαρύ κόστος της παραμονής εκτός Ένωσης.
Τι σημαίνει το αποτέλεσμα
Η νίκη του «όχι» «παγώνει» ουσιαστικά τη συζήτηση για ένταξη της Ισλανδίας στην ΕΕ για τουλάχιστον δύο ακόμη χρόνια, δηλαδή τουλάχιστον έως το 2028. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα στενή αναμέτρηση —η διαφορά μεταξύ «ναι» και «όχι» ήταν μόλις 5,6 ποσοστιαίες μονάδες— που δείχνει μια χώρα βαθιά διχασμένη ως προς το ευρωπαϊκό της μέλλον, ανάμεσα στην ανάγκη οικονομικής σταθερότητας και στην επιθυμία διατήρησης πλήρους ελέγχου στους φυσικούς της πόρους.
