Μια νέα επιστημονική μελέτη φέρνει στο προσκήνιο έναν απρόσμενο “σύμμαχο” κατά της γήρανσης: τα ασκίδια, γνωστά και ως θαλάσσια σκουλήκια ή θαλασσινά “φρούτα”, τα οποία καταναλώνονται παραδοσιακά σε Κορέα και Ιαπωνία. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Xi’an Jiaotong-Liverpool, το Στάνφορντ, το Πανεπιστήμιο Jiao Tong της Σανγκάης και την Κινεζική Ακαδημία Επιστημών ανακάλυψαν ότι μια ουσία που περιέχεται σε αυτά τα θαλάσσια πλάσματα φαίνεται να αναστρέφει αρκετά από τα βασικά σημάδια της γήρανσης —τουλάχιστον σε ποντίκια.
Τι είναι τα πλασμαλογόνα
Η ουσία στο επίκεντρο της έρευνας ονομάζεται πλασμαλογόνο, μια κατηγορία λιπιδίων που απαντάται φυσικά στον ανθρώπινο οργανισμό, ιδιαίτερα στην καρδιά, τον εγκέφαλο και το ανοσοποιητικό σύστημα. Περίπου το 20% όλων των φωσφολιπιδίων στο σώμα είναι πλασμαλογόνα, με ιδιαίτερα υψηλή συγκέντρωση στα παραπάνω συστήματα, όπου παίζουν κρίσιμο ρόλο στη λειτουργία τους. Το πρόβλημα είναι ότι, καθώς μεγαλώνουμε, τα επίπεδα πλασμαλογόνων στον οργανισμό μειώνονται σταδιακά —μια μείωση που έχει συνδεθεί και με νευροεκφυλιστικές παθήσεις όπως η νόσος Αλτσχάιμερ.
Πιο δυνατή μνήμη, λιγότερη φλεγμονή
Στο πείραμα, οι επιστήμονες χορήγησαν συμπληρώματα πλασμαλογόνων σε ηλικιωμένα ποντίκια και εξέτασαν την επίδρασή τους στη μάθηση και τη μνήμη μέσω του γνωστού τεστ “λαβύρινθος Morris” —μιας δεξαμενής με νερό όπου τα ζώα πρέπει να εντοπίσουν μια κρυμμένη πλατφόρμα. Τα ηλικιωμένα ποντίκια χρειάζονται συνήθως περισσότερο χρόνο για να βρουν την πλατφόρμα σε σχέση με τα νεότερα. Ωστόσο, μετά τη χορήγηση πλασμαλογόνων, τα γερασμένα ζώα έφταναν στην πλατφόρμα σχεδόν το ίδιο γρήγορα με τα νεαρά, δείχνοντας σημαντική βελτίωση στη χωρική μνήμη τους.
Παράλληλα, οι ερευνητές παρατήρησαν ενίσχυση των συνάψεων —των σημείων επικοινωνίας ανάμεσα στα νευρικά κύτταρα— καθώς και μείωση της νευροφλεγμονής που προκαλείται από τη μικρογλοία, τα ανοσοκύτταρα του εγκεφάλου. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα πλασμαλογόνα φαίνεται να ενισχύουν μόρια απαραίτητα για την ανάπτυξη νευρώνων και συνάψεων, βοηθώντας ουσιαστικά τον εγκέφαλο να “αναγεννηθεί” εν μέρει.
Και τα μαλλιά… σκουρόχρωμα ξανά
Ίσως το πιο εντυπωσιακό εύρημα, όμως, αφορά κάτι εντελώς ορατό: τα ηλικιωμένα ποντίκια που έλαβαν το συμπλήρωμα ανέπτυξαν νέο τρίχωμα πιο πυκνό, πιο γυαλιστερό και πιο σκούρο σε σχέση με τα ζώα που δεν το έλαβαν —ένα φαινόμενο που θυμίζει αναστροφή του “γκριζαρίσματος” λόγω ηλικίας.
Ελπίδα, όχι ακόμη θεραπεία
Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη έγινε σε ζωικό μοντέλο και όχι σε ανθρώπους. Το γεγονός ότι τα πλασμαλογόνα βελτίωσαν τη γνωστική λειτουργία, τις συνάψεις και το τρίχωμα σε ποντίκια δεν σημαίνει αυτόματα ότι η κατανάλωση ασκιδίων ή αντίστοιχων συμπληρωμάτων θα έχει το ίδιο αποτέλεσμα στον άνθρωπο. Χρειάζονται περαιτέρω μελέτες για να προσδιοριστεί αν τα ευρήματα αυτά ισχύουν και για ανθρώπινους πληθυσμούς, ποιες δόσεις θα ήταν αποτελεσματικές, και αν η μακροχρόνια λήψη τέτοιων συμπληρωμάτων είναι ασφαλής.
Παρ’ όλα αυτά, η ανακάλυψη ανοίγει μια νέα, ασυνήθιστη οδό έρευνας: ένα ταπεινό θαλασσινό πιάτο από την ασιατική κουζίνα μπορεί τελικά να κρύβει χημικά στοιχεία ικανά να βοηθήσουν την επιστήμη να κατανοήσει καλύτερα —και ίσως κάποια μέρα να επιβραδύνει— τη γήρανση του εγκεφάλου.
Πηγή έρευνας: Xi’an Jiaotong-Liverpool University, δημοσίευση στο περιοδικό Frontiers in Molecular Biosciences.