Νέα επιστημονικά ευρήματα ρίχνουν φως σε μια απρόσμενη επίδραση της κλιματικής αλλαγής στην ανθρώπινη αναπαραγωγή.
Μπορεί η υψηλή θερμοκρασία να επηρεάζει όχι μόνο την υγεία της εγκύου, αλλά και το φύλο του παιδιού που γεννιέται; Σύμφωνα με μεγάλη διεθνή έρευνα του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, οι ημέρες με μέγιστη θερμοκρασία άνω των 20 βαθμών Κελσίου συνδέονται με μείωση του ποσοστού γεννήσεων αγοριών σε σχέση με τα κορίτσια.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2026 στο έγκυρο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), ανέλυσε δεδομένα από περισσότερα από 5 εκατομμύρια γεννήσεις σε 33 χώρες της υποσαχάριας Αφρικής και στην Ινδία. Οι ερευνητές συνδύασαν λεπτομερή δημογραφικά αρχεία με υψηλής ανάλυσης δεδομένα θερμοκρασιών, εξετάζοντας την έκθεση στη ζέστη κατά τη διάρκεια των εννέα μηνών της εγκυμοσύνης.
Τι ακριβώς δείχνουν τα αποτελέσματα;
- Σε όλο το δείγμα: Κάθε επιπλέον ημέρα με θερμοκρασία άνω των 20°C συσχετίζεται με μικρότερο λόγο αρσενικών προς θηλυκά νεογνών (sex ratio at birth).
- Στην υποσαχάρια Αφρική: Η επίδραση είναι πιο έντονη στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης και αποδίδεται σε αυξημένη προγεννητική θνησιμότητα (αυθόρμητες αποβολές), ιδιαίτερα στα αρσενικά έμβρυα. Το φαινόμενο είναι ισχυρότερο σε αγροτικές περιοχές, σε μητέρες με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο και σε γεννήσεις υψηλότερης σειράς (τέταρτο παιδί και μετά).
- Στην Ινδία: Η μείωση εμφανίζεται κυρίως στο δεύτερο τρίμηνο και φαίνεται να συνδέεται με αλλαγές στον οικογενειακό προγραμματισμό – συγκεκριμένα, λιγότερες επιλεκτικές αμβλώσεις θηλυκών εμβρύων σε οικογένειες με προτίμηση για αγόρια. Το φαινόμενο είναι πιο έντονο σε μεγαλύτερες ηλικίες μητέρων και σε γεννήσεις υψηλότερης σειράς.
Οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν ότι η ζέστη μειώνει συνολικά τις γεννήσεις, αλλά ότι αλλάζει την αναλογία φύλων υπέρ των κοριτσιών, μέσω βιολογικών (αυξημένη ευαισθησία αρσενικών εμβρύων στο στρες) και συμπεριφορικών μηχανισμών (επηρεασμός αποφάσεων για την εγκυμοσύνη).
Τι λέει η επικεφαλής της έρευνας;
«Η ακραία ζέστη δεν είναι μόνο μεγάλη απειλή για τη δημόσια υγεία. Δείχνουμε ότι η θερμοκρασία διαμορφώνει θεμελιωδώς την ανθρώπινη αναπαραγωγή, επηρεάζοντας ποιος γεννιέται και ποιος όχι», δήλωσε η Δρ. Jasmin Abdel Ghany, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης από το Nuffield College του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. «Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η θερμοκρασία έχει μετρήσιμες επιπτώσεις στην επιβίωση του εμβρύου και στη συμπεριφορά οικογενειακού προγραμματισμού, με σημαντικές συνέπειες για τη σύνθεση του πληθυσμού και την ισορροπία μεταξύ των φύλων».
Γιατί είναι σημαντική αυτή η έρευνα;
Παραδοσιακά, η αναλογία γεννήσεων αγοριών-κοριτσιών θεωρούνταν σχετικά σταθερή και καθοριζόμενη κυρίως από γενετικούς παράγοντες. Η νέα μελέτη προσθέτει πειστικά στοιχεία ότι το περιβάλλον –και συγκεκριμένα η θερμοκρασία– μπορεί να παίζει ρόλο, ιδιαίτερα σε έναν πλανήτη που θερμαίνεται. Τα ευρήματα έχουν πρακτικές προεκτάσεις για την υγεία των εγκύων σε ευάλωτες περιοχές και υπογραμμίζουν την ανάγκη ενίσχυσης των συστημάτων μητρικής φροντίδας.
Η έρευνα δεν ισχυρίζεται ότι η ζέστη είναι η μοναδική αιτία αλλαγών στις γεννήσεις, αλλά προσφέρει στέρεα, βασισμένη σε μεγάλο δείγμα επιστημονική τεκμηρίωση για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής πέρα από τις γνωστές περιβαλλοντικές και οικονομικές συνέπειες.