Ο πρωθυπουργός προήδρευσε στη Νέα Υόρκη σε συζήτηση υψηλού επιπέδου του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ – Τι είπε για τα ελληνικά νησιά, τη θαλάσσια ασφάλεια, τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και τον ρόλο της Ευρώπης
Σαφές μήνυμα για τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών έστειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, προεδρεύοντας την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου 2026, στη Νέα Υόρκη, σε ανοιχτή συζήτηση υψηλού επιπέδου της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, με θέμα τις αναδυόμενες τεχνολογίες και τη θαλάσσια ασφάλεια.
Στην εθνική παρέμβασή του, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε εκτενώς στο τουρκολιβυκό μνημόνιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, το οποίο χαρακτήρισε παράνομο και αυθαίρετο, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και αγνοεί τη γεωγραφική πραγματικότητα της Ανατολικής Μεσογείου.
«Το αποκαλούμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Είναι παράνομο, είναι αυθαίρετο και αντιβαίνει στη γεωγραφία την ίδια», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η αναφορά στην Κρήτη, τη Ρόδο, την Κάρπαθο και την Κάσο
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η Ελλάδα και η Λιβύη είναι φυσικοί γείτονες με αντικείμενες ακτές και έχουν δικαίωμα να οριοθετήσουν τις θαλάσσιες ζώνες τους βάσει του Διεθνούς Δικαίου. Αντίθετα, όπως ανέφερε, η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές, ενώ επιχείρησαν να καθορίσουν ένα θαλάσσιο σύνορο μεταξύ τους.
«Η Τουρκία και η Λιβύη έχουν προσπαθήσει ουσιαστικά να χαράξουν ένα θαλάσσιο σύνορο μεταξύ τους, ωσάν να μην υπάρχουν τα ελληνικά νησιά που βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές τους», σημείωσε.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Κρήτη, τη Ρόδο, την Κάρπαθο και την Κάσο, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για νησιά με ιστορία, οικονομική δραστηριότητα και σημαντικούς πληθυσμούς.
«Δεν πρόκειται για ακατοίκητους βράχους στη μέση της θάλασσας. Πρόκειται για ακμάζουσες κοινότητες, με ιστορία αιώνων, δυναμικές οικονομίες, όπου ζουν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι», ανέφερε.
Και πρόσθεσε: «Όμως, η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί. Και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με το να χαράσσονται αυθαίρετες γραμμές σε έναν χάρτη».
«Καμία διμερής συμφωνία δεν μπορεί να υπερισχύει του Διεθνούς Δικαίου»
Ο πρωθυπουργός επικαλέστηκε τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, υπογραμμίζοντας ότι τα νησιά δικαιούνται θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένης της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της Σύμβασης.
«Καμία συμφωνία μεταξύ δύο κρατών δεν μπορεί να στερήσει από τρίτο κράτος τα κυριαρχικά του δικαιώματα. Και καμία διμερής συμφωνία δεν μπορεί να υπερισχύει του Διεθνούς Δικαίου», τόνισε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα όσον αφορά τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, ενώ υποστήριξε ότι ούτε η πρόσφατη επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης μπορεί να μετατρέψει, όπως είπε, ένα παράνομο μνημόνιο σε νόμιμη συμφωνία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε επίσης ότι η θέση της Ελλάδας δεν είναι μεμονωμένη, υποστηρίζοντας ότι ο παράνομος χαρακτήρας του μνημονίου έχει αναγνωριστεί από τη διεθνή κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ως παράδειγμα συμφωνίας που βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο παρουσίασε την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου το 2020.
Προειδοποίηση για τις επιπτώσεις των θαλάσσιων διεκδικήσεων
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε το ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου με την ευρύτερη συζήτηση για τη θαλάσσια ασφάλεια, επισημαίνοντας ότι οι μονομερείς διεκδικήσεις μπορούν να υπονομεύσουν την περιφερειακή σταθερότητα και να δυσχεράνουν την υλοποίηση σημαντικών ενεργειακών και άλλων έργων υποδομής.
Όπως ανέφερε, τα έργα αυτά μπορούν να ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια, να συμβάλουν στη μείωση του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας και να βελτιώσουν τη συνδεσιμότητα και τη συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε οι αυθαίρετες θαλάσσιες διεκδικήσεις να αποτελέσουν εργαλεία παρεμπόδισης της οικονομικής ανάπτυξης και της ευημερίας μιας ολόκληρης περιοχής», υπογράμμισε.
Παράλληλα, προειδοποίησε για τους κινδύνους που δημιουργούνται όταν τα κράτη επιλέγουν ποιους διεθνείς κανόνες θα τηρούν, σημειώνοντας ότι η εναλλακτική σε μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες είναι «το χάος, η αντιπαράθεση και η αστάθεια».
Η επίθεση σε ελληνόκτητο πλοίο στη Μαύρη Θάλασσα
Σημαντικό μέρος της παρέμβασης αφιερώθηκε στις απειλές κατά της εμπορικής ναυτιλίας και στις επιπτώσεις τους στο παγκόσμιο εμπόριο.
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε επίθεση κατά εμπορικού φορτηγού πλοίου, ιδιοκτησίας ελληνικής εταιρείας, το οποίο, σύμφωνα με την ομιλία του, βυθίστηκε την προηγούμενη ημέρα στη Μαύρη Θάλασσα.
«Καταδικάζουμε απερίφραστα αυτή την επίθεση. Οι στοχευμένες επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυτιλίας είναι απολύτως απαράδεκτες», δήλωσε.
Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη για μια παγκόσμια ναυτική εκεχειρία, ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής και ελεύθερη διέλευση των εμπορικών πλοίων ακόμη και σε περιόδους συγκρούσεων.
Όπως σημείωσε, οι απειλές κατά της ναυσιπλοΐας διαταράσσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού, αυξάνουν το κόστος των μεταφορών και των ασφαλίστρων και ενισχύουν την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές. Οι επιπτώσεις μεταφέρονται τελικά στους καταναλωτές, μέσω των τιμών της ενέργειας και των εμπορευμάτων, επιβαρύνοντας το κόστος ζωής και την επισιτιστική ασφάλεια.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε, επίσης, στα Στενά του Ορμούζ, στην Ερυθρά Θάλασσα και σε άλλα κρίσιμα θαλάσσια περάσματα, επισημαίνοντας ότι η ασφάλειά τους δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη.
Το μήνυμα προς την Ευρώπη και η επιχείρηση «Ασπίδες»
Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην ευρύτερη γειτονιά της, ενισχύοντας τις επιχειρησιακές της δυνατότητες και την ικανότητά της να αντιδρά όταν απειλείται η ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Ως παράδειγμα ευρωπαϊκής δράσης ανέφερε τη ναυτική επιχείρηση «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα, στην οποία η Ελλάδα διαδραματίζει, όπως σημείωσε, ηγετικό ρόλο.
«Η ικανότητα της Ευρώπης να δρα πρέπει να είναι εφάμιλλη της οικονομικής της δύναμης», ανέφερε, ζητώντας ισχυρότερη ευρωπαϊκή παρουσία στον τομέα της ασφάλειας και στενότερη συνεργασία με τους εταίρους.
Τεχνητή νοημοσύνη και νέες τεχνολογίες στη ναυτική ασφάλεια
Αναφερόμενος στις νέες τεχνολογίες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε ότι η τεχνητή νοημοσύνη, οι δορυφόροι και οι προηγμένοι αισθητήρες μπορούν να βελτιώσουν τη θαλάσσια επιτήρηση, την έγκαιρη προειδοποίηση και την αντιμετώπιση απειλών.
Παρουσίασε, παράλληλα, την προσέγγιση της Ελλάδας, η οποία, όπως ανέφερε, επενδύει σε συστήματα επιτήρησης και διοίκησης-ελέγχου, αξιοποιώντας δορυφόρους, αισθητήρες και συστήματα παρακολούθησης πλοίων για τη δημιουργία ολοκληρωμένης εικόνας της ναυτιλιακής δραστηριότητας σε πραγματικό χρόνο.
«Η τεχνολογία από μόνη της, δυστυχώς, δεν αποτελεί στρατηγική», σημείωσε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη η πληροφορία να μετατρέπεται σε γνώση και η γνώση σε αποτελεσματική δράση.
Παράλληλα, τόνισε ότι καμία χώρα δεν μπορεί να προστατεύσει μόνη της τις θάλασσες, ζητώντας ισχυρότερη διεθνή συνεργασία, ανταλλαγή πληροφοριών και μεγαλύτερες επενδύσεις στις ναυτικές δυνατότητες.
Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή του, ο πρωθυπουργός επανέλαβε τη δέσμευση της Ελλάδας για την υπεράσπιση του Διεθνούς Δικαίου και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, ενόψει και της ολοκλήρωσης της ελληνικής θητείας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
«Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας εξαρτάται από τη θαλάσσια ασφάλεια και η θαλάσσια ασφάλεια εξαρτάται από τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου. Αυτά αποτελούν τη βάση του παγκόσμιου εμπορίου, της ευημερίας και της ειρήνης», κατέληξε.
